تحلیل نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کیفیت زندگی روستاییان مطالعه موردی: روستاهای قرن آباد و اصفهانکلاته، شهر گرگان

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسنده

استادیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه گلستان

چکیده

پژوهش حاضر با هدف شناسایی قابلیت‌های مؤثر فناوری اطلاعاتی و ارتباطاتی (ICT) بر بهبود کیفیت زندگی در جوامع روستایی، با مطالعه تطبیقی روستای دارای مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات و روستای فاقـد این مرکز انجام گرفتـه است که با توجـه به پیشرفت‌های چشم‌گیر و قابلیت‌های این فناوری و همچنین مشکلات پیش ‌روی روستاییان، ضرورت این تحقیق بدیهی به نظر می‌رسد. روش تحقیق در این مطالعه، توصیفی- تحلیلی و به‌صورت پیمایشی انجام گرفته و برای ارائه‌ی یک تحلیل ساختاری، از آزمون‌های پارامتریک و ناپارامتریک و دیاگرام تحلیل مسیر بهره گرفته شده اسـت. جامعه‌ی آماری مورد مطالعه در این پژوهش را ساکنین روستای قرن‌آباد (دارای مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات) و روستای اصفهانکلاته (فاقد مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات) تشکیل می‌دهد که با استفاده از روش نمونه‌گیری کوکران، تعداد 114 نمونه برای روستای قرن آباد و 108 نمونه برای روستای اصفهانکلاته تعیین و به صورت تصادفی ساده انتخاب شده‌اند. همچنین برای مقایسه‌ی سطوح کیفیت زندگی در روستاهای مورد مطالعه، از مجموعه‌ای از مؤلفه‌ها در سه گروه از شاخص‌های اقتصادی، اجتماعی و کالبدی- زیست‌محیطی بهره گرفته شده است. از آزمون آماری T-test مستقل برای مقایسه‌ی وضعیت اقتصادی روستاییان استفاده شده است که نتایج، تفاوت معناداری را تا سطح 99% بین وضعیت درآمدی و هزینه‌ی خانوار روستاهای دارای مرکز فناوری اطلاعاتی و ارتباطاتی و فاقد این مرکز نشان می‌دهد. از آزمون مان‌ویتنی برای مقایسه‌ی سطح کیفیت زندگی در ابعاد اجتماعی- فرهنگی و کالبدی ـ زیست‌محیطی استفاده شده است که نتایج حاکی از اختلافی معنادار در رابطه با ابعاد مذکور در روستاهای مورد مطالعه می‌باشد، به گونه‌ای که برای بیش‌تر گویه‌ها تفاوت معنادار تا سطح 99% حاصل شده است. با توجه به دیاگرام تحلیل مسیر، مهم‌ترین متغیر تأثیرگذار بر کیفیت زندگی روستاییان، وجود مرکز فناوری اطلاعات در روستای قرن‌آباد می‌باشد که «ضریب بتا» به دست آمده (923/0)، خود گویای این واقعیت است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation and Analysis of Information and Communication Technology Role in Villagers' life Quality Case Study: Gharnabad & Esfahankalate Villages in Gorgan City

نویسنده [English]

  • A.R. Khaje shahkoohi
چکیده [English]

Present research has been done with the aim of discovery of effective capabilities of informative and communicative technology (ICT) in the improvement of life quality in the country societies by comparative study in one village enjoying with information technology and the other one without having this technology. The necessity of the research was, obviously, come out in this study by attention to outstanding improvements of the villagers along with capabilities of ICT, and also the problems faced by the villagers. Research methodology is analytical- descriptive and it is a kind of causal and comparative studies and it has been done by scaling. This study was done by some parameters and non-parameters through statistical tests and done by diagram analysis with the purpose of presenting structured analysisenjoying SPSS software. Population statistics is the residences of Gharnabad and Esfahankalate villages by Kokran method with114 samples for Gharnabad Village and 108 samples for Esfahankalate village and they were randomly selected. Three groups - skeletal, social and economic indicators-were used with the purpose of comparison with life quality levels in these two villages. Independent t-test was used for comparing the economic situation of these villagers. The results were shown that there is meaningful difference till 90 % level between income situations of the villages with their expenditures where the villages have ICT center and the villages do not have the center. Umanvitni test was used with the purpose of comparison with life quality level in skeletal, cultural and social dimensions. The result shows that there are a lot of differences in the mentioned dimensions in these two villages so that these differences are meaningful reached to the level of 99%. With regard to analysis way of the diagram, the most important effective variable in life quality of these villages is the existence of Information technology center in Gharnabad village where has Beta coefficient of 0.923 which shows the fact. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Communication and Information Technology
  • Life quality
  • villages
  • gorgan city

1-افتخاری، رکن‌الدین، سیدعلی بدری، ابوذر پایدار و علی­اصغر سوادی. 1391. تحلیل ادراکات روستاییان از پیشرفت زندگی و ابعاد و موانع آن، مطالعه موردی: روستای دوساری دشت جیرفت، فصل­نامه پژوهش­های روستایی، سال سوم، شماره دوم، تابستان، صص 51-73.

2-برقندان، ابوالقاسم، مجید پازند و احمد بختیاری شهری. 1389. نقش زیرساخت‌های اطلاعاتی و ارتباطی در توسعه­ی روستایی، اولین کنفرانس ملی مسکن و توسعه­ی کالبدی روستا.

3-بهرامیان، شفیع. 1388. نقش اطلاع­رسانی و رسانه­های ارتباط جمعی در توسعه (قابل دسترسی در سایت پایگاه اطلاع ‌رسانی اصلاح، آخرین بازنگری 17 آبان 1388).

4-حنفی­زاده، پیام، محسن خدابخش و محمدرضا حنفی­زاده. (1386). استخراج شاخص­های اصلی اندازه­گیری فناوری اطلاعات و ارتباطات: ایجاد یک مجموعه یکپارچه­ غنی از شاخص­های اصلی فناوری اطلاعات و ارتباطات، فصل­نامه علوم مدیریت ایران، سال دوم، شماره 5، صفحات 1- 33.

5-سورانی، فاطمه، خلیل کلانتری و علی اسدی. 1391. بررسی عوامل مؤثر بر استفاده­ روستاییان از خدمات فناوری اطلاعات و ارتباطات، مطالعه­ موردی: روستاهای بخش مرکزی شهرستان نجـف­آباد، فصل­نامـه پژوهش­های روستایی، سال سوم، شماره­ دوم، صفحات 21- 49.

6-شکوری، علی و نقی عسگری. 1391. ارزیابی عملکرد برنامه­های مسکن روستایی و تأثیرات آن بر کیفیت ساخت ­و ساز مناطق روستایی در برنامه­ چهارم توسعه، مطالعه موردی: استان هرمزگان، فصل­نامه پژوهش‌های روستایی، سال سوم، شماره دوم، تابستان، صفحه 119–151.

7-عنابستانی، علی­اکبر و سمیه وزیری. 1390. تحلیل آثار اجتماعی- اقتصادی ICT در توسعه­ روستایی نواحی روستایی، فصل­نامه پژوهش­های روستایی، سال دوم، شماره یکم، 187-213.

8-کلانتری، خلیل. 1382. پردازش و تحلیل داده­ها در تحقیقات اجتماعی- اقتصادی. تهران، انتشارات مهندسین مشاور طرح و منظر.

9-لشگر آرا، ف. 1388. زمینه­یابی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در بهبود امنیت غذایی (پایان­نامه­ کارشناسی‌ارشد)، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.

10-ملک­سعیدی، حمیده و مریم حسین محمدی. 1387. واکاوی نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در دستیابی به توسعه­ پایدار کشاورزی و روستایی، اولین همایش ملی مدیریت و توسعه­ی کشاورزی پایدار، اهواز، مؤسسه­ عالی علمی پژوهشی سیمای دانش.

11-ملکی، سعید. 1390. سنجش توسعه­ پایدار در نواحـی شهـری با استفـاده از تکنیک­های برنامه‌ریزی، جغرافیا و توسعه، شماره­ 21.

12.Alexandru Adriana. 2006. ICT and Its Impactupon the Globalization and Accessibility of the Education in the Health Domain, online in: www.ici.ro

13.Alibaygi, Amir hossein. 2011. Effectiveness of Rural ICT centers: Perspective from west of Iran, Procedia Computer Science, Vol. 4, No. 5, pp 1184 -1188.

14.Ashton, H and Thorn, D. 2007. The Role of Information Communications Technology in Retrieving Local Community, Oxford. Brundtland commission.

15.Bahat Shmuel. 2003. Rural industrialization through small enterprises, presented at WASME 14th international conference, September.

16.Bridges. 2005. E-readings Assessment Tools Comparison, Cape Town: Bridges

17.Duroungdej, S. and Raktanonchai, M. 2003. Information Technology for Rural Development Planning in Thailand. Department OF Geography Faculty of Social Science Kasetart University, Bangkhen, Bangkok.

18.R., Epley, Donald and Menon, Mohan. 2008. A Method of Assembling Cross sectional Indicators into a Community Quality of Life, Social Indicator Research.

19.Flach Morten and Amos Anyimadu. 2003. Tele-centers as a way of achieving universal access – the case of Ghana. Tele communication Policy. Vol. 27.

20.Gelb, E.M. 1999. Adoption of IT by farmers-does reflect the potential benefit. Second European conference of the European federation for information technology in agriculture, food and the environment, Bonn.

21.Gunasekaran, V. 2007. Emerging wireless technologies for developing countries. Technology in Society 29.

22.Hollifield, Ann and Donnermeye, Joseph F. 2003. Creating demand: influencing information technology, Government information Quarterly 20.

23.Hurley, Deborah and Hani, Sh. 2000. Barriers to Telecenter Implementations in Sub-Saharan Africa. Available on: www.ksg.harvard.Edu/stp 305/Shakeel.

24.Malecki, Edvard J. 2003. Digital development in rural areas: potential and pitfalls. Journal of Rural Studies 19.

25.Mathur, A. 2005. ICT and Rural Markets: Opportunities for growth, The International Information & Library Review, online in: www.elsevier.com.