ارتقاء ارزش‌های بصری در کریدورهای دید شهری با QSAM (نمونه موردی: میدان انقلاب زنجان)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری شهرسازی دانشگاه تربیت مدرس

2 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران

چکیده

عرصه‌ی عمومی باید شرایطی را برای گروه‌های مختلف اجتماعی فراهم کند تا علاوه بر رابطه‌های با واسطه، به طور بی‌واسطه نیز با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. . محورهای دید شهرها نمونه‌ای از یک عرصه عمومی هستند که ارتباط بصری بین چشم اندازهای مطلوب شهری یا عناصر شاخص شهری را از طریق یک محور حرکتی یا کانال بصری برقرار می‌سازند. کیفیت ارزش های بصری محورهای حرکتی بین نقاط شاخص شهری می تواند نقش مهمی در میزان کیفیت اینگونه فضاهای شهری و همچنین خوانایی محیط داشته باشد. بنابراین در راستای ارتقای کیفیات بصری محیط‌های شهری می‌بایستی معیارها و شاخص‌های مورد اهمیت را شناسایی کرده و در ادامه در راستای تقویت آنها نقاط ضعف را از طریق سنجش کمی کیفیت به صورت تحلیل‌های فضایی- مکانی در محدوده مورد مطالعه نشان داد. پژوهش‌های صورت گرفته نشان می‌دهد عوامل اصلی کیفیت ارزش‌های بصری در کریدورهای دید شهری عوامل خوانایی، زیبایی محیطی و جداره ها، تداوم و توالی حرکت، پیوستگی جداره ها، فضای سبز طبیعی، عناصر کیفی نظام بصری و عناصر منظر شهری محسوب می‌شوند. روش تحقیق حاضر توصیفی-‌ تحلیلی است. از شیوه‌های مرور متون، منابع و اسناد تصویری در بستر مطالعات کتابخانه‌ای و همچنین از روش تحقیق موردی و شیوه تحقیق مشاهده در بستر مطالعات میدانی وپرسشنامه از نظر شهروندان در میدان انقلاب زنجان و 4 محور و کریدور دید منتهی به آن بهره گرفته است. در پژوهش حاضر براساس یافته‌های صورت گرفته، جهت سنجش کمی کیفیت ارزش‌های بصری در کریدورهای دید شهری در قالب 7 عامل و 27 شاخص کیفی و 41 سنجه کمی طبقه بندی و از طریق روش ANP مورد ارزشگذاری و در نهایت به کمک Spatial Analysis در محیط ARCMAP مورد تحلیل و مدلسازی فضایی قرار گرفته است. نتایج پژوهش حاکی از آنست که کیفیت ارزشهای بصری در محورهای اتصالی به میدان انقلاب زنجان به ترتیب کریدور شهری C (خیابان سعدی) با وزن میانگین (0.2843)، کریدور A ( خیابان فدائیان اسلام) با وزن میانگین (0.2747)، کریدور D (خیابان انقلاب) با وزن میانگین (0.2740) و در رتبه آخر کریدورB (خیابان امام خمینی) با وزن میانگین (0.2125) برآورد شده‌ است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Promotion of visual values in the corridors of urban vision with Quantitative Spatial Analysis Method (Case Study: Vision corridors leading up to the Enghelab Square Zanjan)

نویسندگان [English]

  • hadi rezaii rad 1
  • salman vahdat 2
چکیده [English]

Public sphere should provide conditions for different social groups as well as through relationships, to communicate directly with each other. Axes ci-ties saw an example of a public sphere that visual connection between the desired urban landscapes or elements of the urban indicators through a mo-tor-driven or shaping the visual channel. The quality of the visual axis can move between points of the city such an important role in the quality of ur-ban spaces and the environment is readability. Research carried out shows that the main causes of visual values quality in urban corridors view of rea-dability, beautiful environment and walls, continuity and sequence of mo-tion, continuity walls, natural green space, quality of the visual and land-scape elements are considered.such an important role in the quality of ur-ban spaces and the environment is readability. Research carried out shows that the main causes of visual values quality in urban corridors view of rea-dability, beautiful environment and walls, continuity and sequence of mo-tion, continuity walls, natural green space, quality of the visual and land-scape elements are considered.
Research carried out shows that the main causes of visual values quality in urban corridors view of readability, beautiful environment and walls, conti-nuity and sequence of motion, continuity walls, natural green space, quality of the visual and landscape elements are considered. This study is cross-sectional.Analysis and modeling of the space is located. The results indicate that values quality visual axes connecting to the Revolution Square Zanjan urban corridor C (Avenue Sadi) mean weight (0.2843), Corridor A (St. De-votees of Islam) and the weight average (0.2747), Corridor D (St. Revolu-tion) with a weight average (0.2740) and in the end corridor B (Emam Khomeini) mean weight (0.2125) is estimated.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Visual Value
  • visual corridors
  • Spatial Analys
  • visual perception
  • Zanjan
  1. انصاری، مجتبی و همکاران. 1387. هویت معماری و ساختار شهری: هویت بخشی به محلات بافت‌های فرسوده شهری با تأکید بر ساماندهی نظام بصری. نشریه مجله آینه خیال، شماره 11.
  2. ایروانی، محمود. خداپناهی، محمدکریم. 1381. روان‌شناسی احساس و ادراک، تهران، انتشارات سمت، چاپ یازدهم: 10.
  3. بحرینی، سیدحسین. 1377. فرآیند طراحی شهری"، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول.
  4. پاکزاد، جهانشاه. 1385. مبانی نظری و فرآیندطراحی شهری. تهران: انتشارات وزارت مسکن و شهرسازی.
  5. رنجبری، احسان. پورجعفر، محمدرضا، فراهانی، مریم. 1385. باز شناخت مبانی شکل‌گیری محورهای شاخص شهری، نشریه آبادی، شماره 53.
  6. پورجعفر، محمدرضا و علیرضا صادقی. 1387. شناخت و ساماندهی محورهای دید، رهیافتی در مدیریت بصری شهرها همایش ایده‌های نو در مدیریت شهری، انتشارات سازمان جهاد دانشگاهی.
  7. پورمحمدی، محمدرضا، جمالی، فیروز و اصغری زمانی، اکبر .1387. ارزیابی گسترش فضایی- کالبدی شهر زنجان با تأکید بر تغییرکاربری زمین طی دوره 1384-1355. تهران، نشریه پژوهش‌های جغرافیایی، شماره 63.
  8. توسلی، محمود. 1382. اصل ارتباط درطراحی شهری. تهران، فصلنامه هنرهای زیبا، شماره 1: 39-32.
  9. حسینی، سیدباقر و رزاقی‌اصل، سینا. 1387.حرکت وزمان در منظر شهری: انگاره‌ها و مفاهیم طراحی. تهران، نشریه بین‌المللی علوم مهندسی دانشگاه علم و صنعت ایران، شماره 88:6-83.

10. حسینی، سیدباقر. علی الحسابی، مهران و نسبی، فاطمه. 1390. تحلیل محیط شهری از رویکرد کیفیت بصری. نمونه موردی: قابلیت دید در بافت قدیم شهر بوشهر"، نشریه هویت شهر، سال پنجم، شماره هشتم، ص 91-83.

  1. ذکاوت، کامران. 1385. چارچوب استراتژیک مدیریت بصری شهر. نشریه آبادی، شماره 53 (18 دوره جدید).

12. رضایی‌راد، ‌هادی و رفیعیان، مجتبی. 1391. سنجش فضایی کیفیت مسکن در شهر سبزوار با استفاده از روش تحلیل عاملی. نشریه علمی- پژوهشی نامه‌ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، شماره هشتم، ص 109-95.

13. بمانیان، محمدرضا. رضایی‌راد،‌ هادی و شاهدوستی، گل اندام. 1390. سنجش کمی کیفیت پیاده‌مداری و ادراک بصری درپیاده‌راه‌ها با استفاده از GIS. همایش بین‌اللملی زندگی پیاده در شهر، سازمان زیباسازی شهر تهران.

  1. زندیه، مهدی. زندیه، راضیه. 1389. در جستجوی کریدورهای دید راهبردی شهر تهران. نشریه انجمن علمی معماری و شهرسازی ایران، شماره 1 ص 35-27.
  2. غفاری سده، علی. 1371. مبانی طراحی فضاهای متوالی درمعماری شهری. تهران، مجله صفه، شماره 6-7-8: 17-2.
  3. فکوهی، ناصر. 1383. انسان شناسی شهری. تهران، نشر: نی.
  4. مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری‌های عمومی سال.1390. شهرستان زنجان.

 

  1. Appleyard, D., Lynch, K.R., and Myer, J. 1971. "The View from the Road", Cambridge, MIT Press.
  2. Bentley, I., Alsosk, A., Murrain, P., Mc Glynn, S., and Smith, G. 1985. Responsive Environment: A Manual for Designers, London: Architectural Press.
  3. Burton et al. 2005. "The relative contributions of psychological, social, and environmental variables to explain participation in walking, moderate and vigorous intensity leisure-time physical activity". Phys Act Health Journal, 2: 181–96.
  4. Benedikt, M.L. 1979. To take hold of space: isovist and isovist fields! Environment and Planning B: Planning and Design 6: 47-65.
  5. Carmona, Mattew, Heath, Tim, Oc. Taner, and Tiestess, S. 2003. Public place and urban space, Architectural press, London.
  6. Carmona, M., and Tiesdell, S. 2007. "Urban Design Reader", New York, Elsevier., pp: 263-307.
  7. Carr, S., Francis, M., Rivlin, L.G., and Stone, A.M. 1992. Public Space, Cambridge University Press, Cambridge.
  8. Cullen, G. 1961. Townscape. London: The Architectural Press.
  9. De Bourdeaudhuij et al. 2005. "Environmental and psychosocial correlates of physical activity in Portuguese and Belgianadults". Public Health Nut; 8:886–95.
  10. Department of Environment, Transport and Regions ]DERT[ & Commissions for Architecture and the Built Environment] CABE[  2000. By Design: Urban Design in Planning System: Towards Better Practice, London: DETR.
  11. D. Spreiregen, Paul. 1965. Urban Design. AIA. United States.
  12. DEGW 2002. London’s Skyline, Views and High Buildings for The Greater London Authority, Kuala-Lumpur Structure Plan 2020 Urban Design & Landscape, 14-19.
  13. Forsyth, A., and Crewe, K. 2009. New Visions for Suburbia: Ressessing Aesthetics and Place – making in Modernism, Imageability and New Urbanism. Journal of Urban Design.420-430.
  14. Frank, E.A. 2006. “Many Pathways from Land Use to Health. Journal of the American Planning Association, 7.
  15. Gospodini, A. 2002. European Cities in Competition and New Uses of Urban Design. Journal of Urban Design ,7(1): 59-73.
  16. Gehl, J. (1987). Life Between Buildings: Using Public Space; Van Nostrand Reinhold.
  17. Gibson, J.J. 1979. The ecological Approach to Visual Perception!, Houghto Mifflin, Boston, MA.
  18. Golkar, K. 2005. City/Community Vision Proposing a Conceptual Framework for Vision Statement Formulation, Journal of Honar Haye Zibaa, 24: 25-36.
  19. Hoehner et al. 2005. "Perceived and objective environmental measures and physical activity among urban adults". Am. J. Prev. Med. 28:105–16.
  20. Hooker et al. 2005 Perceptions of environmental supports for physical activity in African American and white adults in a rural county in South Carolina. In: Preventing Chronic Disease.
  21. Jacobs, Jane. 1961.  The Death and life of Great American cities. The failure of town planning. New York. Random house.
  22. Kumar, R. 2009. “Walkability of Neighborhoods: A Critical Analysis of Zoning Codes. Master of Community Planning, University of Cincinnati.
  23. Lynch, K. 1960. The image of the city. Cambridge, MA: MIT Press.
  24. Lynch, K. 1981. A Theory of Good City Form, Cambridge: MIT Press.
  25. Lang, J. 1987. Creating architectural theory: The role of the behavioral sciences in environmental design, Van Nostrand Reinhold ,New York.
  26. Lerup, Lars. (1972), Environmental and Behavioral Congruence as aMeasure of Goodness in Public Space: The Case of Stockholm.Ekistics, 204, November.
  27. Lennard, S.H.C., and Lennard, H.L. 1993. Urban Space Design and Social Life, In Farmer, Ben and Louw, H. Eds., Companion to Contemporary Architectural Thought, New York: Routledge Inc.
  28. Lokaitou-Sideris, A., and Banerjee, T. 1998. Urban Design Downtown: Poetics and Politics of Form, University of California Press.
  29. Lee, C., and Vernez Moudon, A. 2006. Correlates of walking for transportation or recreation purposes". J. Phys. Act. Health. 3: 77–98.
  30. Montgomery, J. 1998. Making a City: Urbanity, Vitality and Urban Design; Journal of: Urban Design.
  31. Marcus C.C., and Francis, C. 1990. People Places: Design Guidelines for Urban Open Space, Van Nostrand Reinhold, New York.
  32. Nasar, Jack L. 1994. Uurban Design Aesthetics the EvaluativeQualities of Building Exteriors, Environment and Behavior, 26.
  33. Neisser, U. 1967. “cognitive psychology”, Englewood cliffs, nj: Prentice-Hall.
  34. Oldenburg, R. 1999. The Great Good Place: Cafes, Coffee Shops, Community Centers, Beauty Parlors, General Stores, Bars, Hangouts, and how they Get You Through the Day, Paragon House: New York.
  35. Oxford Advanced Learner’s Dictionary, 2007. Oxford University Press.
  36. Office of the Deputy Prime Minister ]ODPM[ 2005. Planning Policy Statement 1]PPS1[: Delivering Sustainable Development, London: ODPM.
  37. Pikora et al. 2006. Neighborhood Environmental Factors Correlated with Walking near Home: Using SPACES". Med. Sci. Sports Exerc. 38(4): 708–714.
  38. Project for Public Space ]PPS[ 2001. How to Turn a Place Around: A Hand Book for Creating Successful Public Spaces.,Project for Public Space, Inc: New York.
  39. Punter, J., and Carmona, M. 1997. The Design Dimension of Planning: Theory, content and best practice for design policies, London: E & FnSpon.
  40. Rossi, A. 1984. The Architecture of the City, Cambridge: MIT Press.
  41. Ramirez, A. 2006. Indicators of Activity – Friendly Communities: An Evidence-Based Consensus Process.Journal of Preventive Medicine, American. 14-22.
  42. Stedman, R., Beckley, T., Wallace, S., and Ambard, M. 2004. A picture and 1000 Words: Using Resident-employed Photography toUnderstand Attachment to High Amenity Places, Journal of Leisure Research.
  43. Southworth, M. 1989. Theory and Practice of Contemporary Urban Design. Town Planning Review, 60 (4): 369-402.
  44. Tibbalds, F. 1988.» An Experimental Approach to Urban design , Journal of the American Planning Association, 31(1): 21-31.
  45. Tibbalds, F. 1992. Making people-friendly towns; improving the public environment in owns & cities, London, Longman press.
  46. Tranick, R. 1986. Finding Lost Space –Theories of Urban Design. New York: Van Nostrand Reinhold.
  47. Thiel, P. 1961. «A sequence experience notation for architectural and urban space! Town Planning Review 32.
  48. Tandy, C.R.V. 1967. The isovist method of landscape survey, in Symposium: Methods of Landscape Analysis (Ed) HC Murray (London, Landscape Research Group):  10-9.
  49. Van Lenthe F.J., Brug J., and Mackenbush J.P. 2005. Neighborhood inequalities in physicalinactivity: the role of neighborhood attractiveness, proximity to local facilities and safety in the Netherlands. Soc. Sci. Med. 60:763–75.