ارزیابی میزان تحقق پذیری کاربری اراضی در اجرای طرح هادی روستایی (مطالعه موردی: شهرستان زنجان)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه بوعلی همدان

2 استاد دانشگاه

3 مدرس دانشگاه

چکیده

طرح هادی روستایی به منظور ساماندهی کالبدی و عملکردی روستا با ملاحظات پراکنش معنادار کاربری ها براساس نیازها، محدودیتها و توانمندی های روستا انجام می گیرد. یکی از اهداف اساسی این طرح، برنامه ریزی کاربری زمین در سطح روستا است. بنابراین، ضمن تاکید بر ضرورت ارزیابی طرح هادی، پرداختن به سطح عملکرد این طرح در برنامه ریزی کاربری اراضی روستایی تاثیر بسزایی در آینده توسعه کالبدی روستاهای کشور دارد.
پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی، و با هدف ارزیابی عملکرد طرح هادی روستایی در برنامه ریزی کاربری اراضی، و میزان تحقق کاربری های پیشنهادی در روستاهای مورد نظر صورت گرفته است. برای گردآوری داده ها از مطالعات میدانی و کتابخانه ای بهره گرفته شده است. جامعه آماری شامل 24روستا در شهرستان زنجان است. جمعیت روستاهای منتخب 6757 نفر است. با استفاده از جدول مورگان، 364 نفر به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. برای تحلیل داده ها از جدول آمار توصیفی، آزمون نیکوئی برازش، مدل رگرسیونی پروبیت، و شبکه عصبی GMDH با کمک نرم افزار های Excel، R، SPSS، و Matlab استفاده شده است.
بر اساس یافته های تحقیق در آزمون پروبیت، «کاربری مسکونی» 3496/0 و «شبکه معابر» 3461/0 با سرانه کاربری استاندارد انطباق دارد. همچنین، طبق نتایج آزمون نیکوئی برازش بیشترین میزان رضایت از شاخصهای «کاربری مسکونی» 7/87 و «کاربری فرهنگی و مذهبی» 763/83 است. و براساس تحلیل شبکه عصبی نیز شاخص «کاربری شبکه معابر» 1023/0 و «کاربری مسکونی» 1296/0 بیش از سایر شاخصها بهبود پیدا کرده است. بنابراین، برای اجرای بهینه طرح هادی و تحقق اهداف آن باید به مقوله کاربری اراضی روستا و اعمال سیستم نظارتی مناسب برای تحقق کاربریهای مختلف توجه جدی مبذول گردد. بدیهی است، مشارکت مردم روستا در مراحل مختلف طرح و افزایش نظارت و کنترل سازمانی بر شرکتهای پیمانکار در مراحل تهیه و اجرای طرح مذکور ضروری می باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluating the realization rate of land use in implementation of rural Guide Plan (Case study: Zanjan county)

چکیده [English]

Rural Guide Plan for Structural and functional organizing the rural, according to the distribution meaningful uses the based to the needs, constraints and capabilities of the village done. One of the main objectives of the plan, is land use planning at the village level. With emphasize on necessity Guide plan evaluate, cognition of the level performance of the project in land use planning have high effect in the future physical development of rurals the country.
Research methodin Paper is a descriptive-analytical. Its purpose is to evaluate the performance of plan Guide rural in land use planning and rate realization of the proposed uses in rurals is. Data were collected through field studies and library. The study population included the 24 villages in the Zanjan county. The population Selected village is 6757 person. Using Morgan table, 364 person were selected as simple. Data analyzed by descriptive statistics, goodness of fit tests, probit regression model, GMDH neural network was performed. And The software Excel, R, SPSS, and Matlab was used.
Based on the results in the probit testingfrom among different applications, "residential User" 0.3496 "street network" 0.3461 with percapita standard user compliance has. Also, according to the goodness of fit test results are most satisfactory from indicator of "residential User" 87.7 and "cultural and religious User" 83.763. And Based on the analysis of neural network index "Passages street network User» 0.1023 and "residential User" 0.1296 has improved over the other indices. Therefore, for run optimally plan Guide, and realization of its objectives, the issue of land area and the creation of a monitoring system for realization of different applications to be attention. Obviously, the participation of people in various stages of plan and increase organizational control and supervision over contracting companies in production stages and implementing the plan seems necessary.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "spatial organization"
  • "Land use"
  • "use percapita"
  • "rural development"
  1. برزو، غلامرضا و ایوب شاه حسینی و محمدصادق عباسی قنواتی و اقدس ولی زاده و محمد باقرنسب و مجید بهرامی و سارا عبدالملکی و کیومرث زرافشانی. 1389. ارزشیابی کیفی اجرای طرح‌هادی در روستای کرناچی، شهرستان کرمانشاه کاربرد نظریه بنیانی، فصلنامه پژوهش‌های روستایی دوره 1، شماره 3، صص153-172.
  2. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1384(الف). طرح‌هادی روستای اندآباد علیا، زنجان، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
  3. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1384(ب). طرح‌هادی روستای کزبر، زنجان، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
  4. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1386. راهنمای مطالعات کاربری زمین روستایی، تهران، نشر شریف.
  5. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1387. طرح‌هادی روستای قره بوطه، زنجان، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
  6. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1388. طرح‌هادی روستای سارمساقلو، زنجان، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
  7. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1389(الف). دستاوردهای پژوهش و فناوری بنیاد مسکن و شرکت‌های تابعه، تهران، روابط عمومی بنیاد مسکن.
  8. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1389(ب). طرح‌هادی روستای نیماور، زنجان، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
  9. بنیاد مسکن انقلاب اسلامی. 1392. بازنگری طرح‌هادی روستای امین آباد، زنجان، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی.
  10. تقوایی، مسعود و موسوی، میرنجف. 1386. ارزیابی میزان تحقق پذیری طرح‌هادی شهر مهریز، قصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 86، صص63-80.

11. دفتر برنامه‌ریزی عمرانی وزارت کشور. 1381. سرانة کاربری‌های خدمات شهری، جلد اول، مطالعات نظری و تجارب جهانی، تهران، انتشارات سازان شهر‌داری‌های کشور.

  1. رضویان، محمد تقی. 1381. برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، تهران، انتشارات منشی.
  2. رهنما، محمد رحیم. 1375. ارزیابی طرح‌های بهسازی روستایی در خراسان، مشهد، جهاد سازندگی استان خراسان.
  3. زیاری، کرامت‌الله. 1384. اصول و روش‌های برنامه ریزی منطقه ای، یزد، انتشارات دانشگاه یزد.
  4. سازمان نیروهای مسلح. 1385. نقشه توپوگرافی 1:250000 زنجان، انتشارات سازمان نیروهای مسلح، تهران.
  5. سازمان هواشناسی کشور. 1388. سالنامه هواشناسی استان زنجان سال 1387، تهران، سازمان هواشناسی ایران.
  6. سرتیپی پور، محسن. 1382. ارزیابی طرح‌های‌هادی روستایی، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، تهران، گزارش منتشر نشده.
  7. سعیدنیا احمد. 1383. کاربری زمین شهری، کتاب سبز شهرداری‌ها؛ جلد دوم، تهران، انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.

19. سلیمانی کیا، فاطمه. 1386. مدل سازی و پیش بینی قیمت بنزین با استفاده از شبکه عصبی GMDH، پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما حمید ابریشمی، دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران.

20. شمس الدینی، علی. 1387. آثار اجرای طرح‌هادی در کاهش مهاجرت‌های روستایی؛ مورد مطالعه: روستای فهلیان- شهرستان ممسنی، فصلنامه مسکن و انقلاب، شمارة 121.

21. ضرابی، اصغر و جابر علیزاده و حمید عسکری. 1391. تحلیل و ارزیابی کاربری اراضی روستا-شهرهای کوچک با استفاده از GIS مطالعة موردی؛ روستا- شهر اصلاندوز (واقع در استان اردبیل)، مجله پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال سوم، شماره 8، صص 51-76.

22. عزیزی، محمد مهدی؛ احمد خلیلی. 1387. ارزیابی اجرای طرح ویژه بهسازی مسکن روستایی در استان گیلان، سیزدهمین همایش سیاست‌های توسعه مسکن در ایران، جلد دوم، تهران

23. عنابستانی، علی اکبر و ام‌البنین هراتی. 1393. عوامل مؤثر بر تحقق پذیری کاربری‌های پیشنهادی در طرح‌های‌هادی روستایی ایران، فصلنامه مسکن و محیط روستا، شماره 147، صص 116-101.

  1. مرکز آمار ایران. 1390. سرشماری عمومی نفوس و مسکن1390، تهران، مرکز آمارایران.
  2. معاونت آموزشی جهاد دانشگاهی. 1391. راهنمای جامع مدیریت روستایی، تهران، انتشارات سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور.
  3. مهدیزاده، جواد. 1379. برنامه‌ریزی کاربری زمین از دیدگاه توسعه پایدار، تهران، انتشارات مهندسان مشاور فرنهاد.
  4. مهندسین مشاور پارس ویستا. 1381. سرانة کاربری‌های خدمات شهری، جلد اول، تهران، انتشارات سازمان شهرداری‌های کشور.

28. وثوقی، منصور. 1368. بازتاب عملیات بهسازی در 17 روستای استان همدان، مجموعه مقالات کنفرانس روستا، رشد و توسعه، وزارت جهاد سازندگی، صص 27-42.

29. ورهرامی، ویدا،. 1388. پیش بینی نوسانات قیمت نفت با استفاده از سامانه خبره تلفیقی، پایان نامه کارشناسی ارشد،استاد راهنما حمید ابریشمی، دانشگاه تهران، دانشکده اقتصاد.

  1. Abdi, Hamid, and Salami, Abolfazl., and Ahmadi, Abolfazl. 2007. Implementation of a New Neural Network Function Block to Programmable Logic Controllers Library Function, International Journal of Electrical, Computer, Electronics and Communication Engineering 1 (5): 741-744.
  2. Barton, Hugh; Grant, Marcus; Guise, Richard. 2003. Shaping Neighborhoods-a Guide for Health, Sustainability and Vitality, Spon press Taylor & Francis Group, London.
  3. Berke, Philip, and Kaiser, Edward John. 2006. Urban land use planning, University of Illinois Press, Champaign.
  4. Buurman, Joost. 2003. Rural Land Markets a spatial explanatory model, VU Huisdrukkerij Press, Amsterdam.
  5. Cowan, Robert. 2005. The Dictionary of Urbanism, Streetwise Press, Wiltshire
  6. European Communities. 2000. ESDP European Spatial Development Perspective: Towards Balanced and Sustainable Development of the Territory of the European Union, Office for Official Publications of the European Communities, Luxembourg
  7. Flower, John and Pamela Leonard. 2008. Bifeng Gorge Nature Park: The Ownership of Landscape in Postsocialist China. Halle: Max Planck Institute for Social Anthropology Working Paper 41
  8. Guttenberg, Albert. 2007. A Multiple Land Use Classification System, Journal of the American Institute of Planners, Vol. 25(3) , Pp. 143-150.
  9. Hoses, K. Stiven. 2000. Planning for City of New Berlin, University of Wisconsin, Madison press.
  10. İnan, Halil İbrahim, and Yomralıoğlu, Tahsin. 2011. Geographical Informat System Model for Rural LAND Manegment, TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultay, 18- 22Nisan,  Ankara, 13: 124-32.
  11. Lee, R.G., Flamm, R.O., Turner, M.G., Bledsoe, C., Chandler, P., DeFerrari, C., Gottfried, R., Naiman, R.J., Schumaker, N., and Wear, D. 1992. Integrating sustainable development and environmental vitality. In: Naiman, R.J., editor. Watershed management: balancing sustainability and environmental change. New York: Springer Verlag. 499-521.
  12. Littman, Tod. 2005. Land Use Impacts on Transport: How Land Use Factors Affect Travel Behavior, Victoria Transport Policy Institute, www.vtpi.org.
  13. Raffaele, P., and Leone, A. and Boccia, L. 2009. Land Cover and Land Use Change in the Italian Central Apennines: A Comparison of Assessment Methods, Applied Geography, 29(1): 35–48
  14. Serra, P., and  Pons, X., and  Saurí, D. 2008. Land-cover and land-use change in a Mediterranean landscape: A spatial analysis of driving forces integrating biophysical and human factors, Applied Geography, 28(3): 189–209
    1. VROM. 2001. Ruimte maken, ruimte delen, Vijfde Nota over Ruimtelijke Ordening 2000/2020, Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, Rijksplanologische Dienst, Den Haag.
    2. Pieke, Frank N. 2002. The Politics of Rural Land Use Planning in China, Max Planck Institute for Social Anthropology, Halle.
    3. Wang S, Yu L, Lai K.K. 2004. A Novel Hybrid AI System Framework for Crude Oil Price Forecasting. Springer –Verlag Heidelberg, http://en. wikipedia. org/wiki/Land-use_planning

42.              Pendlebury, John. 2014. Planning the Historic City: Evolving Ideas in Mid-Twentieth Century Britain, journal of ResearchGate, 38(4): 1-11.