تحلیل کالبدی- فضایی مناطق شهری همدان بر اساس تلفیق شاخص های رشد هوشمند

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دکتری شهرسازی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

3 دانشیار شهرسازی، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران

10.30488/gps.2020.227234.3227

چکیده

توسعۀ جدید شهری از طریق تثبیت و احیای محله­های موجود می­پردازد؛ در واقع رشد هوشمند یک تئوری برنامه ریزی است که بر جلوگیری از گسترش پراکندۀ شهر تأکید دارد.این پژوهش برخورداری مناطق چهارگانۀ شهر همدان از شاخص­های مختلف رشد هوشمند را مورد تحلیل و ارزیابی قرار می دهد. این پژوهش برحسب هدف، کاربردی و از لحاظ روش، توصیفی-تحلیلی است و از مدل تصمیم­گیری چندمعیارۀ تاپسیس جهت تحلیل فضایی شاخص­های رشد هوشمند شهری بهره گرفته شده است. نتایج نشان می­دهد منطقۀ 1 با میزان تلفیقی تاپسیس 7569/0 در رتبۀ اول ( برخوردار) منطقۀ 2 با میزان تاپسیس 5143/0 در رتبۀ دوم ( نیمه­برخوردار) منطقۀ 3 با امتیاز تاپسیس 4669/0 رتبۀ سوم (محروم) و منطقۀ 4 با میزان تاپسیس 3136/0 در رتبۀ چهارم (محروم) هستند؛ بنابراین نحوۀ توزیع شاخص های رشد هوشمند در مناطق شهر همدان به شکل عادلانه­ای صورت نپذیرفته است و بین مناطق شهر همدان اختلاف فراوانی وجود دارد به­طوری­که در 4 منطقۀ شهر همدان از همۀ انواع پهنه­بندی برخوردار، نیمه­برخوردار و محروم وجود دارد. نحوۀ پراکنش جمعیت نیز گویای این است که در محدوده های نزدیک به مرکز شهر همدان (میدان امام­خمینی) و رینگ اول و دوم تراکم جمعیت بسیار زیاد بوده است و به تدریج در حاشیۀ شهر تراکم جمعیت کمتر بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Smart Urban Growth Indicators Using Topsis Multi-Criteria Decision Making Model (Case Study: Hamadan City)

نویسندگان [English]

  • keramatollah zayyari 1
  • saeed hajibabaei 2
  • kianoosh zakerhaghighi 3
1 Professor of Geography and Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran
2 PhD in Urban Planning, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
3 Associate Professor of Urban Planning, Hamadan Branch, Islamic Azad University, Hamadan, Iran
چکیده [English]

Physical-Spatial Analysis of Hamadan Urban Areas Based on Integration of Smart Growth Indicators.
Urban growth management improves the economic and social paths using smart growth principles which surveys expanding new urban development through stabilizing and revitalizing existing neighborhoods. In fact, smart growth is a planning theory that emphasizes stopping the spreading of the city.This study aims to analyze and evaluate four regions of Hamadan city’s acquiring of different smart growth indicators. This study is applied research in terms of objective and descriptive in terms of method and the TOPSIS multi-criteria decision-making model is used for spatial analysis of urban smart growth indicators. This study is applied research in terms of objective and descriptive in terms of method and the TOPSIS multi-criteria decision-making model is used for spatial analysis of urban smart growth indicators. The results indicate that area one with TOPSIS combined score of 0.7569 ranked first (acquired), area two with TOPSIS score of 0.5143 ranked second (semi-acquired) area three with TOPSIS score of 0.4669 ranked third (deprived) and area four with TOPSIS score of 0.3136 ranked fourth (deprived). Therefore, the distribution of smart growth indicators in Hamadan city has not been fairly distributed, and there is a great difference among the Hamadan city districts so that there are all types of acquired, semi-acquired and deprived zoning in the four districts of Hamadan. In addition, population distribution indicates that the population density has been very high in the areas close to the city center of Hamadan (Imam Khomeini Square) and the first and second rings, and the population density has gradually decreased in the outskirts. Keyword: urban sprawl, smart growth, density, topsis model, hamedan

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keyword: urban sprawl
  • Smart Growth
  • Density
  • Topsis Model
  • Hamedan
  1. احمدی، قادر؛ عزیزی، محمدمهدی؛ زبردست، اسفندیار (1389) بررسی تطبیقی پراکنده‌رویی در سه شهر میانی ایران‎ ‎‎(نمونۀ موردی: شهرهای اردبیل، سنندج، کاشان)، نامه معماری و شهرسازی، دوره3، شماره 5، صص. 43-25.
  2. اذانی، مهری و پرورش، رسول (1397) مقایسه الگوی کاربری زمین، پراکنده رویی و رشد هوشمند در توسعه پایدار (مطالعۀ موردی: منطقه 11 شهر اصفهان)، فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، سال 7، شماره 25، صص. 72-57.
  3. حسینی، سیدهادی و سلیمانی مقدم، هادی (1387) توسعۀ شهری و تضعیف مفاهیم محله­ای، فصلنامۀ مسکن و انقلاب، شماره 3، صص.42-28
  4. حکمت نیا، حسن و موسوی، میر نجف (1390) کاربرد مدل در جغرافیا با تاکید بر برنامه­ریزی شهری و ناحیه­ای، یزد: علم نوین.
  5. خاکپور، براتعلی؛ رفیعی، هادی؛ صالحی فرد، محمد؛ توانگر، معصومه (1389) بررسی عملکرد مدیریت شهری در گسترش فضاهای سبز عمومی(پارک‌ها) با استفاده از روش تاپسیس(مطالعۀ موردی:شهر مشهد)، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­ ای، شماره 14، صص. 27-1.
  6. زیاری، کرامت الله (1382) تحولات اجتماعی- فرهنگی ناشی از انقلاب صنعتی در توسعۀ فضایی تهران، مجله جغرافیا و توسعه، دوره 1، شماره 1، صص. 164-151.
  7. Achmad, A., Sirojuzilam, H., & Badaruddin, Dwira, A. (2015) Modeling of urban growth in tsunami-prone city using logistic regression: Analysis of Banda Aceh, Indonesia, Applied geography, Vol. 62, pp. 237- 246.
  8. Angelidou, Margarita. (2015) Smart cities: A conjuncture of four forces, Cities, Vol.47, 95–106.
  9. Bastian, I. (2010) Multi-agent simulations of residential dynamics in the city, Computers, Environment and Urban Systems, Vol.22, No.1, pp. 5-17.
  10. M. (2012) A GIS and indexing scheme to screen brownfields for area-wide redevelopment planning, Landscape and Urban Planning, Vol.105, pp.187– 198.
  11. Cooke, P. & De Propris, L. (2011) A policy agenda for EU smart growth: the role of creative and cultural industries, Policy Studies, Vol.32, No.4, 365-375.
  12. Frumkin, H., Frank, L., & Jackson, R. (2004) Urban Sprawl and Public Health: Designing, Planning, and Building for Healthy Communities. Washington D.C..: Island Press,
  13. Grant, J. (2007) Encouraging Mixed Use in Practice. Incentives, Regulations, and Plans: The Role of States and Nation-states in Smart Growth Planning”, Edited by Gerrit-Jan Knaap, Huibert, A. Haccoû, Kelly J. Clifton and John W. Frece, Published by Edward Elgar Publishing.
  14. Hasse, J. (2004) A geospatial approach to measuring new development tracts for characteristics of sprawl. Landscape Journal, Vol.23, No.1, 52–67.
  15. Christopher V. (2011) Smart Growth Policy Choice: A Resource Dependency and Local Governance Explanation, the Policy Studies Journal, Vol. 39, No. 4, pp.679-707.
  16. Huang, W., Shuai, B., Sun, Y., Wang, Y., & Antwi, E. (2018) Using entropy-TOPSIS method to evaluate urban rail transit system operation performance: The China case, Transportation Research Part A: Policy and Practice, Vol.111, 292-303
  17. Howard, F. L., & Richard, J. F. (2004) "Urban Sprawl and Public Health", Island Press, Washington.
  18. Knaap, G. J., & Hopkin, L. D. (2001) “The inventory approach to urban growth boundaries”, The American planning association, Vol. 67, 3, pp. 314-326.
  19. Lewis, Sara Danse. (2007) An Assessment of Smart Growth Policies in Austin, Texas, Texas State University-Sann Marcos, Texas.
  20. Litman, Todd. (2005) Evaluating Criticism of Smart Growth, Victoria Transport Policy Institute, VTPI. (vtpi.org).
  21. Liu S., & Liao Y. (2018) A Study on the Evaluation System of Comprehensive Ability of Urban Smart growth: A Case Study of Guiyang City. J. Guizhou Norm. Univ, Vol.34, 18-22.
  22. Peiser, Richard. (2001) Decomposing Urban Sprawl,Town Planning Review, Vol.72, No. 3, pp. 275-298
  23. Porter, D. R. (2008) Managing growth in America's communities. Washington, D.C.: Island Press.
  24. Staley, S.R., & Gilroy, L.C. (2004) Smart growth and housing affordability: The academic evidence.Washington, DC: The Brookings Institution Centre on Urban and Metropolitan Policy.
  25. Susantia, R., Soetomoa, S., Buchoria, I., & Brotosunaryoa, P. (2016) Smart growth, smart city and density: in search of the appropriate indicator for residential density in Indonesia, CITIES, Vol.227, 194 – 201.
  26. Tayyebi, A. & DarrelJenerette, G. (2016) Increases in the climate change adaption effectiveness and availability of vegetation across a coastal to desert climate gradient in metropolitan Los Angeles, CA, USA. Science of the Total Environment.
  27. Turner, J. (2007) "Urban evolution on the desktop: simulation with the use of extended cellular automata", Environment and Planning A30, Cities, Vol.5, 14, pp. 21- 44.
  28. Walmsley, Anthony. (2006) “Greenways: multiplying and diversifying in the 21st century”, Landscape and Urban planning, Vol. 76, 1-4, pp. 252-290.
  29. Yang, F. (2009) If ‘Smart’ is ‘Sustainable’? An Analysis of Smart Growth Policies and Its Successful Practices, A Thesis Submitted to the Graduate Faculty in Partial Fulfillment of the Requirements for the Degree of Master of Community and Regional Planning, Iowa State University Ames.
  30. Yarnall, B. (2010) "Roles of local and newcomer entrepreneurs in rural development: A comparative meta-analytic study", Regional Studies, Vol.45, No,6, pp. 35-48.
  31. Yu, w., zang, sh., wu, ch., liu, w., & na, x, (2011) analyzing and modeling land use land cover change(LUCC) in the daqing city, china, applied Geography, Vol.31, No. 2, pp. 600-608.
  32. Zhang, R., wang, Y., Wang, K., Zhao, H., Xu, S., Mu, L., & Zhoua, G, (2019) An evaluating model for smart growth plan based on BP neural network and set pair analysis, Journal of Cleaner Production, Vol.226, 928-939.
  33. Zhang, X., Zhang, Q., Sun, T., Zou, Y., & Chen, H, (2018) Evaluation of urban public transport priority performance based on the improved TOPSIS method: A case study of Wuhan, Sustainable Cities and Society, Vol.43, 357-365.
  34. Zhou W., Zhu J., Wang M., Zhou J., (2017) Evaluation of urban smart growth plan based on full-permutation polygon model, Time Fin, Vol.21, 1-27.