ارزیابی توانمندی پهنه‌های مستعد توسعه طبیعت‌گردی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس‌ارشد مدیریت جهانگردی گرایش برنامه‌ریزی

2 مدرس دانشگاه پیام نور تهران

3 دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری

چکیده

زندگی شهری و الزامات ماشینی آن موجب شده است تا تمایل حضور در طبیعت و جستجوی آرامش طبیعی در بین شهروندان به شکل فزاینده‌ای افزایش یابد. در پی پاسخ‌گویی به این نیاز و ساماندهی آن، گونه‌ جدیدی از گردشگری در متون علمی این صنعت با عنوان طبیعت‌گردی (اکوتوریسم) شکل گرفت. امروزه طبیعت‌گردی در میان گونه‌های مختلف گردشگری از جایگاه ویژه‌ای‌ برخوردار است و در بیست سال اخیر رشد قابل توجهی داشته است. استان قم در بین مقصدهای گردشگری ایران یکی از گردشگرپذیرترین استان‌های کشور به‌شمار می‌آید و ضرورت دارد تا برای تنوع بخشیدن به محصولات گردشگری این استان در کنار گردشگری مذهبی ظرفیت‌سنجی انجام شود. این مقاله با هدف شناسایی پهنه‌های مستعد طبیعت‌گردی استان قم و اولویت‌بندی آن‌ها تهیه شده است که از مدل ارزیابی توان اکولوژیکی برای شناسایی پهنه‌های مستعد و از روش تحلیل سلسله مراتبی برای اولویت‌بندی این پهنه‌ها بهره جسته است. با هدف شکل‌دهی کانون‌های طبیعت‌گردی استان و جذب سرمایه‌گذاران، تمرکز این تحقیق بر شناسایی و اولویت‌بندی پهنه‌های مستعد طبیعت‌گردی استان قم است. از میان پهنه‌های مستعد طبیعت‌گردی 6 پهنه شناسایی و به روش AHP و براساس پنج معیار و بیست و نه زیر معیار اولویت‌بندی شدند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که برای توسعه طبیعت‌گردی متمرکز در استان قم، به‌ترتیب پهنه‌های حوض سلطان، کهک، دستجرد، سلفچگان، قاهان و پلنگ دره با امتیازهای 83/0، 74/0، 73/0، 72/0، 62/0 و 57/0 در اولویت هستند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Potential Assessment of Ecotourism Development Areas

نویسندگان [English]

  • M. Shojaei 1
  • M. Torab ahmadi 2
  • M. Monzavi 3
چکیده [English]

Urban Life and its mechanical necessities led to rise the interesting in nature and find peace among the citizen increasingly. Related to answer to this need and organizing, a new type of tourism has been framed in tourism literature. Nowadays, Ecotourism is outstanding among other types of tourism and has grown significantly in the past twenty years. Qom province is one of the most famous Iranian destinations and is necessary for this province to be notice of diversifying of its tourism products as well as religious tourism. Aims to this issue are identify and prioritize ecotourism potential areas in the Province, The Ecological Capability Evaluation model is used to identify potential areas and the analytic hierarchy process (AHP) to prioritize. Related to configuring ecotourism zones and attracting investors, the article is focused on Intensive ecotourism areas. Among of These areas, 6 areas are selected and prioritized based on 5 factors and 29 indexes. The results were finally indicated that Hozesoltan, Kahak, Dastjerd, Salafchegan, Ghahan and Palang Dare are ranked sequentially by 0.83, 0.74, 0.73, 0.72, 0.62 and 0.57 scores.  

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ecotourism
  • Ecological capability evaluation
  • Analytic Hierarchy Process (AHP)
  • Prioritizing potential areas
  • Development of Intensive ecotourism
  • Qom province

بنی‌کمالی، سهند. 1390. ارزیابی توان اکولوژیکی و اولویت‌بندی پهنه‌های مستعد اکوتوریسم (مورد مطالعه: شهرستان مینودشت، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد رشته مدیریت جهانگردی، دانشگاه علامه طباطبایی تهران، دانشکده مدیریت و حسابداری، 150صفحه.

2-جوزی، سیدعلی، مرادی مجد، نسرین و عبداللهی، هدی. 1388. ارزیابی توان اکولوژیکی منطقه بوالحسن دزفول به منظوراستقرار کاربری گردشگری به روش تصمیم گیری چند معیاره،پژوهش‌های مجله علوم و فنون دریایی، صفحات 13-1، قابل دسترس در سایت www.sid.ir.

3-زاهدی، شمس‌السادات. 1385. مبانی توریسم و اکوتوریسم پایدار (با تاکید بر محیط زیست)، تهران، انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.

4-شجاعی، مسلم. 1390. بررسی گسترش صنعت اکوتوریسم با استفاده از ظرفیت‌های مناطق استان قم. معاونت پژوهشی استانداری قم.

5-فیضی، صدیقه. 1386. برنامه‌ریزی توسعه گردشگری شهرستان شیروان چرداول به کمک تحلیل سلسله مراتبی با استفاده از GIS و RS. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشکده محیط زیست دانشگاه تهران.

6-کاظمی، مهدی. 1385. مدیریت گردشگری، تهران، انتشارات سمت.

7-مخدوم، مجید. 1385. شالوده آمایش سرزمین، چاپ هفتم، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.

8-مخدوم، مجید. 1380. درویش صفت، علی اصغر، جعفرزاده، هورفر، مخدوم، عبدالرضا. ارزیابی و برنامه‌ریزی محیط‌زیست با سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS). تهران.

9-سالنامه آماری استان قم، 1388. قابل دسترسی در سایت www.amar.org.ir.

10-سند ملی توسعه استان قم، 1387. قابل دسترسی در سایت www.ostan-qom.ir.

11.Bricker, Kelly, S. and Kerstetter, L. 2002. Deborah. Ecotourists and Ecotourism: Benefit Segmentation and Experience Evaluation. Pp:1-5, www.fama2.us.es.

12.Burlington, V.T. The International Ecotourism Society.

13.Christou, L. 2012. ”Is it possible to combine mass tourism with alternative forms of tourism: the case of Spain, Greece, Slovenia and Croatia”, Journal of Business Administration Online, pp:1-8.

14.Epler Wood, M. 2002. Ecotourism: Principles, Practices and Policies for Sustainability for UNEP. U N Environmental Programme.

15.Goeldner, Charles R. and J.R. 2003. Brent Ritchie. Tourism: principles, practices, philosophies.9th Ed. New Jersey. John Wiley & Sons, Inc.

16.Gössling, S. and Hultman, J. 2006. Ecotourism in Scandinavia: lessons in theory and practice. UK, CABI.

17.Higham, J. 2007. Critical Issues in Ecotourism: Understanding a complex tourism phenomenon. Butterworth-Heinemann Elsevier Ltd.

18.Hill, J. and Gale, T. 2009. Ecotourism and Environmental Sustainability Principles and Practice. England. Ashgate.

19.Inskeep, E. 1991. Tourism Planning: an integrated and sustainable development approach. USA. John Wiley & Sons.

20.IPK 2012. International on behalf of ITB Berlin, ITB World Travel Trends Report 2012, Messe Berlin GmbH, December.

21.Lindberg, K., Furze, B., Staff, M. and Black, R. 1998. Ecotourism in the Asia-Pacific Region: Issues and Outlook.

22.Sharpley, R. and Telfer, D. 2008. Tourism and development, Rutledge. London and New York.

23.The International Ecotourism Society, 2005. Fact Sheet: Global Ecotourism, www.ecotourism.org.

24.Wearing, S. and Neil, J. 1999. “Ecotourism: Impacts, Potentials and Possibilities”. Butterworth-Heinemann, Oxford.

25.World Tourism Organization. Tourism Highlights. 2012.