امکان‌سنجی توسعه اکوتوریسم در روستا‌های کوهستانی شهرستان علی‌آباد کتول

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی

2 عضو هیات علمی دانشگاه گلستان

3 کارشناس ارشد جغرافیا

چکیده

اکوتوریسم پدیده‌ای نسبتاً تازه در صنعت گردشگری است که تنها بخشی از کل این صنعت را تشکیل می‌دهد. این شکل از گردشگری فعالیت‌های فراغتی انسان را عمدتاً در طبیعت امکان‌پذیر می‌سازد و موجب افزایش و قدردانی عمیق‌تر آنان از طبیعت می‌شود. آنچه که در اکوتوریسم اهمیت فراوان دارد بحث پایداری است زیرا بدون برنامه‌ریزی دقیق و عدم توجه به توانایی‌های منطقه باعث آسیب رساندن به محیط و منطقه می‌شود. از این رو هدف مطالعه حاضر، امکان‌سنجی توسعه اکوتوریسم در روستا-های کوهستانی شهرستان علی‌آبادکتول می‌باشد که این پژوهش از نظر هدف کاربردی و بر پایه روش توصیفی – پیمایشی استوار است. اطلاعات مورد نیاز در این مطالعه با توجه به نوع روش‌های بررسی به دو صورت مصور (نقشه) و پرسشنامه‌ای جمع‌آوری شده که جامعه آماری در بخش پرسشنامه‌ای، کلیه افراد بومی (سرپرست خانوار) و اکوتوریسم‌ها در این منطقه می‌باشد که حجم جامعه آماری با استفاده از روش کوکران 351 نفر تعیین و اطلاعات میدانی توسط پرسشنامه استاندارد انجام گرفته است. نتایج بدست آمده با استفاده از تحلیل سلسله مراتب فازی و آزمون آماری ویل‌کاکسون نشان دهنده این است که در بخش تحلیل سلسله مراتبی فازی شش معیار مؤثر در مکان‌یابی مؤثر در ایجاد فضا‌های مناسب جهت توسعه زیرساخت‌های اکوتوریسم مورد استفاده قرار گرفته که پس از ارزیابی دقیق منطقه به سه بخش مساعد، نیمه‌مساعد و نامساعد تقسیم شده که بیشتر منطقه مورد نظر در بخش مساعد و نیمه‌مساعد واقع گردیده است. در بخش تحلیل‌های مربوط به آزمون آماری (ویل‌کاکسون) که برای سنجش میزان اثرگذاری اکوتوریسم در تغییرات منطقه استفاده شده در اکثریت زیر معیار‌ها نشان دهنده رابطه معناداری است که این خود حاکی از تأثیر روشن از اکوتوریسم بر ناحیه مورد مطالعه می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Ecotourism development feasibility in mountainous villages of the township of Ali Abad Katoul

نویسندگان [English]

  • bahman sahneh 2
  • esmael mohajer 2
چکیده [English]

Abstract
Ecotourism is a relatively new phenomenon in the tourism industry which is only one of the major categories of this industry. This form of tourism, makes the human’s leisure activities mostly possible in the nature and causes an increase and a more deeply gratitude of them to the nature. What has abundant importance in ecotourism is the subject of sustainability because without precise planning and neglecting the abilities of the region, the process would lead to damaging the environment and region. Therefore the goal of present study, is feasibility of ecotourism development in mountainous villages of the township of Ali Abad Katoul that this research from the point of purpose is applicable and is based on descriptive-measurement method. The required data in this research with due attention to the kinds of research methods, is gathered in illustrated (map) and questionnaire methods that the individuals in the questionnaire section are the total native people (family guardian) and ecotourism in this region that the volume of individuals were appointed with the Cochrane method, 351 individuals and the field data was gathered utilizing standard questionnaire. The achieved results utilizing the phase hierarchical order analysis and Will Cockson statistical examination propose that in the phase hierarchical order analysis section, six effective criteria in effective locating was used for creating appropriate spaces in order to improve ecotourism infrastructure that after precise evaluation the region was divided into three favorable, half-favorable, and unfavorable sectors that most of the subject area are located in the favorable and half-favorable sections. In analyzes related to the statistical examination (Will Cockson) for measuring the rate of ecotourism effectiveness in regional changes is used, in most of the sub-criteria replicates the meaningful relation that itself states the clear effect of ecotourism on the region under study.
Keywords: feasibility, development, ecotourism, mountainous villages, township of Ali Abad

کلیدواژه‌ها [English]

  • Feasibility
  • Development
  • Ecotourism
  • mountainous villages
  • township of Ali Abad
اذرباد، محبوبه. 1391. "نقش اکوتوریسم ورزشی در تحولات مجموعه روستایی شمشک و دربندسر از بخش رودبار قصران، شهرستان: شمیرانات". پایان­نامه کارشناسی‌ارشد برنامه­ریزی روستایی، دانشگاه پیام نور گنبد کاووس.

2.اپلورد، مگان. 1386. "اکوتوریسم اصول، تجربیات و سیاست­ها (ترجمعه: نگار قدیمی)" نشر افکار، چاپ اول.

3.ازکیا، مصطفی و ایمانی، رضا. 1387. "توسعه پایدار" انتشارات اطلاعات تهران، چاپ اول.

6.بلیکی، نورمن. 1392. "استراتژی‌های پژوهش اجتماعی" ترجمه‌هاشم آقا بیگ پوری، چاپ چهارم، تهران، انتشارات جامعه شناسان.

7.بنی­صفار، معصومه. 1392. "شناسایی اثرات برداشت شن بر ژئوموفولوژی رودخانه زیرین گل علی­آباد کتول" پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.

8.پاپلی یزدی، محمد حسین و مهدی سقایی. 1389. "گردشگری (ماهیت و مفاهیم)" چاپ چهارم، تهران، انتشارات سمت.

9.پوراحمد، احمد. 1392. "فلسفه جغرافیا" انتشارات سمت.

10.تقوایی، مسعود و اکبری، محمود. 1387. "برنامه­ریزی و مدیریت گردشگری" انتشارات پیام علوی.

11.خواجه شاهکوهی، علیرضا و موسوی پارسائی، سیدمحمد. 1393. "امکان­سنجی توسعه اکوتوریسم شهرستان علی­آباد" همایش بین­المللی گردشگری، هتل هما.

12. جهانیان، منوچهر و زندی، ابتهال. 1389. "پژوهش‌های پتانسیل­های اکوتوریسم مناطق کویری و بیابانی اطراف استان یزد" شماره 74، زمستان 89.

13.دادفر، ه.، شهام، ا. 1389. "جغرافیای ایرانگردی" چاپ چهارم، تهران، انتشارات طراوت.

14.درام اندی، مور آلن. 1387. "توسعه بوم گردی" ترجمعه: کلانتری و شکر الله زاده، انتشارات دانش.

15.درام اندی، مورآلن. 1388. "مدیریت و توسعه برنامه ریزی توریسم" مترجمعه: رنجبر، انتشارات دانش، چاپ دوم.

16. رضوانی، علی‌اصغر. 1386. "جغرافیا و صنعت توریسم" چاپ 12، تهران، انتشارات پیام نور.

17.رضوانی، علی‌اصغر. 1380. "نقش اکوتوریسم در حفاظت محیط زیست" مجله محیط شناسی.

18.رهنمایی، محمدتقی. 1389. "طرح جامع گردشگری استان اردبیل" جلد یک.

19.رکن­الدین­افتخاری، عبدالرضا و سجایی، حمداله و پورطاهری، مهدی و آذری، عادلو. 1392."کاربرد روش تلفیقی MCDMو GISدر شبکه­های مناطق روستایی پتانسیل اکوتوریسمی در استان تهران" مجله پژوهش­های روستایی، شماره 15، پاییز 92.

20.زاهدی، شمس‌السادات. 1385. "مبانی توریسم و اکوتوریسم پایدار (با تاکید بر محیط زیست)" انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

21.سجادیان، ناهید و مهیار. 1390. "قابلیت­های اکوتوریسم روستایی در مازندران (پهنه­بندی و مدیریت حفظ و توسعه)" مدیریت شهری، صص 78–60.

22. شکوهی، محمد اجزاء و صافی، غزاله و قنبری، محمد. 1393."ارزیابی الویت­بندی آبشار­های طبیعی در استان لرستان" مجله پژوهش­های بوم­شناسی شهری، سال پنجم، شماره دوم.

23. موحدی، سعید و امانی، حامد و بنی کمالی، سهند. 1392. "شناسایی محاسبه ظرفیت تأمل پهنه­های مستعد اکوتوریسم در گیلان" مجله علمی پژوهشی جغرافیا و برنامه­ریزی محیطی، شماره 49، بهار 92.

24. فیروزیان، احمد. 1388. "اثرات گردشگری بر توسعه فضایی منطقه (مطالعه موردی: ناهارخوران– زیارت شهرستان گرگان در دو دهه اخیر)". پایان­نامه کارشناسی‌ارشد برنامه­ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان.

25.نوری، غلامرضا و خسروی نژاد، زهرا و شیرانی، زیبا. 1391. "نقش ایران در گردشگری درمانی جهان اسلام با تأکید بر طبیعت درمانی(کارکردها، چالش‌ها و راهکارها)"، فصلنامه فضای گردشگری، شماره 3: 20-1.

26. Alipour, H and HeydariChianeh, R. 2004. Tourism revival and planning in Islamic republic of Iran: challenges and prospects, Tourism: State of the Art II, International Scientific Conference, University of Strathclyde, Glasgow.

27. Buhalis, D. and Darcy‚ S. 2011. Accessible Tourism: Concepts and Issues. Chanel View Press.

28. Barro, R.J. 1999. Determinats of Democracy, Journal of Political Economy 107(6).

29. BWEA. 2006. The impact of wind farms on the tourist industry in the UK.

30. Boknia, S. 2014. The global Tourism system: governance, development and lessons from South Africa. Ashgate Publishing Company.

31. Colantonio, A. Potter, R. 2006. Urban Tourism and Development in the Socialist State.

32. Commission. 2010. DG Energy and Transport.www.transport reserch.info.

33. Collins, J.F. 2004. Efforts to promote tourism as a catalyst for urban redevelopment in Florida: insights from the anthropology of tourism and an annotated bibliography. University of South Florida Scholar Commons.

34. Cornelissen, S. 2005. The global Tourism system: governance, development and lessons from South Africa. Ashgate Publishing Company.

35.Costa, P.Van der berg. 1992. The management of Tourism in cities.

36.Doborah,Edwards. Tony,Griffin.Bruce,Hayllar.2008. Urban Tourism Reserch Developing an Agenda.

37. En.wikipedia.org/wiki/geopark.

38. Futron.2002. Space Tourism Market Study orbital space travel & destination with suborbital space travel.

39. Gee, C.Y. 2002. International Tourism a global Perspective, UNWTO. Translated By Parsayan and Aarabi, Second Edition, Cultural Research Bureau.

40. Horng, J., Liu, C., Chou, H and Tasi, C. 2012. Understanding the impact of culinary brand equity and destination familiarity on travel intentions. Tourism Management, 33: 815-824. 

41. Horng, J., Liu, C., Chou, H.and Tasi, C. 2012. Understanding the impact of culinary brand equity and destination familiarity on travel intentions. Tourism Management, 33: 815-824. 

42.Higham, J. 2007. Critical Issues in Ecotourism: Understanding a complex tourism phenomenon. Oxford: Butterworth-Heinemann. 439 p.

43.Hughes, H2003. Marketing gay Tourism in Manchester.jornal of Vacation Marketing.

44.Kabassi, K. 2010. Personalizes recommendations for tourists.Journal of Telematics and Informatics, 27.

45.Litvin, S. 2005. TheTourism :A NewTheory of the Leisure class.New York.

46.Liu, Abby. 2005. Tourism in areas, Journal of Tourism Management,p18.

47.Lickorish, L. and Jenkins, C. 1997. An Introduction to Tourism. Jordan Hill (Oxford): Butterworth-Heinemann Publication (Elsevier).

48.Mohammad, B.A. M.A. and Mat Som, A.P. 2010. An analysis of push and pull travel motivations of foreign tourists to Jordan. International Journal of Business and management, 12.

49.Marion Payet.Regional and Rural Transport, European.

50.Quach, P.G. 2013. Examining international tourists’ satisfaction with HANOI tourism.Pro graduate thesis.Tourism Research, EMACIM Studies.University of Lapland.

51.Smith, S. 2004. The measurement of Global Tourism: old debates, new consensus, and continuing challenges. A companion to tourism.Second Edition.Blackwell Publishing.

52.Stone, M., Wall, G. 2004. Ecotourism and Community Development: Case Studies from Hainan, China. Environmental  Management 33 (1).

53.Stone, M., Wall, G. 2004. Ecotourism and Community Development: Case Studies from Hainan, China. Environmental  Management, 33(1).

54.Tremblay, P. 2006.Desert Tourism Scoping Study, Desert Knowledge CRC, Report 12, Australia, Charles Darwin University.

55.Taishan Geopark, 2007. Field guide to Mout Taishan geopark, p: 72.99.

56.UNWTI 2006. Tourism highlighy, Madrid: UNWTO