شناخت و ارزیابی تأثیر مؤلفه‌های حکمروایی شهری از منظر رویکرد مدیریت دانش مطالعه‌ای در کلان‌شهر تبریز

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

3 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

4 استاد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

چکیده

امروزه دانشی­سازی فرایند توسعه، رویکرد نوینی در دستیابی به مدیریت و برنامه­ریزی پایدار جهت خلق چشم­انداز پیشرفت در عرصه­های مکانی-فضایی به شمار می­رود. این­مهم در عصر اطلاعات به عنوان یکی از ملزومات اصلی دستیابی به پایداری در اشکال هدایتگری و تصمیم­سازی مورد تاکید قرار گرفته است. در این راستا هدف اصلی این پژوهش بررسی چگونگی تحقق حکمروایی شهری دانش­بنیان در کلان­شهر تبریز است که با دو هدف فرعی شناخت عامل­های اصلی دانشی کردن حکمروایی شهری و میزان تأثیر هریک از عامل­ها در تحقق این رویکرد دنبال شده است. در این­راستا، روش­شناسی پژوهش «توصیفی – تحلیلی» بوده که از روش پیمایشی به صورت ابزار پرسش­نامه برای گردآوری داده­ها استفاده شده است. جامعۀ آماری پژوهش، کارشناسان رشته­های مرتبط با امور شهری در دانشگاهها و شهرداری تبریز می باشند. جهت تحلیل داده­ها نیز متناسب با اهداف پژوهش از آزمون­های آماری تحلیل عاملی اکتشافی و رگرسیون خطی و لگاریتمی در قالب نرم­افزار AMOS و SPSS استفاده شده است. برابر با نتایج به­دست­آمده از تحلیل داده­های پژوهش، اول برمبنای تحلیل­عاملی متغیرهای 25گانۀ پژوهش و بر مبنای متغیرهای بارگذاری شده، 5 عامل توانمندسازی دانش مبنا با درصد واریانس 25/16، شفافیت دانش مبنا با درصد واریانس 91/13، خلاقیت دانش مبنا با درصد واریانس 29/12، یادگیری دانش مبنا با درصد واریانس 55/13و نوآوری دانش مبنا دانش مبنا با درصد واریانس 9/14و مجموع واریانس تجمعی 71/0 به عنوان شاخص­های اصلی حکمروایی شهری دانش بنیان در کلان­شهر تبریز شناسایی شدند. دوم با استفاده از رگرسیون خطی و لگاریتمی مشخص شد که "یادگیری دانش مبنا" با میزان 387/0 برای رگرسیون خطی و 325/0 برای رگرسیون لگاریتمی و" شفافیت دانش مبنا " با میزان 238/0 برای رگرسیون خطی و 242/0 برای رگرسیون لگاریتمی با به­دست آوردن بالاترین میزان همبستگی چندگانه  و سطح معناداری قابل قبول می­توانند بیشترین تاثیر را در دستیابی به حکمروایی شهری دانش­بنیان در شهر تبریز داشته باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Urban governance components impact’s recognition and evaluation in terms of knowledge management approach: A study in Tabriz Metropolis

نویسندگان [English]

  • Mohammad ali Firoozi 1
  • Shahrivar Roostaei 2
  • mohamad javad kameli far 3
  • Saead Maleki 4
1 Department of Geography and urban planning
2 Department of Geography and urban planning, Tabriz university
4 Department of Geography and urban planning
چکیده [English]

The main objective of the present study is to investigate the realization of knowledge-based urban governance in Tabriz metropolis which pursue with two sub-goals including: the recognition of the main factors of the knowledge-based urban governance approach and the effect of each factor on the realization of this approach. In this regard, the methodology of the study is "descriptive - analytic". For collecting data a survey method was used as a questionnaire tool. Our sample is experts in urban affair fields from Tabriz universities and municipality. To analyze the data in accordance with the research objectives, the statistical tests of exploratory factor analysis and linear and logarithmic regression were used in AMOS and SPSS software. According to the result of analysis, based on factor analysis of 25 variables, 5 factors including: Knowledge-based empowerment with a 16.25 variance percent, knowledge-based transparency with a 13.91 variance percent, knowledge-based creativity with a 12.29 variance percent, knowledge-based learning with a 13.55 variance percent and knowledge-based innovation with a 14.9 variance percent and total aggregate variance of 0.71 was identified as the main indicators of knowledge-based urban governance in Tabriz metropolis. On the other hand, using linear and logarithmic regression, it was determined that “knowledge-based learning” and “knowledge-based transparency ": by obtaining the highest degree of multiple correlation and acceptable level of significance, could have the greatest impact on achieving knowledge-based urban governance in Tabriz metropolis.by obtaining the highest degree of multiple correlation and acceptable level of significance, could have the greatest impact on achieving knowledge-based urban governance in Tabriz metropolis.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Governance
  • knowledge-based management
  • Tabriz Metropolis
  1. منابع

    1. اسکندری­ثانی، محمد. ژیلا سجادی. 1393. کُنش جمعی، توسعۀ اجتماعات محلی و نقش آن­ها در کاهش فقر شهری مورد شناسی: نعمت­آباد تهران. جغرافیا و آمایش شهری– منطقه­ای. دوره چهارم، شماره یازدهم، سیستان و بلوچستان.
    2. اسماعیل‌زاده، حسن. لطفعلی کوزه گر و مهدی علیان و  علی اصغر آدینه وند. 1395. فراتحلیلی بر پژوهش‌های حوزه ی حکمروایی شهری در ایران. برنامه ریزی و آمایش فضا. دوره بیستم، شماره دوم، تهران.
    3. ایزدیان، زینب. بیژن عبداللهی و مراد کیانی. 1392. مدیریت دانش، الگویی جهت مدیریت شرکت­های  دانش­بنیان مستقر در پارک­های علم و فناوری. رشد فناوری. دوره دهم، شماره سی و هفتم، تهران.
    4. برک­پور، ناصر. ایرج اسدی. 1389. مدیریت و حکمروایی شهری. چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه هنر.
    5. بمانیان،محمدرضا.‌هادی رضایی­راد و امیر مهردادیان. 1390. سنجش اثرات مهاجرت به عنوان مهم­ترین عامل در تشخیص گسترۀ فقر شهری سکونتگاههای غیر رسمی با استفاده از GIS (مطالعۀ موردی: شهر کاشمر). آمایش محیط. دوره چهارم، شماره پانزدهم، ملایر.
    6. پایگاه اطلاع رسانی شهرداری تبریز، 1395.
    7. جمعه­پور، محمود. شهاب­الدین عیسی­لو و وحید گودرزی و بهزاد دوستی سبزی. 1396. تدوین راهبردهای توسعۀ شهری با رویکرد توسعه دانش‌بنیان (مورد مطالعه: شهر اراک). اقتصاد و مدیریت شهری. دوره پنجم، شماره بیستم، تهران.
    8. حقی، محبوبه. مرتضی راستی برزکی و حمید مهدوی. 1393. رتبه­بندی عوامل مؤثر در موفقیت اجرای مدیریت دانش در شرکت­های دانش بنیان مطالعه موردی شرکت­های دانش بنیان مستقر در شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان. رشد فناوری. دوره یازدهم،  شماره چهل و یکم، تهران.
    9. حکمت نیا، حسن. میرنجف موسوی و علیرضا افشانی و محمد ملکی. 1396. بررسی و تحلیل حکمروایی خوب شهری در ایران. مورد مطالعه: شهر ایلام. آمایش جغرافیایی فضا. دوره هفتم، شماره بیست و چهارم، گلستان.

    10. روستایی، شهریور. بهزاد رنجبرنیا و محمدرضا پورمحمدی. 1397.تحلیلی بر عوامل مؤثر در توسعۀ پایدار شهری با تأکید بر شکاف دیجیتال با استفاده از روش میک‏مک فازی (مورد: تبریز 2018). پژوهش­های جغرافیای انسانی. دوره پنجم، شماره چهارم، تهران.

    11. علیزاده،‌هادی. مرتضی نعمتی و کامران رضایی جعفری. 1394. تحلیلی بر معیارهای حکمرانی خوب شهری با استفاده از تحلیل سلسله مراتبی فازی. مطالعات و پژوهش‌های شهری و منطقه­ای. دوره ششم، شماره بیست و چهارم، اصفهان.

    12. فیروزی، محمدعلی.‌هادی علیزاده. 1396. تحلیل و پیش­بینی تحقق رویکرد حکمروایی شهری در مدیریت شهری اهواز. فضای جغرافیایی. دوره هفدهم، شماره پنجاه و هشتم، اهر.

    13. گروه مهندسان مشاور شهر و منظر. 1395.  توسعه شهر هوشمند مبتنی بر مدیریت دانش و نوآوری. اولین سمپوزیوم بین­المللی مدیریت دانش و نوآوری در شهر، ماهنامۀ تخصصی شهر و منظر. 19و20 دی ماه، تهران.

    14. لشکری، الهام. مهرشاد خلج. 1392.  گذار از حکومت به حکمروایی شهری در فرایند توسعۀ شهری پایدار، نمونۀ موردی: کلان­شهر تهران. اولین کنفرانس ملی معماری و فضاهای شهری پایدار. مشهد.

    1. مرکز آمار ایران.1395. نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن، جمعیت و خانوار شهرهای ایران به تفکیک استان.

    16. نجفی، حیدر. محمد اقدسی و بابک تیمورپور. 1396. تدوین نقشۀ دانش برای پژوهش­های مدیریت دانش با استفاده از روش تحلیل شبکه­ای. مدیریت فن­آوری اطلاعات. دورۀ نهم،  شماره سوم، تهران.

    1. Campbell, Tim. 2012. Beyond Smart Cities; how cities network, learn and innovate.London.Earth scan publication.
    2. Carolis, Donna Marie. David Deeds. 1999. The impact of stocks and flows of organizational knowledge on firm performance: An empirical investigation of the biotechnology industry. Journal of Strategic Management. 20: 10, United States.
    3. Carrillo, Francisco Javier. 2004. Capital cities: a taxonomy of capital accounts for knowledge cities. Journal of Knowledge Management. 8: 5, United Kingdom.
    4. Donate, Mario. Jesus de Sánchez de Pablo. 2015. The role of knowledge-oriented leadership in knowledge management practices and innovation. Journal of Business Research. 68: 2, Netherlands.
    5. Foss, Nicolai. 2007. The Emerging Knowledge Governance Approach: Challenges and Characteristics. Journal of Organization. 14: 1, United Kingdom.
    6. Fu, Qiang. 2018. Bringing urban governance back in: Neighborhood conflicts and depression. Social Science & Medicine. 196: 17, United Kingdom.
    7. Haus, Michael. Jan Erling Klausen. 2010. Urban leadership and community involvement: ingredients for good governance. Urban Affairs Review. 47: 2, United States.
    8. Hordijk, Michaela. Isa Baud. 2006. The role of research and knowledge generation in collective action and urban governance: How can researchers act as catalysts? Habitat International. 30: 3, United Kingdom.
    9. Huhn, Uta. Birgit Neuer. 2006. New urban governance: Institutional change and consequences for urban development. European planning studies. 14: 3, United Kingdom.
    10. Kedogo, Joseph. Simone Sandholz & Johannes Hamhaber. 2010. Good urban governance, actors’ relations and paradigms: Lessons from Nairobi, Kenya, and Recife, Brazil. Good urban governance in Nairobi and Recife. 46th ISOCARP Congress, Kenya.
    11. Kooiman, Jan. Maarten Bavinck & Ratana Chuenpagdee & Robin Mahon & Roger Pullin. 2008. Interactive Governance and Governability: An Introduction. Journal of Trans disciplinary Environmental Studies. 7: 1, Netherlands.
    12. Kraas, Frauke. Surinder Aggarwal & Martin Coy, & Gunter Mertins. 2014. Megacities our global urban future. Springer publication, New York.
    13. Li, Feng. Rusong Wang & Juergen Paulussen & Xusheng Liu. 2005. Comprehensive concept planning of urban greening based on ecological principles: a case study in Beijing, china. Land scape and urban planning. 72: 4, Netherlands.
    14. Lieberthal, Kenneth. David Lampton. 1992. Bureaucracy, politics and decision-making in post-Mao China. Berkeley, University of California Press.
    15. McCann, Eugene. Kevin Ward. 2011. Mobile Urbanism. University of Minnesota Press, Minneapolis.
    16. McFarlane, Colin. 2011. Learning the City, Knowledge and Trans-local Assemblage. , London, Wiley-Blackwell Sussex University press.
    17. McNabb, David. 2009. The New Face of Government, How Public Managers Are Forging a New Approach to Governance. American Society for Public Administration Series in Public Administration and Public Policy. CRC press.
    18. Metaxiotis, Kostas. Francisco Javier Carillo & Tan Yigitcanlar. 2010. Knowledge-based development for cities and societies: integrated multi-level approach. Hershey, New York Information science reference.
    19. Muthuveloo, Rajendran. Narendran Shanmugam and Ai Ping Teoh. 2017. The impact of tacit knowledge management on organizational performance: Evidence from Malaysia. Asia Pacific Management Review. 11: 4, Taiwan.
    20. Obeng-Odoom, Franklin. 2012. On the origin, meaning, and evaluation of urban governance. Norsk eografisk Tidsskrift - Norwegian Journal of Geography. 66:  4, Norwey.
    21. Piere, Jon. 2014. Can urban regime travel in time and space? Urban regime theory, urban governance theory, and comparative urban politics. Urban Affairs Review. 50: 6, United States.
    22. Rakodi, Carole. 2003. Politic and performance: the implication of emerging governance arrangement for urban management approaches and information system. Habitat international. 27: 4, United Kingdom.
    23. Schwab, Brigitte. Daniel Kubler & Sonja Walti. 2001. Metropolitan governance and democracy in Switzerland, An attempt of operationalization and an empirical assessment. governance and democratic legitimacy at the 29th conference. Switzerland.
    24. United Nations Department of Economic and Social Affairs (Population Division). 2016. The World’s Cities in 2016 Data Booklet.
    25. Van Marissing, Erik. Gideon Bolt & Ronald Van Kempen. 2006. Urban governance and social cohesion: effects of urban restructuring in two Dutch cities. Cities journal. 23: 4, United Kingdom.
    26. Van Winden, Willem. Leo Van den Berg & Peter Pol. 2007. European Cities in the Knowledge Economy: Towards a Typology. Urban studies. 44: 3, United Kingdom.
    27. Wiig, Karl Martin. 1999. Knowledge management: an emerging discipline rooted in a long history. Draft of Chapter 1 Knowledge Horizons: The Present and the Promise of Knowledge ManagementEdited by Daniele Chauvel & Charles Despres. United Kingdom. Butterworth-Heinemann press.
    28. World Health Organization (WHO). 2017. Global Health Observatory (GHO) data. http://www.who.int /gho/urban_health/situation_trends/urban_population_growth.
    29. Yigitcanlar, Tan. Kevin O’Connor and Cara Westerman. 2008. The making of knowledge cities: Melbourne’s knowledge-based urban development experience. Cities Journal. 25: 2, United Kingdom.
    30. Zack, Michael. James McKeen and Satyendra Singh. 2009. Knowledge management and organizational performance: An exploratory survey. Journal of Knowledge Management. 13:  6, United Kingdom.
    31. Zielke, Philipp. Michael Waibel. 2014. Comparative urban governance of developing creative spaces in China. Habitat International. 41: 14, United Kingdom.