بررسی تحلیل فضایی گسترش فقرشهری در شهر تبریز

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دانشگاه تبریز

2 دانشیاردانشگاه تبریز

3 استادیار دانشگاه تبریز

چکیده

شهری شدن فقر از بزرگترین چالشهای توسعه جهانی است که در صورت تداوم روند نامطلوب کنونی، در طی سه دهه آتی شامل دو میلیارد نفر ساکنان نواحی فقیرنشین خواهد شد. شهر تبریز امروزه به عنوان پنجمین شهر پر جمعیت ایران می باشد که دچار شهرنشینی و شهرگرایی سریع شده است و این خود باعث کمبود خدمات و دسترسی امکانات به شهروندان بوده و نمود عینی فقر را می توان در محلات سیلاب، یوسف آباد، خلیل آباد، و... مشاهده کرد. بنابراین بررسی گسترش فضایی فقر در محدوده قانونی شهر تبریز ضرورتی اجتناب ناپذیر است. روش پژوهش کاربردی از نوع توصیفی- تحلیلی- تطبیقی است که برای شناخت و سنجش فقر از تکنیک خود همبستگی فضایی با استفاده از تحلیل لکه های داغ در نرم افزار Arc/GIS استفاده گردیده است. برای تحلیل الگوهای پراکنش فقر شهری از آماره موران استفاده شده است. همچنین برای سنجش تغییرات فضایی فقر برا اساس شاخص های اجتماعی، اقتصادی و کالبدی طی بازه زمانی 85-1375 از روش Crosstab در محیط نرم‌افزار IDRISI استفاده گردیده است. برای شناخت محدوده مورد مطالعه از منظر تحلیل سازمان فضایی فقر شهری از اطلاعات بلوکهای آماری سال 1385-1375 و از 30 شاخص اجتماعی، اقتصادی و کالبدی استفاده گردیده است. همچنین یافته های نشان می دهد که توزیع فقیر شهری در فضاهای شهر تبریز از مدل خوشه ای پیروی می کند و خوشه های مرفه نزدیک به مرکز شهر گرایش دارند و خوشه های فقیر در حاشیه شهر پراکنده گشته اند که اختلاف و شکاف طبقاتی در برخورداری از این شاخص ها را نشان می دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of spatial analyses in poverty expansion in Tabriz urban areas

نویسندگان [English]

  • fatemeh zadvali 1
  • Shahrivar Rostaei 2
  • Hossein Karimzadeh 3
چکیده [English]

Urban poverty is the greatest challenges of global development. If the current adverse trends continue, over the next years, two billion people will be residents of impoverished areas.Also one of the third word countries’s features is high concentrated and unbalanced civilization. There fore a few numbers of neighbourhoodsare in welfare and confort in these cities. In return some of inhabilants in urban regions are not in acceptable welfare and convenience. So in order to balance and get access to an appropriate pattern, discussion of logical planning is proposed. It is aimed to identifying inequality, and establishing a balance in the region of the city in different places.It is necessary to take insistent action to adjust inequalities , Today, Tabriz city as the fifth most populated city of Iran is experiencing rapid urbanization and urbanism which this leads to lack of services and facilities available to citizens and the objectivity of poverty can be found in areas, like Yousef Abad, Khalil Abad, etc.Thus the study of the spatial spread of poverty in the city of Tabriz inevitable. The research method is an applied, descriptive, comparative analytical .For recognizing and measuring poverty, spatial autocorrelation technique using hot spot analysis in Arc / GIS is used. To analyze the distribution patterns of urban poverty Moran statistic is used. To measure the spatial variation of poverty on the basis of social, economic and physical during 1996-2006 is used Crosstab model in the IDRISI software. In order to recognitize Tabriz in perspective of spatial poverty organization, statistical blocks of year 1996-2006 have been used. .

کلیدواژه‌ها [English]

  • spatial analyses
  • urban poverty
  • spatial statistics geographical information system
  • Tabriz
  1. افتخاری سیدفرخ.کرمیآیت‌الهکرمیومهدینوری‌پور.1390. بررسیوضعیتفقردرمناطقروستاییاستانکهگیلویهوبویراحمد. اقتصادکشاورزی،جلد 6، شماره 1،صص204-179.
  2. بلوکآماریشهرتبریز. 1375.
  3. بلوکآماریشهرتبریز. 1385.
  4. پیران،پرویز. 1381. بازهمدرباباسکانغیررسمی،موردشیرآبادزاهدان.مجلههفتشهر،سالسومشماره 9و10، صص 24-7.
  5. دانشنامهجهاناسلام،جلد 2،ت،زیرنظر: غلامعلیحدادعادل،تهران: بنیاددائرةالمعارفاسلامی،1380.سرواژه تبریز، ص 381.
  6. رابرت.ب.پاتر-سلیلوید.ایونز1384. شهردرجهاندرحال‌توسعه.ترجمهکیومرثایراندوستومیترااحمدی،تهران،انتشاراتسازمانشهرداری‌هاودهیاری‌هایکشور.
  7. روستایی،شهریور. اکبر اصغری زمانی و محسن احدنژاد و علیرضا زنگنه. 1390.الگویتطبیقیگسترشفقردرشهرکرمانشاهدردوره1385-1375. فصلنامه مطالعاتوپژوهش هایشهریومنطقه ای،سالسوم،شمارهدوازدهم،بهار 13، صص40-17.
  8. زنگنه،علیرضا.1389.شناختالگویفضاییگسترشفقرشهریبااستفادهازسیستماطلاعات جغرافیای (GIS) درشهرکرمانشاهطیسالهای(1375-1385). پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد. استاد راهنما:دکتر شهریور روستایی.دانشگاهزنجان، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری.
  9. زیبائی، منصور. عبدالرسولشیروانیان. 1388. بررسیاثراتمتغیرهایاقتصادکلانبرنرخفقرشهریو روستاییدرایران. فصلنامه اقتصادکشاورزی،جلد 3، شماره 2، صص 15-36.
  10. شکویی،حسین. 1373.دیدگاه‌هاینودرجغرافیایشهری.تهران،انتشاراتسمت .

11. طارمی،علی. 1387. سنجشفقرشهریدرمحلهاسلامآبادزنجانبااستفادهازGIS.پایان‌نامهکارشناسی‌ارشد. استادراهنما:دکترشهریورروستایی. دانشگاهزنجان،دانشکدهعلومانسانی،گروهجغرافیاوبرنامهریزیشهری.

  1. فکوهی،ناصر. 1383.انسان‌شناسیشهری،نشرنی،تهران.

13. مجیدیخامنه، بتول.علیرضا محمدی.1384.درآمدیبرشناختوسنجشفقرشهری.جغرافیا (نشریهعلمی- پژوهشیانجمنجغرافیاییایران) دورهجدید،سالسوم،شماره 6 و 7 پاییزوزمستان 1384. صص145-135.

14. محمدزاده،پرویز.،فیروزفلاحیو صمدحکمتیفرید. 1389.بررسیفقروعواملتعیینکنندهآندربینخانوارهایشهریکشور. فصلنامهتحقیقاتمدلسازیاقتصادیشماره 2 زمستان 1389، صص64-41.

15. نورمحمدی، مهدی.حاتفحاضری. 1387. عواملمرتبطبافقرشهریایرانطیسال‌های(1385- 1363).فصلنامةعلمی-پژوهشیرفاهاجتماعی،سالیازدهم،شماره40، صص 400-367.

16. یوسفی، علی.سمیهورشوئی.1389. نابرابریاجتماعیدرفضایشهریمشهد : برآوردیازنابرابری‌هایدرآمدیوتحصیلیدرنواحیشهر.مجلهمطالعاتاجتماعیایران،زمستان 1389،شماره 12، صص183-152.

  1. Martin Ravallion2007. Urban Poverty,Finance and Development, A quarterly magazine of the IMF, 44: 3.
  2. Dewen Wang and Albert Park, 2010. Migration and Urban Poverty and Inequality in China, Discussion Paper No. 4877.
  3. Suryahadi, A., Yumna, A., Reku Raya, U.and Marbun, D. 2010. ” Review of Government’s Poverty Reduction Strategies, Policies, and Programs in Indonesia.
  4. Baharoglu, Deniz and Kessides, Christine 2002. "Urban poverty” A Sourcebook for Poverty Reduction Strategies, Chapter 16.
  5. Baker, J. 2009. ‘’Meeting the Challenge of Urban poverty and Slums’’, The World Bank.
  6. Fay, M. 2005. ” The Urban Poor in Latin America” The World Bank, Washington, D.C.
  7. Mansoor Rezaee, Majid, Esmaeily, Shabnam, 2010. “Transformation of Public Space Leads to Transformation of Neighborhood Identity”, 14th IPHS Conference, Istanbul, Turky.
  8. Masika, Rachel.Dehaan, Arjan Baden, Sally, 2001. “Urbanization and Urban Poverty: A Gender Analaysis, Bridge.
  9. Moser, Caroline. Gate, Micheat. 1996. “House and Helen Cireia”, Washington, D.C.
  10. Ravallion, M. 1998. "Poverty Lines in Theory and Practice", LSMS Working Paper, No. 133, Word Bank.
  11. Simler, kenneh. Harrower, Sarah. Massigarela, Claudio, 2003. "Estimating Poverty Indices Form Simple Indicators Surveys.
  12. Spoor, Max Institute of Social Studies The Hague, the Netherlands (2005) “Globalisation, Povertyandconflict.
  13. UN-Habitat 2005. Slums of the word, the face of urban poverty in the new millennium.