اولویت‌بندی راهبردهای باززنده‌سازی بافت تاریخی شهر گرگان با رویکرد توسعۀ پایدار گردشگری

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشکده علوم جغرافیای و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان

2 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی، دانشکده علوم جغرافیای و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

شهر گرگان دارای 150 هکتار بافت تاریخی است که فرصت­های مطلوبی برای جذب گردشگر و سودآوری اقتصادی فراروی مدیریت شهری قرار داده است. با وجود این، به علت بی­توجهی مدیریت شهری، نقاط قوت و فرصت­های بافت تاریخی شهر گرگان تحت تأثیر نقاط ضعف و تهدیدها قرار گرفته­اند. از این رو، هدف پژوهش حاضر  اولویت­بندی راهبردهای باززنده­سازی بافت تاریخی شهر گرگان با رویکرد توسعۀ پایدار گردشگری جهت بهره­برداری مدیریت شهری از فرصت­ها و ظرفیت­های آن است. پژوهش حاضر از نوع توسعه­ای و روش آن مبتنی بر برنامه­ریزی راهبردی است. جامعۀ آماری پژوهش شامل خبرگان (اساتید، فارغ‌التحصیلان دکتری، کارشناسی ارشد و کارشناسان ارشد دستگاه­های اجرایی مرتبط) حوزۀ گردشگری، آمایش سرزمین، برنامه­ریزی راهبردی، جغرافیا و ... از دانشگاه های تهران، گلستان، سازمان­های مرتبط نظیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی است که 20 نفر از آنها بر اساس روش گلوله برفی انتخاب است. از روش SWOT  و ماتریس کمی QSPM برای تجزیه­­ و تحلیل داده­ها استفاده شده است. یافته­های پژوهش نشان می­دهد  بافت تاریخی شهر گرگان دارای 12 قوت، 13 ضعف، هشت فرصت و 12 تهدید است. بر اساس ماتریس QSPM، راهبرد « آسیب­شناسی مناطق مستعد خطر و وضع ضوابط برای ساخت­ و سازهای جدید به منظور هماهنگی با ساختار کالبدی ارزشمند تاریخی جهت جذب گردشگران» و «احیای استخوان­بندی اصلی تاریخی و ارزش نهفته در تک­ بناها، بدنۀ فضاهای عمومی، مجموعه­ها و بافت شهری» به ترتیب با امتیاز 333/5 و 755/4 به عنوان بهترین راهبردها برای باززنده­سازی بافت تاریخی شهر گرگان با تأکید بر توسعۀ پایدار گردشگری انتخاب شده است. در نتیجه، باززنده‌سازی بافت تاریخی با رویکرد توسعۀ پایدار گردشگری در شهر گرگان باید بر راهبردهای تنوع تمرکز گردد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Regeneration Strategies prioritization of the Gorgan City Historical Context with Tourism Sustainable Development Approach

نویسندگان [English]

  • fatemeh rezaii Talarposhti 1
  • Ali Zangiabadi 2
  • Mahin Nastaran 3
1 Department of Geography and urban planning, Faculty of Geography and Planning of Isfahan University, Isfahan , Iran
چکیده [English]

In recent years, cultural and historical heritage tourism has grown rapidly. The city of Gorgan has 150 hectares of historical texture, which offers favorable opportunities for tourism attraction and economic profitability of urban management. The purpose of this paper is regeneration strategies prioritization of the Gorgan City historical context with tourism sustainable development approach for utilizing urban management of its opportunities and capacities. In this research, SWOT and QSPM quantitative matrix method has been used for presenting historical texture regeneration strategies with sustainable tourism approach in Gorgan.
The findings of the research show that the historical context of Gorgan has strengths 12, weaknesses 13, opportunities 8 and threats 12. Based on the SWOT matrix, regeneration of historical texture with tourism sustainable development approach in Gorgan has requires diversity strategies (ST). Based on the QSPM matrix, two strategies have been selected as the best strategies for historical texture regeneration of Gorgan city with an emphasis on tourism sustainable development. They are included " Pathology of risk-prone areas and and rules for new builders in order to coordinate with the valuable historical structure for attracting tourists" and "Revitalizing the original historical bone and the hidden value of the monuments, Public spaces, collections and urban texture " with 5.333 and 4.755 scores.
As a result, due to the lack of attention of urban management, the strengths and opportunities of the historical context of Gorgan have been affected by weaknesses and threats. Hence, should provide the prospect of its prosperity with reducing the weaknesses and threats by diverse strategies.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Regeneration
  • Sustainable Tourism
  • Historical context
  • gorgan city
  1. پورزرگر، محمدرضا، 1394. باززنده­سازی و احیا بافت فرسوده با رویکرد حفظ هویت مسکن (نمونه موردی: محله جویباره اصفهان)، فصلنامه باغ نظر، 37(1394): 52-41.
  2. زنگی­آبادی، علی. مویدفر، سعیده. غفورزاده، مجتبی ، 1394. ارزیابی باززنده­سازی بافت­های قدیم شهری در راستای توسعۀ پایدار(شهر یزد)، فصلنامۀ مطالعات برنامه­ریزی شهری، 3(9): 131-159.
  3. سقایی، مهدی. جوانبخت قهفرخی. اسلامی، علی­رضا، 1397. واکاوی شبکه مقاصد متن فضایی گردشگری در استان گلستان، خوانشی پساساختاری، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8(29): 225-201.
  4. شمس­الدینی، علی. امینی، زهرا. پیروزی، الناز. رضائی، مریم، 1395. برنامه­ریزی راهبردی توسعه گردشگری در شهرستان کازرون(با استفاده از روش­های سوات و باتلر)، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 6(22): 41-25.
  5. صفاییانپور، علی. سجاد، ریحانه السادات، 1396. باززنده­سازی بافت­های تاریخی با رویکرد بازآفرینی گردشگری(نمونۀ موردی: محور بازار از میدان عتیق تا میدان نقش جهان اصفهان)، هفتمین کنفرانس بین‌المللی توسعۀ پایدار و عمران شهری، 1396.
  6. عباسی، مصیب. شاکرمی، نعمت. ملک، رحمت­اله، 1397. برنامه­ریزی راهبردی توسعه گردشگری شهری، نمونه موردی: شهر خرم­آباد، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8(28): 168-155.
  7. عظیمی، شراره. پرتوی، پروین. شهابیان، پویان، 1391. مدل مفهومی و چارچوب تحلیلی ساختار فضایی-عملکردی باززنده‌سازی بافت تاریخی، با تکیه بر گردشگری شهری(مورد مطالعه: محدوده مرکزی تهران)،  نامه معماری-شهرسازی، 8(1391): 93-75.
  8. قنبری، ابوالفضل. آدمی، معصومه، 1397. نقش گردشگری در تغییرات زندگی ساکنان مقصد، مورد مطالعه: شهر تبریز، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8(28): 154-143.
  9. قنبری، سیروس. فتاحی، احداله. نصیری، خدیجه، 1398. سنجش رضایتمندی گردشگران از کیفیت خدمات گردشگری با استفاده از مدل کانو-سروکوال، مطالعه موردی: روستاهای دهستان سپیددشت، شهرستان خرم­آباد، استان لرستان، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 9(33):130-115.
  10. کردوانی، پرویز. غفاری، ونوس، 1390. توریسم و رویکرد نوسازی در طراحی بافت­های تاریخی شهری(نمونه موردی: شهر اصفهان)، فصلنامه جغرافیای سرزمین، 30(1390): 31-19.
  11. موسوی، میرنجف. آفتاب، احمد. مجنونی، علی. نیرومند شیشوان، صغری ،1398. توسعه گردشگری مناطق روستایی با تأکید بر اولویت­های سرمایه­گذاری در زیرساخت­ها، مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 9(31): 39-54.
  12. مهندسان مشاور شهرسازی و معماری پارت، 1390. طرح جامع شهر گرگان، وزارت راه و شهرسازی، اداره کل راه و شهرسازی استان گلستان، گرگان.
  13. مهندسان مشاور خودآوند، 1388. طرح بهسازی و نوسازی بافت قدیم شهر گرگان، سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان گلستان، گلستان.
  14. نجفی­کانی، علی اکبر، 1397. بررسی چالش­ها و فرصت­ها فراروی توسعۀ توریسم در روستاهای ساحلی، نمونه موردی: روستاهای شهرستان بابلسر، مجله آمایش جغرافیایی فضا، 8(27): 190-169.
    1. Ahmed, Shakli, 2016. Sustainable Tourism Development in Bangladesh A Case Study of Cox’s Bazar, Bangladesh, Bachelor’s Thesis Centria University of Applied Sciences Degree Programme in Tourism April 2016.
    2. Andari, Rini. Setiyorini, Heri Puspito Diyah, 2016. Green Tourism Role in Creating Sustainable Urban Tourism, South East Asian Journal of Contemporary Business, Economics and Law (SEAJBEL), Vol 11, Issue 2(Dec).
    3. Borges, Maria Ana. Carbone,Giulia. Bushell, Robyn. Jaeger, Tilman, 2011. Sustainable tourism and natural World Heritage-Priorities for action, International Union for Conservation of Nature and Natural Resources, IUCN, Gland, Switzerland.
    4. Briones-Juárez, Abraham. Tejeida-Padilla, Ricardo. Badillo-Piña, Isaias, 2014. Towards A Sustainable Tourism Definition from Systems Science Perspective, Universidad de Quintana Roo campus Cozumel.
    5. Ericson, Emma. Rönning, Anette, 2008. Sustainable Tourism Development in Cambodia- A report about positive and negative effects of international tourism, Tourism Science, C-level thesis, Karlstads universitet 651 88 Karlstad.
    6. Estelaji, Alireza. Sadeghian, Hadi. Beyhaghi, Zahra, 2012. The Role of Urban tourism to achieveUrban sustainable development, International Journal of Geology, Issue 1, Volume 6, 2012.
    7. Feng, Huihui.  Chen, Xingpeng. Heck, Peter. Miao, Hong, 2014. An Entropy-Perspective Study on the Sustainable Development Potential of Tourism Destination Ecosystem in Dunhuang, China, Sustainability 2014, 6, 8980-9006; doi:10.3390/su6128980.
    8. Golchinfar, Sahba. Khosravi, Mohammad Javad, Karimi, Ali Reza Shir Mohammad, 2016. Evaluate the impact of tourism on economic stability and sustainable income in cities,
      with an emphasis on the Tehran municipality, Bulletin de la Société Royale de Liège, 85(2016): 1653-1664.
    9. Grevsjö, Sara. Noorzaei, Mehran, 2014. Sustainable Tourism Development in Gjirokastra - A current situation analysis, Bachelor thesis 2014 Programme for Sustainable Development of Tourism Supervisor: Hugo Palmsköld 2014-06-02.
    10. Hull, John S, Sassenberg, Ulrike, 2012. Creating new cultural visitor experiences on islands: challenges and opportunities. Journal of Tourism Consumption and Practice. 4(2): 91-110.
    11. Lazarenko, Veronika, 2014. UK Tourism Operators and their response to sustainability: rhetoric or reality?, Master Thesis, Cardiff 2014.
    12. Muhanna, Emaad, 2006. Sustainable Tourism Development and Environmental Management for Developing Countries, Problems and Perspectives in Management, 4(2):14-28.
    13. Niedziółka, Iwona, 2012. Sustainable Tourism Development, Alcide De Gasperi University of Euroregional Economy in Józefów (Poland).
    14. Nilsson-Andersen, Petra., and Andersen, Jørn B. 2012. Green business model innovation in the tourism and experience economy Cases from Austria, Portugal, Denmark, Finland, Mexico, Norway, Sweden, Iceland, Russia and South Korea, Nordic Innovation and Publication.
    15. Raderbauer, Marita, 2011. The Importance of Sustainable Business- Practices in the Viennese Accommodation Industry , University of Exeter as a thesis for the degree of  Master of Sciences, September 2011.
    16. Saarinen, Jarkko, 2014. Critical Sustainability: Setting the Limits to Growth and Responsibility in Tourism, Sustainability 6: 1-17, DOI:10.3390/su6010001.
    17. Scott, Noel; Cooper, Chris, 2010. Innovation for sustainable urban tourism: Some thoughts on best practice, rap - rio de Janeiro 44(5): 1171-190, Set./out. 2010.
    18. Sharpley, Richard, 2009. Tourism Development and the Environment: Beyond Sustainability? Tourism, Environment and Development Series, Earth scan in the UK and USA.
    19. Steck, Birgit, 1999. Sustainable Tourism as a Development Option- Practical Guide for Local Planners, Developers and Decision Makers, Federal Ministry for Economic Co-operation and Developmen, Eschborn, 1999.
    20. Thapa, Mek Bahadur, 2012. Tourism and Sustainable Community Development in Nepal, Central Ostrobothnia University of Applied Sciences-Unit for Technology and Business, Kokkola-Pietasaari, April 2012.
    21. United Nations Environment Programme (UNEP), 2009. Sustainable Tourism Development in UNESCO Designated Sites in South-Eastern Europe, UNESCO Office in Venice UNESCO Regional Bureau for Science and Culture in Europe (BRESCE).
    22. United Nations Environment Programme (UNEP), 2013. Tourism, Green Economy and Trends, United Nations Environment Programme.
    23. United Nations Environment Programme (UNEP), 2005. Making Tourism More sustainable- A Guide for Policy Makers, World Tourism Organization Capitán Haya 42 · 28020 Madrid, Spain.
    24. Valenghi, Jean-Pierre, 2004. Sustainable Tourism Development in the Seychelles: Economic effects of possible tourism development scenarios for the Seychelles, October 2004.
    25. Volpp, Katharina, 2012. Creative City Cologne: An Exploratory Case Study of the  Tourism Opportunities of the Creative Quarter Cologne- Ehrenfeld, Master of Arts in European Tourism Management,  School of Tourism, Bournemouth University ,University of Savoy ,NHTV Breda.
    26. Wu ,Chih-Wen, 2009. Sustainable Development Conceptual Framework in Tourism Industry Context in Taiwan: Resource Based View, Conference of the International Journal of Arts and Sciences, 2(1): 1-11.
    27. Zamfir, Andreea. Corbos, Razvan-Andrei, 2015. Towards Sustainable Tourism Development in Urban Areas: Case Study on Bucharest as Tourist Destination, Sustainability 7(2015): 12709-12722,DOI:10.3390/su70912709.