بررسی مکان گزینی مسکن و اثرات آن بر الگوهای توسعه شهری

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار و عضو هیات‌علمی گروه جغرافیای دانشگاه شهید بهشتی تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

جمعیت شهری در دنیا به شدت رو به افزایش است و این افزایش جمعیت، چالش‌هایی را برای توسعه‌ پایدار به همراه داشته است که از آن جمله می‌توان به کمبود مسکن به‌ویژه برای طبقات فقیر اشاره کرد. در کشور ما نیز در حال حاضر 5/71 درصد جمعیت در نقاط شهری ساکن هستند و مسکن شهرنشینان به یکی از موضوعات اساسی در جامعه تبدیل شده است. در این پژوهش بحث مکان‌گزینی مسکن مهر که از سیاست‌های دولت نهم و دهم است و تأثیر آن روی مدل توسعه‌ درون‌زا و برون‌زای شهری بررسی و مطالعه شده است. بررسی‌ها در مورد شهر بجنورد که مورد مطالعه این پژوهش است، نشان می‌دهد که حدود 93 درصد از 6205 واحد مسکونی مسکن مهر شهر بجنورد، در بافت منفصل در قالب شهرک گلستان احداث شده است. نتایج تحقیق که با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده، نشان می‌دهد که معیارهای عمده‌ مکان‌گزینی، بحث مالکیت زمین و شاخص‌های طبیعی بوده است و به شاخص‌های اقتصادی و اجتماعی کم‌تر توجه شده است. این مسأله سبب تداوم مدل شهر پراکنده شده که با اصول شهرهای پایدار هم‌خوانی مناسبی ندارد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating Housing Cite and Its Effect on Urban Development Models Case Study: Borojerd Mehr Housing

نویسندگان [English]

  • J Sajadi 1
  • H. Parsipour 2
چکیده [English]

The urban population of the world is increasing and this increase in population has caused challenges Such as poverty, climate change, traffic and shortage of housing for the poor in sustainable development. In 2008, more than half of the world's population lived in urban areas. The number of world urban people predicted will be more than 5 billion by 2030year.Predicted that between 2000 and 2030 the urban population will double in Asia and Africa. Estimated in Asia until 2020, more than 2/2 billion people will live in urban areas. Metropolises of the world will be to more than 500 with half in Asia. Selection location and develop urban areas for citizen welfare is essential government action to people residing.Growth urbanization in our country were high in recent decades and between 1335 to 1385 the share of urban population has increased from 31.5 percent to 68.5 percent. Now in Iran from population of 75 million people 71.5 percent population living in urban areas and urban housing has been to one of main issues in the community. The purpose of this research is to identify the development Bojnourd model. Subject of this study is selected in the location of Mehr housing of policies ninth and tenth government and their impact on the urban development models.the main questions in this study is, the main indicators considered for locating Mehr Bojnoord housing units what? And that Location of Mehr housing in Bojnoord city what impact on the urban development models? This research is descriptive-analytical Methods. Information Complete through library studies and field observations and then reviewed and analyzed. Then based on the research findings, were provided suggestions for this case study. Location, select a location is for a phenomenon or an activity on the Earth's surfaceand that is very important to the city and urban planning. Case Study in this research is Bojnourd city. Bojnourd with a population of 200 thousand inhabitants is located in Iran northeastern and North Khorasan province. According Bojnourd comprehensive plan, city area is 2854.5 hectares. Residential area is ​​785.6 hectares and 23.4 percent of the city area is barren. About 725 hectares of land in the city has been left vacant. About 380 hectares of city land is non-urban area and recyclable. Studies show that the barren land distributed in city old, middle and outer Textures. Bojnourd barren hand use have been abandoned 7.9% of the land old texture, 6.8 percent of the area median Texture and 33.4 percent of outer Texture from 725 hectare of barren land in the city located 620 hectare in the outer tissues. So nearly double the residential land use in the outer tissue is barren lands in this the tissue. Golestan town is located at a distance of 4 kmnorthto the city of Bojnourd and area that is 272 hectares. The main criteria for the location of this town is the proper slope, lack of topographic effects, intuitive landscape towards the city and low the groundwater level.So it seems the location criteria Mehr housing is not economically–socially. Bojnourd Mehr housing has increased about 10 percent city area. Mehr housing decreases density of population in city with 1.3 people of so development model has been Sprawl expanding. According to scientific studies, urban dispersed growth caused problems for the city and citizens and for solve the problems of infill development is defined as development that is Closer to a city sustainable. Our Studiesshow that the Bojnourd city model in the past decades Sprawl expanding model. Building Mehr housing in recent years at Bojnourd city continued this process. Most of the residential units have been built in Golestan Town and only a small number from this housing units built in Within the City. Studies show that 93 percent of 6205 Bojnourd Mehr housing unit Built in Golestan town to form the discontinuous texture. The main criteria selection for site is land property and natural indicators regardless of socio-economic dictators. The model sprawl city that is formed not disproportionate with sustainable city. Finally Bojnoord infill development is essential for the future development and urban managers have to put that on the agenda from today.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Location
  • Mehr housing
  • Sprawl expanding
  • Internal Development
  • Bojnourd

1-اداره کل راه و شهرسازی خراسان شمالی، معاونت شهرسازی، خرداد 1391.

2-بانک توسعه آسیا. http://www.adb.org

3-پورمحمدی، محمدرضا و رسول قربانی. 1382. ابعاد و راهبردهای پارادایم متراکم­سازی فضاهای شهری، فصل­نامه مدرس، دوره­ 7، شماره 2، صفحات 85-107.

4-خاتم، اعظم. 1370. ملاحظات اجتماعی در مکان‌یابی و احداث شهرهای شرکتی، مجله اطلاعات سیاسی - اقتصادی، بهمن و اسفند 1370، شماره 53 و 54.

5-رئیسی، مرضیه و علی­رضا سفانیان. 1389. مکان­یابی صنایع با استفاده از معیارهای جغرافیایی (مطالعه موردی: شعاع پنجاه کیلومتری شهر اصفهان)، فصل­نامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 99، زمستان 1389.

6-رحمان­پور، علی‌اکبر. 1389. معیارهای عمومی مکان­یابی کاربری­های شهری، رشد آموزش جغرافیا، دوره­ 24، شماره 3، صفحات 24-31.

7-روستایی، شهریور؛ حکیمه قنبری؛ شمس­الله کاظمی­زاد و رحیمه نوریان. 1390. ارائه­ الگوی بهینـه­ مکان‌یابی پارکینگ­های محله­ای با استفاده از روشAHP  و GIS مطالعه موردی منطقه­ی 3 و 4 شهرداری تبریز، جغرافیا و توسعه، شماره 23، تابستان.

8-سرمست، بهرام و محمدمهدی متوسلی. 1389. بررسی و تحلیل نقش مقیاس شهر در میزان حس تعلق به مکان (مطالعه موردی: شهر تهران)، دو فصل­نامه مدیریت شهری، شماره 26، پاییز و زمستان 1389.

9-سعیدی، عباس. 1388. شالوده­ی مکان­یابی و استقرار روستاهای جدید، بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، چاپ اول، تهران، انتشارات شهیدی.

10-سعیدی، عباس. 1387. دانش­نامه جامع مدیریت شهری و روستایی، سازمان شهرداری­ها و دهیاری­های کشور.

11-سعیدی رضوانی، نوید و داوود کاظمی. 1390. بازشناسی چارچـوب توسعه درون­زا در تناسب با نقـد سیاست­های جاری توسعه­ مسکن (مسکن مهر)، نمونه موردی: شهر نطنز، فصل­نامه پژوهش­های جغرافیای انسانی، سال چهل و سوم، شماره 75، بهار 1390.

12-شیبانی، مهدی. 1370. روش­های برنامه­ریزی مکانی، نشریه­ی علمی ـ پژوهشی صفه، شماره 34، پاییز و زمستان 1370.

13-صالحی فرد، محمد. 1382. شاخص­های مکان­یابی بهینه فضایی برای مراکز نگه­داری افراد خاص و اثرهای آن در کاهش آسیب­های اجتماعی، فصل­نامه تأمین اجتماعی، سال پنجم، شماره­ی چهاردهم، محل انتشار؟، صص 793-799.

14-علی­آبادی، حسن و نسرین علی­آبادی. 1388. تغییرات کاربری اراضی زراعی و باغی روستاهای پیرا شهری در فرآیند گسترش افقی شهرها (مطالعه موردی: بجنورد)، همایش ملی توسعه­ی پایدار روستایی با تأکید بر بخش کشاورزی، بجنورد، تابستان 1389.

15-فرجی سبکبار، حسنعلی و منصور رضا علی. 1388. مقایسه­ مدل­های گسسته و پیوسته­ی مکانی (مطالعه موردی: مکان­یابی محل واحدهای تولید روستایی بخش طرقبه)، پژوهش­های جغرافیای انسانی، شماره 67، بهار 1388.

16-فنی، زهره. 1378. نظریه­های مکانی و مکان­یابی بهینه مراکز عرضه، مجموعه مقالات نقش فروشگاه­های زنجیره­ای در توزیع، انتشارات مؤسسه مطالعات.

17-قرخلو، مهدی، محمود داودی، سیدمجدالدین زندوی و حسن­علی جرجانی. 1390. مکان­یابی مناطق بهینه توسعه­ فیزیکی شهر بابلسر بر مبنای شاخص­های طبیعی، جغرافیا و توسعه، شماره­ی 23، تابستان 1390.

18-کرمی، افشین. 1386. بررسی وضعیت بازار مسکن در ایران (با تأکید بر سیاست­های دولت)، چاپ اول، تهران، انتشارات مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد.

19-مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری­های عمومی نفوس و مسکن سال­های 1345، 1355، 1365، 1375 و 1385.

20-معاونت برنامه­ریزی استانداری خراسان شمالی، نتایج اولیه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390.

21-مهندسین مشاور فجر توسعه. 1386. طرح امکان­سنجی و آماده­سازی باغشهر بجنورد (اراضی حمزانلو).

22-مهندسین مشاور معمار و شهر ساز پارت. 1386. طرح آماده­سازی اراضی شهرک گلستان بجنورد.

23-مهندسین مشاور نقش جهان پارس. 1389. طرح توسعه و عمران (جامع) شهر بجنورد.

24-مهکویی، حجت. 1381. مکان و توسعه شهری پایدار، سپهر، شماره 71، پاییز 1381. صفحات 68-71.

25-میرریاحی، سعید. 1387. روش مکان­یابی در مجموعه­های زیستی، علوم محیطی، سال ششم، شماره دوم، زمستان 1387.

26-وحدانی اسدی، مجید. 1384. مدیریت و برنامه­ریزی توسعه­ زمین برای کاربری مسکونی (نمونه موردی شهر بجنورد)، پایان­نامه کارشناسی‌ارشد جغرافیا، دانشگاه فردوسی مشهد.

27.Cochrane, Joe. 2010. Urban planning laboratory: Development Asia, a publication of the Asian development bank, year III, number VI, www.adb.org 

28.www.adb.org -Issues, Challenges, and ADB's Approach, 2011.

29.www.adb.org-Strategy. 2010. The Long-Term Strategic Framework of the Asian, Development Bank 2008–2020, Mandaluyong City, Phil.: Asian Development Bank, 2008.

30.(www.googlemap.org).

31.Gwilliam, Ken. 2002. Cities  on  the  move: A  world  bank  urban  transport  strategy  review, www.worldbank.org.