مقایسه تحلیلی وضعیت مورفوتکتونیکی حوضه‌های سوبسیدانسی با استفاده از نظریه هندسه فرکتالی (مطالعه موردی: پلایای دامغان و جازموریان)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران

2 عضو هیات علمی دانشگاه تهران

10.30488/gps.2022.286229.3404

چکیده

امروزه تئوری مجموعه‌های فرکتال و اندازه‌گیری‌های بعد فرکتالی به طور گسترده‌ای برای توصیف بسیاری از فرآیندهای تکتونیکی به کار می‌رود. این پژوهش با هدف تحلیل وضعیت مورفوتکتونیکی پلایاهای دامغان و جازموریان به عنوان دو حوضه سوبسیدانی به بررسی نتایج بعد فرکتالی گسل و شبکه زهکشی که بیان کننده سکون یا فعالیت تکتونیکی است می‌پردازد. براین اساس محدوده‌هایی را در همه جهات پلایاها تعیین و به روش شمارش جعبه‌ای که از پرکاربردترین روش آنالیز در تحلیل بعد فرکتالی است اعداد هر دو پارامتر را بدست آورده و مناطق را مقایسه و تحلیل می‌نماید. داده-های مورد استفاده در این پژوهش سیستم گسلی حوضه‌های مورد مطالعه در مقیاس نقشه‌های 250000/1 زمین‌شناسی و برای الگوی شبکه زهکشی در مقیاس250000/1 از نرم‌افزار Arc Hydro است. نتایج بیان می‌کنند که در منطقه جازموریان قسمت جنوبی چاله بالاترین بعد فرکتالی گسل و پایین‌ترین بعد فرکتالی شبکه زهکشی را دارا می‌باشد که نشان از فعالیت بیشتر تکتونیک این محدوده است. پس از آن محدوده‌های غربی و شرقی با ارقام گسلی نزدیک به هم قرار دارند و از آنجا که ابعاد فرکتالی گسل این دو محدوده نزدیک است محدوده‌ای که بعد فرکتالی آبراهه آن کمتر باشد محدوده فعال‌تر در نظر گرفته می‌شود (محدوده غربی)، سپس محدوده شرقی قرار دارد که دارای بیشترین رقم گسلی است و در نهایت محدوده شمالی جازموریان نسبت به سایر قسمت‌ها سکون تکتونیکی بیشتری را تجربه می‌کند. در منطقه دامغان نیز قسمت غربی با بالاترین بعد فرکتالی گسل (1.4034) و پایین‌ترین بعد فرکتالی شبکه زهکشی (1.3739) مؤید منطقه فعال‌تر تکتونیکی است. پس از آن محدوده‌های شرقی با توجه به ارقام بعد فرکتالی گسل و شبکه زهکشی محدوده فعال است. سپس محدوده شمالی حوضه فعالیت تکتونیکی را نشان می‌دهد که در این محدوده نیز تعداد زیاد زلزله موید این مطلب است و در نهایت محدوده جنوبی نسبت به سایر قسمت‌ها سکون تکتونیکی بیشتری را تجربه می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyzical comparison of morphotectonic status of Subsidance basins using fractal geometry theory (Case study: Damghan and Jazmourian playa)

نویسندگان [English]

  • Arefe shabani eraghi 1
  • Mojtaba Yamani 2
1 Faculty of Geography, University of Tehran
2 University of Tehran - Faculty of Geography
چکیده [English]

Abstract: Recently, the theory of fractal sets and dimensional fractal measurements have been widely used to describe many tectonic processes. The aim of this study was to analyze the morphotectonic status of Damghan and Jazmourian playa as two Subsidance basins using the fractal dimension results of the fault and drainage, which indicates stagnation or tectonic activity. This study uses the box counting method, which is the most widely used analysis method in fractal dimension analysis. The data used in this study are the fault system of the studied basins on the scale of 1. 250000 maps of geology and for the model of drainage on the scale of 1. 250000 the Arc Hydro software. The results show that in the Jazmorian region, the southern part of the hole has the highest fractal dimension of the fault and the lowest fractal dimension of Drainage pattern, which indicates more tectonic activity in this area. after then western range and eastern range is located. Finally, the northern region of Jazmourian experiences more tectonic stillness than other parts, according to fractal data. In Damghan region, the western part with the highest fractal dimension of the fault (1.4034) and the lowest fractal dimension the Drainage pattern (1.3739) is the active tectonic zone. Then the eastern ranges then show the northern range of the tectonic activity basin, in which a large number of earthquakes confirm this, and finally the southern range experiences more tectonic stagnation than in other parts.

Keywords:, Damghan, Fractal Geometry, Jazmourian, Playa, Morphotectonics....

کلیدواژه‌ها [English]

  • Damghan
  • fractal geometry
  • Jazmourian
  • playa
  • Morphotectonics