تحلیل فضایی مکان‌یابی بهینه مراکز خدمات رسانی روستایی با روش‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره فازی (مطالعه موردی: بخش ساردوئیه-شهرستان جیرفت)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی دانشگاه فردوسی مشهد

3 دانشگاه شهید چمران اهواز

10.30488/gps.2019.116915.2706

چکیده

توزیع نامناسب و نبود توجه به ظرفیت‌های محیطی از جمله معضلات الگوی فضایی استقرار مراکز خدماتی روستایی است. استقرار مراکز بهینه خدمات روستایی، موجب دسترسی آسان به خدمات و صرفه اقتصادی می‌شود و نیز پایداری محیط روستایی را بدنبال دارد. هدف از نگارش این پژوهش، تحلیل فضایی در بعد مکان یابی روستاها جهت تعیین مرکزیت بهینه خدماتی در بخش ساردوئیه که با دو روش مقایسه‌ای فازی انجام شده است، می باشد. رویکرد حاکم بر این پژوهش، توصیفی - تحلیلی است و ماهیت آن می‌تواند کاربردی باشد. جهت وزن دهی به داده‌ها، از پرسشنامه‌ای در قالب نظرات خبرگان و صاحب‌نظران(شامل 10 کارشناس) در این زمینه استفاده شده است. با توجه به شاخص های انسانی و طبیعی استفاده شده در این پژوهش، برای دستیابی به الگوی بهینه در جهت تعیین مرکزیت خدماتی روستایی از دو روش Index overlay (وزن دهی به روش FAHP) و Fuzzu Overlay (استفاده از عملگر GAMMA) در نرم افزار سیستم اطلاعات جغرافیایی به عنوان تحلیلگر فضایی و انتخاب چندین روستا با داشتن معیارهایی همچون جمعیت مناسب، سطح ارتفاعی و شیب مناسب و همچنین دوری از خطرات طبیعی مانند گسل‌ها و هم چنین نقاط زلزله خیز جهت مرکزیت مناسب تشخیص داده شدند. نتایج به دست آمده از مدل Index overlay، نشان داد اکثر روستاها در وضعیت کاملاً مناسب قرار دارند که جمعاً 32 روستا در این طیف قرار دارد که از این تعداد 19 روستا در دهستان ساردوئیه، 8 روستا در دهستان دلفارد و 5 روستا در دهستان گور واقع شده اند. اما نتایج بدست آمده با استفاده از روش Fuzzu overlay در محیط GIS با روش Index overlay، چندان همخوانی ندارد به طوری که طیف وضعیت نامناسب، بیشترین آمار یعنی 14 روستا را در خود جای داده است که از این بین 8 روستا در دهستان ساردوئیه و 7 روستا در دهستان گور واقع شده اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Analysis to Locate Service Centers Rural Fuzzy MCDM Methods (Case Study: Sarduiyeh- Jiroft County)

نویسندگان [English]

  • Aliakbar Anabestani 1
  • Seyed Reza hossini Kahnoj 2
  • Esmaiel Solimanirad 3
1 Ferdowsi University of Mashhad
2 Ph.D student of Geography and Rural Planning Ferdowsi University of Mashad
3 Shahid Chamran University of Ahvaz
چکیده [English]

Inappropriate distribution and a lack of attention to environmental problems, including capacities of space pattern deployment of rural service centers. Optimal deployment of rural services under optimum centers, easy access to these services and economic benefit and stability of the rural environment. The objective of this paper, the spatial analysis in locating the villages to determine the centrality of the services sector in Sardoeiyeh, the method of fuzzy compared with that of the two method used. Ruling approach on the research, descriptive and analytical - is the nature of that can be applied. For this purpose, to weight to a questionnaire data, in the form of ideas and pundits experts, including 10 experts and specialists judge has been used in this field to analyses and weight of research data, also fuzzy models and hierarchical fuzzy gamma. Given the use of natural and human indicators used in this study, to achieve the optimal pattern in determining the centrality of rural services from two ways to weighting FAHP method and information layers and also the use of GAMMA software operator in the geographic information system as space analyst several villages with appropriate measures such as the population , the height and surface slope and also avoid natural hazards like a rift in the region , and that is also prone to earthquakes points to the centrality of adequate detection. Although studies in the research, subject to become writing, but is to be mentioned in the field of fuzzy - technique and comparison of such methods are the latest such methods to determine the centrality of nothing so far has been

کلیدواژه‌ها [English]

  • Fuzzy analysis
  • Spatial patterns
  • Location
  • village center
  • service center