بررسی ساختار جو در زمان رخداد آتش سوزی در شمال ایران

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه حکیم سبزواری

2 دانشیار آب و هواشناسی دانشکده جغرافیای دانشگاه حکیم سبزواری

3 استادیار آب و هواشناسی دانشکده جغرافیای دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده

جهت بررسی ساختار جو در زمان رخداد آتش‌سوزی در جنگل‌های استان گلستان، مازندارن و گیلان، از اطلاعات مربوط به حریق-های ثبت شده ، در طی دوره آماری ۹۰-۱۳۸۴ استفاده گردید. همچنین داده‌های هواشناسی در ایستگاه‌های همدیدی در دامنه های شمالی و جنوبی رشته کوه البرز از سازمان هواشناسی کشور، داده‌های جو بالا(رادیوسوند) ایستگاه مهرآباد تهران در دامنه جنوبی رشته کوه و داده های شبکه بندی شده شامل: ارتفاع ژئوپتانسیل، فشار سطح دریا، رطوبت نسبی، دمای هوا، مولفه‌های مداری و نصف‌النهاری باد و شاخص ناپایداری(امگا) از دو تارنمای متعلق به مرکز ملی پیش بینی محیطی و علوم جوی آمریکا(NCEP/NCAR) و مرکز اروپایی پیش بینی میان مدت جوی(ECMWF) از سه روز قبل از وقوع آتش‌سوزی اخذ و پس از تحلیل‌های آماری نسبت به ترسیم نقشه‌ها سینوپتیک اقدام گردید و برای احتمال رخداد آتشسوزی از روش فرانسیلا استفاده شد. بررسی‌ها نشان داد افزایش دما تا ۳۴ درجه سانتی‌گراد و کاهش رطوبت نسبی در سطح زمین و استقرار یک پشته در جو بالا با محور شمال-جنوب یا شمال شرق-جنوب غرب شرایط همدیدی مطلوب را جهت عبور جریان‌های غربی از ارتفاعات و وقوع پدیده گرمباد فراهم می‌سازد. بررسی نقشه فشار سطح زمین و استقرار همفشار ۱۰۰۲ در جنوب و ۱۰۰۵ هکتوپاسکال در شمال البرز حاکی از تاثیر شرایط همدید جو بالا بر توزیع فشار سطح زمین است. بوجود آمدن هسته همگرایی قوی در دامنه جنوبی البرز در سطح زمین و واگرایی فوقانی در بالای کوهستان و افزایش رطوبت نسبی سبب شده تا ابرهای حاصل از این پدیده در دو سمت رشته کوه تشکیل گردد. بررسی‌ها نشان داد در دامنه شمالی به دلیل همگرایی فوقانی و واگرایی سطحی و نزول بی دررو هوا به افزایش بیش از ۴.۵ درجه دما و کاهش رطوبت نسبی به کمتر از ۲۰ درصد در روز منجر شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The structure of the atmosphere, in the event of a fire in northern Iran

چکیده [English]

foehn pour warm and dry under certain conditions on the slopes of the mountains are caused by the wind. When the amplitude of the adiabatic air humidity climbs to the summit of the mountains, If you have enough moisture saturation and the formation of clouds or rain lost its moisture, dries With the passage of the mountain range behind the wind, will sink into the bottom of the valley or plain. The data used in this research include fires and meteorological data. Information on distribution time, place and the fire of the Department of Natural Resources Gilan, Mazandaran and Golestan period (1390-1384) collected data from weather elements such as temperature, humidity, wind and pressure for the three northern governorates and Semnan provinces, Tehran and Qazvin was obtained from the National Weather Service. The synoptic situation day to analyze the fire ground level pressure data, geopotential, air temperature, relative humidity, zonal and meridional wind components, sensible heat flux and instability index (omega) of the website of the National Centers for Environmental Prediction and the National Center for Atmospheric Research (NCEP / NCAR) was received. After weather conditions in the southern and northern slopes of the Alborz action synoptic maps of the three days prior to the event every forest fire GrADS software and using MODIS satellite images of the mountain clouds in time event was screened.This phenomenon (foehn) is not a local event, but the influence of the general circulation of the atmosphere and the system is moving west wind, And the ripples and the range of moisture conditions and rainfall, wind strength and weakness of will. Moving West to East West winds associated with this phenomenon

کلیدواژه‌ها [English]

  • foehn
  • Geopotential Height
  • Forest Fire
  • Northern Iran

- اداره کل منابع طبیعی استان گلستان، مازندران و گیلان، گزارش‌های آتش‌سوزی جنگل‌های استان‌های گلستان، مازندران و گیلان گزارش آتش سوزی‌های سال 1384-1391.

2-پرنیان، علی.  1378. شرایط ایجاد فون بر روی استان‌های گیلان و مازندران، پایان نامه کارشناسی، استاد راهنما:  صفاییان، پرویز،دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال، دانشکده علوم و فنون دریایی، گروه فیزیک.

2-جزیره‌ای، محمدحسین. 1374.«جنگل و آتش»،نشریه جنگل و مرتع،شماره 29. تهران، صص6-1

3-حسن‌پور چماچایی، رضا.  1385. بررسی سینوپتیکی باد گرم و اثر آن بر روی آتش سوزی در عرصه‌های جنگلی استان گیلان، پایان نامه کارشناسی ارشد، ،، رضایی، پرویز، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، گروه جغرافیا.

4- رنجبر سعادت آبادی،عباس و پورمیرزا، جمیله. 1394. مطالعه  هواشناختی پدیدهی گرمباد در استان گیلان. نشریه جغرافیا و توسعه.شماره 40. صص 69-90.

5-زادهنویری، نسا. 1381. تأثیر اقلیم برآتش­سوزی جنگل‌های شمال کشور، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، خالدی، شهریار، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، گروه جغرافیا.

6-شیرزادی، هما. 1371. بررسی اوضاع سینوپتیکی و فیزیکی پدیدة گرمباد و اثرات مخرب آن در ایران، قائمی،هوشنگ، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، موسسه ژئوفیزیک، گروه هواشناسی.

7-سایت (CDC) نقشه‌های هوا،آدرس اینترنتی: www.cdc.noaa.gov/composites/day

8-سازمان هواشناسی،داده‌های روزانه ایستگاه‌های هواشناسی به آدرس اینترنتی  www.weather.ir

9-کاویانی، محمدرضا و علیجانی، بهلول.  1372. مبانی آب و هواشناسی، چاپ دوم، انتشارات سمت، تهران، 576 صفحه.

11-Brinkmann, W.A.R. 1971. What is a Foehn? Weather, 26, 230-239.

12-Brinkmann, W.A.R. 1974. Strong down slope wind at Boulder Colorado, Weather, 102, PP592-602.

13-Pavel, Ya., Groisman, Boris G. Sherstyukov, Vyacheslav N. Razuvaev, Richard W. Knight, Jesse G. Enloe, Nina S. Stroumentova, Paul H. Whitfield, Eirik Førland, Inger Hannsen-Bauer, Heikki Tuomenvirta, Hans Aleksandersson, Anna V. Mescherskaya, Thomas R. Karl, 2007, Potential forest fire danger over Northern Eurasia: Changes during the 20th century, Global and Planetary Change, 56 (3-4), 371-386.

14-Hayasaka, H., Koji Nakau, Keiji Kushida, Masami Fukuda, Randi Jandt, 2006. Recent increases in largewildfires in the boreal forest of Alaska in relation to weather patterns, International Conference on Forest Fire Research D.X.Viegas (Ed.).

15-Keeley J.E. 2004. Impact of antecedent climate on fire regimes in coastal California, International journal of Wild land Fire, 13, 173-182.

16-Ma´rio G., Pereira, Ricardo M., Trigo, Carlos C., da Camara, Jose´ M.C., Pereira, Solange M. Leite, 2005. Synoptic patterns associated with large summer forest fires in Portugal, Agricultural and Forest Meteorology, 129, 11–25.

17-Reinhard, M. Rebetez1, M., and Schlaepfer, R. 2005. Recent climate change: Rethinking drought in the context of Forest Fire research in Ticino, South of Switzerland, Theor. Appl. Climatol. 82, 17–25.

18http://www.cdc.noaa.gov/cdc/data.ncep.reanalysis.pressure.html

19-Mofidi, A., Soltanzadeh, I., Yousefi, Y., Zarrin, A., Soltani, M., Masoumpour, J., Azizi, GH., and Miller, S.T.K. 2005. Modeling the Exceptional South Foehn event (Garmij) over Alborz Mountains during the extreme forest fires of December, Natural Hazards, 75(3), 2489-2518.