فراز تابستانه بادهای شرقی بر روی فلات ایران

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

دکتری آب و هواشناسی، مدیر گروه جغرافیا، جهاد دانشگاهی، کرمانشاه

چکیده

در این تحقیق با بررسی الگوهای سینوپتیکی سطوح زیرین آتمسفر دوره گرم سال (خرداد-شهریور) جنوب‌غرب آسیا (2014-1996) و با استفاده از آزمون‌های تحلیل عامل و خوشه‌بندی و هم‌چنین توابع دینامیکی همگرایی/واگرایی، چرخندگی و امگا؛ فرازی از بادهای شرقی (فراز ایران) بر روی فلات ایران شناسایی گردید که خود بخشی از موج بادهای شرقی ناشی از استقرار تراف مونسون هند در جنوب آسیا و گسترش زبانه‌ای از کم‌فشار گنگ به سرزمین‌های پست جنوب‌غرب آسیا است. شرایط دینامیکی آتمسفر در قسمت شرقی فراز ایران، هسته‌ای از واگرایی سطوح زیرین، امگای مثبت و نزول هوا را فراهم و بصورت بادهای شرقی بسوی غرب جریان می‌یابد. همزمان شرایط دینامیکی قسمت غربی فراز ایران، هسته‌ای از همگرایی سطوح زیرین، امگای منفی و صعود هوا فراهم می‌کند که جریان باد یاد شده به درون آن می‌ریزد. سپس هوای صعود کرده در بخش غربی فراز ایران در سطوح میانی، هسته‌ای از واگرایی بالایی شکل می‌دهد و به سمت غرب جریان می‌یابد. با رسیدن این باد بر روی نیمه شرقی فراز ایران، هسته‌ای از همگرایی سطوح بالایی ایجاد کرده و با نزول خود به درون هسته واگرایی سطوح زیرین شرق فراز ایران، چرخه خود را کامل می‌کند (چرخه خراسان-خزر). در سطوح میانی نیز زبانه‌ای از پرفشار آزور بر منطقه حاکم است که انحنای بخش شمالی آن پشته‌ای از بادهای غربی (پشته ایران-آزور) در شمال ایران و دریای خزر ایجاد می‌کند. شرایط دینامیکی غرب و شرق این پشته سبب شکل‌گیری هسته‌هایی از امگای منفی و مثبت می‌شود که این نیز به نوبه خود سبب تقویت چرخه خراسان-خزر می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Summer Ridge of Eastern Winds on Iran Plateau

نویسنده [English]

  • Shoaieb Abkharabat
Director of Geography Department, Jahad Daneshgahi, Kermanshah
چکیده [English]

In this study, By studying the synoptic patterns of the lower levels of the atmosphere in the warm period (22 may – 22 sep) of Asia southwest (1996 – 2014), and Using factor analysis and clustering tests and also dynamical equations of convergence / divergence, vorticity and omega; an ridge of eastern winds (Iran ridge) was identified on the Iranian plateau, Which is part of the eastern winds caused by the deployment of India's Monson Trough in South Asia and the expansion of tongue from Ganges to the Asia southwest lowlands. Dynamic conditions of the atmosphere in the eastern part of Iran ridge, A nuclear of the divergence of the lower levels, Provide positive omega and air sinking and flowed eastward toward the west, and as the eastern winds flowing westward. At the same time, the dynamic conditions of the western part of Iran ridge, the nucleus of the convergence of the lower levels, Provide negative omega and climbing air that the flow of the mentioned wind pours into it. Then the air climbed in the western part of Iran ridge at the middle level, creates a core of high levels divergence and It flows to the west. With the arrival of this wind on the eastern half of Iran ridge, a core of higher levels convergence has created and with its descent into the lower levels divergence core in the eastern part of Iran ridge, Complete your cycle (Khorasan-Caspian Cycle). At the middle levels, there are also languages from Azores high on the region, the curvature of the northern part forms the ridge of western winds in northe of Iran and the Caspian Sea. The dynamic conditions of the west and east of this ridge caused the formation of negative core and positive omega that this, in turn, enhances the Khorasan-Caspian cycle.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Monsoon Trough
  • Azorean High
  • Iran Ridge
  • Khorasan-Caspian Cycle
  • Iran-Azorean Ridge
  1. بایرز،‌هاریس رابرت. 1377. هواشناسی عمومی. ترجمه بنی‌هاشم، تاج الدین. حاجبی، بهروز. و بهروزیان، علی رضا. تهران. مرکز نشر دانشگاهی.
  2. ویچرن، دین دبلیو. ریچارد آرنولد جانسون. 1386. تحلیل آماری چند متغیری کاربردی. ترجمه حسینعلی نیرومند. مشهد. انتشارات آستان قدس رضوی.
  3. خسروی، محمود. 1387. تاثیرات محیطی اندرکنش نوسان‌های رودخانه هیرمند با بادهای 120 روزه سیستان، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. دوره 4. شماره 91. مشهد.
  4. خوش اخلاق، فرامرز. قاسم عزیزی، حسن لشکری و محمدحسن ماهوتچی. 1398. مجله آمایش جغرافیایی فضا. شماره 33.
  5. زرین، آذر. عباس مفیدی. 1390. آیا پرفشار جنب حاره‌ای تابستانه بر روی ایران زبانه ای از پرفشار جنب حاره ای آزور است؟ «بررسی یک نظریه، یازدهمین کنگره جغرافیدانان ایران. دانشگاه شهید بهشتی، تهران- ایران.
  6. علیجانی، بهلول. 1374. آب و هوای ایران. تهران. انتشارات پیام نور.
  7. علیجانی، بهلول. عباس مفیدی و عباسعلی علی‌اکبری بیدختی. 1390. الگوهای گردش جو بارش‌های تابستانه جنوب شرق ایران در ماه ژوئیه 1994. مجله فیزیک زمین و فضا. دوره 37. شماره 3.
  8. قائمی، هوشنگ. 1375. هواشناسی عمومی.  تهران. انتشارات سمت.
  9. کاویانی، محمدرضا. بهلول علیجانی. 1382. مبانی آب و هواشناسی. تهران. انتشارات سمت.
  10. گندمکار، امیر. فرینوش کیارسی. 1385. ارزیابی انرژی پتانسیل باد درکشور ایران، بیست و یکمین کنفرانس بین المللی برق. تهران- ایران.
  11. مسعودیان، ابوالفضل. 1390. آب و هوای ایران. مشهد. انتشارات شریعه توس.
  12. مفیدی، عباس. آذر زرین. 1392. بررسی ماهیت، ساختار و وردایی زمانی گردش بزرگ مقیاس جو تابستانه بر روی جنوب‌غرب آسیا. پژوهش‌های اقلیم‌شناسی. دوره 3. شماره 36.
  13. نجارسلیقه، محمد. 1385. مکانیزم‌های بارش در جنوب‌شرق کشور. پژوهش‌های جغرافیایی. دوره 38. شماره 55.
  14. نجارسلیقه، محمد. 1389. آثار مشترک تقابل حرارتی سیستم‌های جوی در کشورهای اسلامی مطالعه موردی: بادهای 120 روزه سیستان، چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام. زاهدان. ایران.
  15. یارنال، برایان. 138. اقلیم شناسی همدید و کاربرد آن در مطالعات محیطی، ترجمه ابوالفضل مسعودیان. اصفهان. انتشارات دانشگاه اصفهان.
    1. Ajayamohan, R.S., Merryfield, W.J. and Kharin, V.V. 2009. Notes and Corespondence Increasing Trend of Synoptic Activity and Its Relationship with Extreme Rain Events over Central India, Journal of climate, 23: 1004-1013.
    2. Alizadeh Choobari, O., Zawar-Reza, P. and Sturman, H. 2013. Low level jet intensification by mineral dust aerosols, Ann. Geophys, 31: 625-632.
    3. Bitan, A. and Sa'Aroni, H. 1992. The horizontal and vertical extension of the Persian Gulf pressure trough. Int. J. Climatol, 12: 733-747.
    4. Esteban, P., Jones, F.D., Martin-Vide J. and Mases, M. 2005. Atmospheric circulation patterns related to heavy snowfall days in Andora, Pyrenees, International Journal of Climatology, 25: 319-329.
    5. Godbole, R. 1977. The composite structure of the monsoon depression. Tellus, 29: 25-40.
    6. Goswami, B.N., Ajayamohan, R.S., Xavier, P.K. and Sengupta, D. 2003. Clustering of synoptic activity by Indian summer monsoon intrapersonal Oscillations. Geophysical Research Letters, 30: 1-13.
    7. Govinda, P.R., Hatwar, H.R., Al-Sulaiti, M.H. and Al-Mulla, A.H. 2003. Summer Shamals over the Arabian Gulf. Weather, 58: 471-478.
    8. Mishra, V., Smoliak, B.V., Lettenmaier, D.P. and Wallace. J.M. 2012. A prominent pattern of year-to-year variability in Indian Summer Monsoon Rainfall, PNAS, 109: 7213-7217.
    9. Preethi, B., Revadekar, J.V. and Kripalani, R.H. 2011. Anomalous behaviour of the Indian summer monsoon 2009, J. Earth Syst. Sci. 120: 783-794.
    10. Rajeevan, M., Gadgil, S. and Bhate, J. 2010. Active and break spells of the Indian summer monsoon, J. Earth Syst. Sci., 119: 229-247.
    11. Ramaswamy, C. 1962. Breaks in the Indian summer monsoon as a phenomenon of interaction between the easterly and the subtropical westerly jet streams. Tellus, 14: 337-349.