رویکرد مدیریت روستایی و تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی. مورد مطالعه: استان سمنان

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه جغرافیای انسانی دانشگاه شهید بهشتی

2 عضو هیئت علمی دانشگاه شهید بهشتی

3 دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

          رویکرد مدیریت روستایی و نقش آن در توانمندسازی بیشتر ذی­نفعان محلی و تعاملات یکپارچه ساختاری-کارکردی، یکی از عوامل مؤثر در تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی است، لیکن رویکرد مدیریتی از «بالا به پایین» و ساختار مدیریتی برخواسته از تفکرات فن­محور، موجب «توانمندسازی نامولد» ذی­نفعان محلی و تعاملات کم و ناهماهنگ ساختاری و کارکردی در فرآیند مدیریت روستایی شده است. نامناسب بودن جایگاه مؤلفه­های مذکور، باعث چالش­های فراوان در فراگرد مدیریت روستایی و در پی آن تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی استان سمنان شده است. هدف این پژوهش ، تحلیل ارتباط بین شاخص­های روش و احساس توانمندسازی ذی­نفعان محلی؛ و همچنین شاخص­های تعاملات یکپارچه ساختاری-کارکردی بر تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی از دیدگاه روستاییان و مدیریت محلی است. روش این پژوهش، توصیفی-تحلیلی است و با استفاده از آزمون­های آماری کندال تااوبی و رگرسیون چند­متغیره در نرم­افزار SPSS انجام گرفته است. یافته‌های پژوهش نشان داد بین اکثریت شاخص­های مقولۀ اثرگذار با تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی منطقۀ مورد مطالعه، از دیدگاه روستاییان و مدیریت محلی، ارتباط معناداری مشاهده نشده است و میان شاخص­های توانمندسازی و همچنین تعامل یکپارچه ساختاری-کارکردی و تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی استان سمنان، از دیدگاه روستاییان و مدیریت محلی، به‌ترتیب به میزان 395/0 و 422/0 همبستگی وجود دارد؛ همچنین ضریب تعیین تعدیل شده نشان می­دهد که از دیدگاه روستاییان و مدیریت محلی، به‌ترتیب، حدود 1/37 درصد و 5/41 درصد تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی استان سمنان، ناشی از شاخص­های سنجش شده در منطقۀ مورد مطالعه، تبیین شده است. به سخن دیگر، کم­توجهی به تسهیل‌کننده‌های «توانمندسازی مولد» ذی­نفعان محلی و همچنین عدم تعامل یکپارچه ساختاری- کارکردی در فرآیند مدیریت روستایی، باعث پایین ماندن سطح تحولات فضایی سکونتگاههای روستایی منطقۀ مورد مطالعه بوده است. از این­ رو، اصلاح رویکرد فعلی مدیریت روستایی و گذار به مدیریت اجتماع­محور و اتخاذ رویکرد مدیریت غیر­متمرکز و چند­سطحی از پیشنهادهای کاربردی در این زمینه است. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Rural Management Approach and Spatial Developments in Rural Settlements (Case Study: Semnan Province)

نویسندگان [English]

  • Bijan Rahmani 2
  • mahnaz rahbari 3
2 Faculty Member of Shahid Beheshti University
3 Shahid Beheshti University of Tehran
چکیده [English]

The style and approach of rural management and its role in accelerating the empowerment of most local stakeholders and integrated structural-functional interactions, is One of the effective factors in realizing the dimensions of sustainable development of rural settlements. But top-down management approach and a Expert-oriented management structure, Has been Causing of "unjenerative empowerment" of local stakeholders and low and uncoordinated structural and functional interactions in the rural management process. Inappropriate location of these components, Has caused many challenges in rural management and subsequently the dimensions of sustainable development in rural settlements of Semnan province.the goal of this research is Analysis of the relationship between method indicators and the sense of empowerment of local stakeholders and Also, indicators of integrated interactions of structural-functional on spatial changes of rural settlements from the point of view of villagers and local management.Method of this research is Descriptive-analytical and It has been done Using Kendall Tau-b and multivariate regression tests in SPSS software.The findings of this study revealed, Among the majority of indicators of the Effective component with spatial development of rural settlements in the study are, From villagers' point of view and local management, Not seen Significant relationship. In other words, Low pay attention to facilitators of "productive empowerment" of local stakeholders And also the Lack of integrated interaction of Functional- structure and Separation in the process of rural and regional management In terms of politics, structure, function, Sectional and Financial resources in the process of rural management, Has led to a decrease in the level of spatial development of rural settlements in the study area. So Modifying the current rural management approach and transition to community-based management and reforming local stakeholder empowerment methods And adopting a decentralized and multidimensional management approach and creating an integrated system of different levels of management in overarching and subordinate systems is From practical applications in this field.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rural management approach
  • local stakeholders empowerment
  • integrated structural-functional interactions
  • Spatial development
  • Semnan province
منابع
  1. استعلاجی، علیرضا. 1391. بررسی الگوی مدیریت روستایی در ایران با تأکید بر مدیریت محلی و مشارکتی دهیاری­ها. جغرافیا، سال دهم، شماره 32، صص 258-240.
  2. ایمانی جاجرمی، حسین و نوابی، آیدا. 1393. بررسی راههای دستیابی دهیاری به درآمدهای پایدار بر اساس ظرفیت اجتماع محلی. توسعۀ روستایی، دوره ششم، شماره 2، صص 254-233.
  3. احمدی، منیژه و چراغی، مهدی. 1396. ارزیابی عوامل مؤثر بر تحقق حکمروایی خوب روستایی با تأکید بر عملکرد دهیاری ها. مطالعۀ موردی: دهستان چایپاره بالا، شهرستان زنجان، جغرافیا، سال هفتم، شماره 4، صص 44-33.
  4. بهزادنسب، جانعلی. 1389. تحلیل و تعیین فرآیند مطلوب انجام برنامه­ریزی توسعۀ روستایی در کشور بر اساس رویکرد برنامه­ریزی ارتباطی. روستا و توسعه، سال 13، شماره 4، صص 74-51.
  5. بدری، علی. 1390. چالش­های مدیریت روستایی در ایران و ارائه سیاست­های راهبردی. ره نامه سیاست­گذاری، شماره 3، صص 180-147.
  6. پورمحمدی، محمدرضا و طورانی، علی. 1395. شناسایی و تحلیل عوامل مؤثر در توسعۀ یکپارچه با تاکید بر پیوندهای روستایی-شهری(شهرستان مینودشت). برنامه ریزی و آمایش فضا، دوره 21، شماره 2، صص 118-81.
  7. حسام، مهدی. رضوانی، محمدرضا و آشور، حدیثه. 1393. سنجش رضایتمندی روستاییان از عملکرد دهیاری ها با رویکرد حکمروایی خوب روستایی، مطالعۀ موردی: روستاهای دهستان جنوبی-شهرستان گرگان. آمایش جغرافیایی فضا، سال چهارم، شماره 14، صص 128-100.
  8. حیدری، زهرا. رضوانی، محمدرضا و بدری، علی. 1395. تحلیل عوامل موثر بر مشارکت اجتماع محلی در برنامه ریزی توسعه گردشگری کشاورزی، مطالعه موردی: نواحی روستایی بخش مرکزی شهرستان تنکابن. آمایش جغرافیایی فضا، سال ششم، شماره 21، صص 26-13.
  9. رکن­الدین افتخاری، عبدالرضا و بهزادنسب، جانعلی. 1383. برنامه ریزی ارتباطی، رویکردی انتقادی به نظریه برنامه ریزی(با تأکید بر برنامه­ریزی توسعۀ روستایی). مدرس، دوره 8، شماره 1، صص: 22-1.
  10. سجاسی قیداری، حمداله. حاجیان، نرگس.1397. ارزیابی مدیریت محلی در مناطق روستایی با شاخص های حکمروایی مطلوب، نمونه موردی: روستاهای توابع شهرستان چناران. آمایش جغرافیایی فضا، سال هشتم، شماره 28، صص 191-208.
  11. شریف زاده، محمد شریف. عبداله زاده، غلامحسین. صالحی طالشی، فاطمه و خواجه شاهکویی، علیرضا. 1396. حکمروایی شایسته مبتنی بر سرمایه اجتماعی در مدیریت روستایی در شهرستان جویبار. آمایش جغرافیایی فضا، سال هفتم، شماره 23، صص 122-105.
  12. شیخی، حجت. پریزادی، طاهر و ورمزیار، بیژن .1392. بررسی و ارزیابی عملکرد دهیاران در روند مدیریت و توسعۀ روستایی (مطالعه موردی: شهرستان همدان). برنامه­ریزی فضایی (جغرافیا)، سال سوم، شماره سوم، صص 32-17.
  13. علیخان گرگانی، روح­اله. 1392. مطالعات یکپارچگی نظام مدیریت شهری تهران (مطالعۀ موردی: مأموریت خدمات شهری). مدیریت توسعه و تحول، شماره 13، صص: 37-29.
  14. فال­سلیمان، محمود. صادقی، حجت اله. مرادی، محمود و کاووسی، غلامرضا. 1391. بررسی و ارزیابی عملکرد دهیاران در فرآیند مدیریت و توسعۀ روستایی(مطالعۀ موردی: بخش مرکزی شهرستان بیرجند). پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، شمارۀ اول، صص 95-73.
  15. موحد، علی. قاسمی­کفرودی، سجاد. کمان رودی، موسی و ساسان­پور، فرزانه .1393. بررسی توسعۀ محله­های شهری با تأکید بر الگوی حکمروایی خوب شهری (منطقه 19 شهرداری تهران). برنامه ریزی و آمایش فضا، دوره 19، شماره 1، صص 179-147.
  16. محمدی حمیدی. سمیه و سبحانی، نوبخت. 1397. ارزیابی شاخص‌های توسعه پایدار در منطقه خاورمیانه با تاکید بر کشور ایران. آمایش جغرافیایی فضا، سال هشتم، شماره 28، صص 114-99.
    1. Assche, Kristof.Van. Duineveld, Martiin. Beunen, Raoul .2014. Power and Contingency in Planning, Environment and Planning A, 46 (10): 2385-2400.
    2. Bottrell, Dorothy. 2009. Understanding ‘Marginal’Perspectives Towards a Social Theory of Resilience, Qualitative Social Work, 8(3): 321–339.
    3. Blair, Harry .2000. Participation and Accountability at the Periphery: Democratic Local Governance in Six Countries, World Development, 28 (1): 21-39.
    4. O'Bannon, Brett R .2004. Confronting the development dilemma: Decentralized cooperation, Governanve and local responses to neoliberal reform in rural Senegal, Doctor of Philosophy in the Department of Political Science, Department of Political Science, Indiana University.
    5. Chen, Zhiyong. Li, Lejing. Li, Tianyi .2016. The organizational evolution, systematic construction and empowerment of Langde Miao s community tourism, Tourism Management,28(6): 75-86.
    6. Cheung, Chau-Kiu. Chan, Raymond Kwok-Hong. 2010. Social Capital as Exchange: Its Contribution to Morale, Social Indicators Research, 96 (2): 205-227.
    7. Camagni, Roberto .2017. Spatial Planning and Sustainability: A Bi-directional Relationship, Sustainable Spatial Development: Strengthening Intersectoral Relations, Budapest, March, 2003. Springer International Publishing AG 2017, Seminal Studies in Regional and Urban Economics.
    8. Christensen, Tom & Lægreid, Per .2008. The Challenge of Coordination in Central Government Organizations: The Norwegian Case, Public Organization Review, 8(2): 97-116.
    9. Chakrabarty, BK .2001. Urban management: Concepts, Principles, Techniques and Education, Cities,18 (5): 331-345.
    10. Douglass, Mike .1998.  A Regional Network Strategy for Reciprocal Rural-Urban Linkages: An Agenda for Policy Resarch with Reference to Indonesia, Third world Planning Review, 20 (1): 56-73.
    11. Dhungel, Yadav. N. Tips, Walter. E.J. 1987. Rural development management in Nepal, Part 1: Coordination in the Rasuwa-Nuwakot Integrated Rural development Programme, Public Administration & development, 7(1): 43-58.
    12. Elmenofi, Gehan A.G. El Bilali, Hamid. Berjan, Sinisa .2014. Governance of rural development in Egypt, Agricultural Science, 59 (2): 285-296.
    13. Fernandez, Sergio & Moldogaziev, Time.2015. Employee empowerment and job satisfaction in the US federal bureaucracy: A self-determination theory perspective. The American review of public administration, .45 (4): 375-401.
    14. FAO .2005. Sustainable Agriculture and Rural Development (SARD) and Good Agricultural Practices (GAPS). Paper for 19th Session of Committee on Agriculture, www.fao.org.
    15. Friedmann, John. 2004. Hong Kong, Vancouver and Beyond: Strategic Spatial Planning and the Longer Range, Planning hrory and Practice, 5 (1): 49-67.
    16.  Gielen, Demetrio. Munoz  and Tasan-Kok, Tuna. 2010. Flexibility in Planning and the Consequences for Public-value Capturing in UK, Spain and the Netherlands, European Planning Studies,  18(7): 1097-1131.
    17. Giampiccoli, Andrea and Mtapuri, Oliver. 2012. Community-based tourism: An Exploration of concept from a political perspective, tourism review international, 16(1): 29-43.
    18. Gsanger, Hans .2005. The Future of rural development, Published in association with the German Development Institute, Berlin.
35.Healey, Patsy .2000. Planning theory and urban and regional dynamics: a comment on Yiftachel and Huxley. Urban and Regional Research, 24 (4): 917-921.
  1. Hall, Kate .2010. The roles, practices and capacities of rural municipalities and communities engage in community development planning, A Thesis presented to the faculty of gradute studies, Master of Science, University of Guelph.
  2. Honadle, George.H. Hannah, John. P. 1982. Management performance for rural development: packaged training orcapacity building, Public Administration & development, 2 (4): 295-307.
38.Isaac, T.M. Thomas. And Harilal, K.N. 1997. Planning for empowerment: People's campaign for decentralised planning in Kerala. Economic and Political Weekly, 32(1/2): 53-58.
  1. Jin Eom, Seok .2011. Synergy between state and rural society for development: An Analysis of the Governance system of the rural Saemaul Undong in Korea, the Institute of Korean Studies, 42 (4): 279-316.
  2. Knight, David. W and Cottrell, Stuart. P. 2016. Evaluating tourism-linked empowerment in Cuzco Peru, Tourism Research, 56: 32-47.
  3. Khalifa, Marwa.A. Connelly, Stephen .2009. Monitoring and guiding development in rural Egypt: local sustainable development indicators and local Human Development Indices, Environment, Development and Sustainability, 11 (6): 1162-1175.
  4.  Kam N.G., Mee. 2008. From Government to Governance? Politics of Planning in the First Decade of the Hong Kong Special Administrative Region, Planning Theory & Practice,  9(2): 165-185.
  5. Kazana, Vassiliki. Kazaklis, Angelos.2009. Exploring quality of life concerns in the context of sustainable rural development at the local level: a Greek case study, Reg Environ Change, 9: 209-219.
  6. Khadka, Chiranjeewee & Vacik, Harald .2012. Comparing a top-down and bottom-up approach in the identification of criteria and indicators for sustainable community forest management in Nepal, Forestry, 85(1): 145-158.
  7. Kumar, Dab Jayanta .2013. Establishing Good Governance in Local Self-Government Administration in Rural India: Portraying the Priorities, Asian Journal of Research in Social Sciences and Humanities, 3 (10): 29-35.
  8. Kumanini, Nana. Gyamfi. 1993. Development problems in rural Ghana: the case of Wamfie, Walden University. 143p.
  9. Khalil, Samihah. Abdulwaheed Adelabu, Salihu. 2012. Fiscal planning and local government administration in Nigeria: The quest for sustainable rural development, African Journal of Business Management, 6(9): 3482-3489.
  10. Li, Yuan.Hua, Chen. Pei.Yuan, Lo. Wei.Hsuan, Tung. Ching.Pin .2015. Integrated water resources system dynamics modeling and indicators for sustainable rural community, Paddy Water Environ, 13: 29-41.
  11. Luckett, Sidney. Ngubane, Steven. Bhekathina, Memela .2001. Designing a Management System for a Rural Community Development Organization Using a Systemic Action Research Process, Systemic Practice and Action Research, 14(4): 517-542.
  12. Michalek, Jerzy and Zarnekow, Nana. 2012. Application of the Rural Development Index to Analysis of Rural Regions in Poland andSlovakia, Social Indicators Research, 105: 1-37.
  13. Monkman, Karen. Miles, Rebecca. Easton, Peter.2007. The transformatory potential of village empowerment program: The Tostan replication in Mali, Womens studies international forum, 30(6): 451-464.
  14. Mackinnon, Daniel F. 2002. Rural governance and local involvement: assessing state community relations in the Scottish Highlands, rural studies, 18(3): 307-324.
  15. McGill, Ronald .2001. Urban management in developing countries, cities, 15(6): 463-471.
  16. OECD .2001. The DAC guidelines, strategies for sustainable development, www.oecd.org.
  17. Poudel, Surya. Nyaupane, Gyan P. Budruk, Megha. 2016. Stakeholders’ Perspectives of Sustainable Tourism Development: A New Approach to Measuring Outcomes, Journal of Travel Research, 55 (4): 465-480.
  18. Ríos, Roxana. Olmedo, Caton. Fernández, Luis. 2007. Empowered women from rural areas of Bolivia promote community development, Promotion & Education, 14(2): 83-94.
  19. Rist, Stephan. Chidambaranathan, Mani. Escobar, Cesar. Wiesmann, Urs. Zimmermann, Anne. 2007. Moving from sustainable management to sustainable governance of natural resources: the role of social learningprocesses in rural India, Bolivia and Mali, rural studies, 23(1): 23-37.
58.Ristic, Lela .2013. Strategic management of sustainable rural development in the Republic of Serbia, Economic Horizons, 15(3): 233-248.
  1. Ragasa, Catherine.  Badibanga, Thaddee.  Ulimwengu, John. 2016. Effectiveness and challenges of participatory governance: the case of agricultural and rural management councils in the Western Democratic Republic of the Congo, Food Sec, 8(4): 827-854.
  2.  Rossberger, Robert, J. Krause, Diana, E. 2014. Participative and Team-Oriented Leadership Styles, Countries’ Education Level, and National Innovation, Cross-Cultural Research, 49(1): 20-56.
  3. Reesor, Leah. 2010. Community-Based organizations and Local Governance in Rural Haiti, York University, Toronto, Ontario.
  4.  Sietchiping, Remy.  Kago, Jackson.  Zhang, Xing. Quan,  RafTuts. Clarissa Augustinus .2015. Role of Urban–Rural Linkages in Promoting Sustainable Urbanization,  Environment and urbanization Asia, 5(2): 219-234.
  5. Servaes, Jan. Polk, Emily. Shi, Song. Reilly, Danielle, Yakupitijage, Thanu. 2012. Towards a framework of sustainability indicators for ‘communication for development and social change’ projects, the International Communication Gazette, 74(2): 99-123.
  6. Scerri, Andy and James Paul. 2009. Communities of citizens and ‘indicators’ of sustainability, Community Development, 45(2): 219-236.
65.Shucksmith, Mark .2010. Disintegrated Rural Development? Neo-endogenous Rural Development, Planning and Place-Shaping in Diffused Power Contexts, Socialogia Ruralis, 50(1): 1-14.
  1. Simard, Myriam.  Guimond, Laurie. Ve´zina, Julie .2017. Neo-rural populations and their relations with local decision makers in rural Que´bec: collaboration or conflict, GeoJournal, 83: 613-629.
  2. UN.2001. Guidance in preparing national sustainable development strategies, Revised Draft, New York. www.UN.org
  3. Vikas, Choudhary. 2002. Rural Development: Principles, Policies, and Management, the Journal of Asian Studies, 61(1): 317-328.
  4. World Bank .2002. Expanding the Measure of Wealth: Indicators of Environmentally Sustainable Development, Environmentally Sustainable Development Studies and Monographs, Washington, D.C. No.17. www.worldBank.org.
  5. Waas, Tom. Hugé, Jean. Block, Thomas. Wright, Tarah. Benitez-Capistros. Francisco, Verbruggen, Aviel .2014. Sustainability assessment and indicators: Tools in a decision-making strategy for sustainable development. Sustainability, 6(9):5512-5534.
  6. Waligo, Victoria. M, Clarke, Jackie & Hawkins, Rebecca .2013. Implementing sustainable tourism: A multisttakeholder involvement management framework, Tourism management, 36: 342-353.
  7.  Wellbrock, Wiebke. Roep, Dirk. Mahon, Marie. Kairyte, Emilija. Nienaber, Birte. Dolores, Dominguez, Garcia Maria. Kriszan, Michael. Farrell, Maura .2013. Arranging public support to unfold collaborative modes of governance in rural areas, rural studies, 32: 420-429.
  8. Zasada, Ingo. Hafner, Kati. Schaller, Lena. Zanten, Boris. T. Van. Lefebvre, Marianne. Malak-Rawlikowska, Agata. Nikolov, Dimitre. Rodriguez-Entrena, Macario. Manrique, Rosa. Ungaro, Fabrizio. Zavalloni, Matteo. Delattre, Laurence. Piorr, Annette. Kantelhardt, Jochen.Verburg, Peter, H. and Viaggi, Davide. 2017. A conceptual model to integrate the regional context in landscape policy, management and contribution to rural development: Literature review and European case study evidence, Geoforum,  82: 1-12.