تحلیل اثرات کشت زعفران بر حس تعلق به مکان در بین خانوارهای روستایی (مطالعه موردی: دهستان رشتخوار)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 استادیار جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشگاه سیستان و بلوچستان

چکیده

کاربردهای متعدد زعفران و مصارف متنوع غذایی آن و از همه مهم تر نقش عمده‌ای که در زندگی کشاورزان خراسان مرکزی و جنوبی دارد، توجه ویژه به مسائل تولید زعفران و نقش آن را در توسعه نواحی روستایی بیش از پیش روشن می سازد. هدف این مقاله نیز بررسی اثرات کشت زعفران بر حس تعلق‌مکانی در بین خانوارهای روستایی دهستان رشتخوار می باشد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و روش انجام آن توصیفی- تحلیلی است. ابزار جمع آوری اطلاعات و داده‌ها در مطالعات نظری به صورت کتابخانه‌ای و در مطالعه میدانی از طریق پرسش‌نامه می‌باشد. جامعة آماری پژوهش شامل خانوارهای روستایی دهستان رشتخوار می باشد (4672N=). 160 سرپرست خانوار به روش نمونه گیری تصادفی ساده به عنوان جامعه نمونه انتخاب گردید. برای تجزیه و تحلیل دادهها از آزمون‌های t تک‌نمونه‌ای، برازش رگرسیونی، رگرسیون چند متغیره و مدل تحلیل مسیر استفاده شد. نتایج تحقیق نشان دهنده تاثیر مثبت کشت زعفران بر ابعاد چهارگانه تعلق مکانی در بین خانوارها در منطقه مورد مطالعه بوده است. همچنین نتایج نشان می دهد که بیشترین اثر کلی کشت زعفران مربوط به بُعد اقتصادی است. به طوری که، میزان درآمد و مقدار پس انداز خانوارهای روستایی، میزان اشتغال خانوارها به خصوص اشتغال زنان روستایی، تنوع اقتصادی و شغلی در روستاهای منطقه در سطح قابل قبولی افزایش داشته که این امر به نوبه خود، باعث افزایش سطح رفاه و توانمندی خانوارها و به تبع، باعث افزایش حس تعلق به مکان در بین خانوارهای روستایی در منطقه مورد مطالعه شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analyze the effects of saffron cultivation on sense of place among rural households (Case Study: District Roshtkhar)

نویسندگان [English]

  • khadijeh sadeghi 1
  • mehrshad toulabi nejad 1
چکیده [English]

Multiple applications and saffron abundant and diverse medicinal properties and uses its food and most importantly a major role in the lives of farmers in Central and South in Khorasan Pay special attention to the problems of production and its role in the development of rural areas, saffron and more clear. Therefore, in this study need to review the role of saffron production on a sense of belonging among rural households in rural areas has been Roshtkhar. Descriptive- analytical research method is based on a questionnaire. The data using simple random sampling of 160 households in 12 villages have been obtained in Roshtkhar District. To analyze the data of one-sample t test, regression, linear regression and path analysis were used. The results show the positive impact of saffron cultivation on four dimensions of place among the households in the study area. The results of the analysis of data based on regression analysis, linear regression and path analysis shows that Most saffron cultivation overall effect on the economy. So that the amount of savings income and rural households in the study area has increased, The household employment for rural women's employment, Economic diversification and job there, The area under cultivation in villages in this region has increased at an acceptable level that Which in turn increases the level of well-being and empowerment of families and consequently enhances the sense of place among rural households, and psychological dimension with the lowest overall impact on the sense of place among the households in the study area had.

کلیدواژه‌ها [English]

  • saffron cultivation
  • attachment to place
  • Rural Development
  • path analysis
  • District Roshtkhar

 1.   احمدی، علی و مسعود مهدوی. 1393. رابطة کیفیت­زندگی و حس تعلق­مکانی در روستاهای در حال توسعه مطالعة موردی شهرستان زرندیه، پژوهش­های روستایی، دورة پنجم، شمارة چهار، صص 827- 848. تهران.

 2.   آقایی، مجید و مهدیه رضاقلی­زاده. 1390. بررسی مزیت نسبی ایران در تولید زعفران، نشریه اقتصاد و توسعه کشاورزی، دوره بیست و پنجم، شماره یک، صص 121-132. تهران.

 3.   جوان­فروزنده، علی و قاسم مطلبی. 1390. مفهوم حس تعلق به مکان و عوامل تشکیل دهنده آن، نشریه هویت شهر، دوره پنجم , شماره هشت، صص 27- 37. تهران.

 4.     حمزه­ئی، مجید و خدیجه بوذرجمهری. 1393. واکاوی آثار و عوامل مؤثر بر گسترش الگوی کشت­زعفران در شهرستان نیشابور مطالعه موردی: دهستان اسحق­آباد، نشریه زراعت و فناوری زعفران، دوره دوم، شماره چهارم، صص 277- 288. تهران.

 5.   رهنما، محمدرحیم، و محمدمحسن رضوی. 1391. بررسی تأثیر حس تعلق مکانی بر سرمایه اجتماعی و مشارکت در محلات شهر مشهد، نشریه هنرهای­زیبا- معماری و شهرسازی- دوره هفدهم، شماره دوم، صص 29-36. تهران.

 6.   سرمست، بهرام و محمدمهدی متوسلی. 1389. بررسی و تحلیل نقش مقیاس شهر در میزان حس تعلق به مکان (مطالعه موردی: شهر تهران)، مجله مدیریت شهری، شماره بیست و ششم، صص 133- 146. تهران.

 7.     سینگ، جاسبر. 1382. جغرافیای کشاورزی، ترجمه سیاوش دهقانیان، انتشارات دانشگاه فردوسی، مشهد.

 8.   شایان، حمید، خدیجه بوذرجمهری و محمودرضا میرلطفی. 1389. بررسی نقش کشاورزی در توسعه روستایی (مطالعه موردی: بخش میانکنگی سیستان)، مجله جغرافیا و توسعه ناحیه­ای، دوره هشتم، شماره پانزدهم، صص 171- 151. مشهد.

 9.   صافیان، محمدجواد، مائده انصاری، علی غفاری و محمد مسعود. 1390. بررسی پدیدارشناختی- هرمنوتیک نسبت مکان با هنر معماری، نشریة پژوهش­های فلسفی، دوره پنجم، شماره هشت، صص 93- 129. تبریز.

  1. عزیزی­زهان، علی­اکبر و محمد پسندیده. 1392. نقش خاک در ناپایداری تولید زعفران پس از یک دوره کشت، نشریه مدیریت اراضی، جلد اول، شماره یک، صص 91-98. تهران.
  2. علـوی­زاده، سید امیر محمد،  علی منظم اسماعیل پور و  علی حسین زاده کرمانی. 1392. امکان­سنجی نواحی مستعد کشت زعفران در دشت کاشمر با استفاده از GIS، مجله زراعت و فناوری زعفران، دوره ول، شماره یک، صص 71-95. تهران.
  3. فراهانی، حسین،  خدیجه جوانی و اسماعیل کرمی دهکردی. 1391. تحلیل پایداری اجتماعی- اقتصادی تولید زعفران و تأثیر آن بر توسعه روستایی، مورد: دهستان بالا ولایت شهرستان تربت حیدریه، فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال اول، شماره یک، پیاپی دو، صص 95-112. تهران.
  4. فلاحت، محمدصادق. 1385. مفهوم حس مکان و عوامل شکل دهندة آن ، نشریة هنرهای زیبا، دوره اول، شماره بیست و ششم، صص 57-66. تهران.
  5. کرانی، زهرا، نعمت­اله شیری و لاله صالحی. 1393. نگرش کشاورزان استان کرمانشاه به عملیات حفاظت خاک، تحقیقلات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، دوره چهل و پنجم، شماره یک، صص 143- 154. کرج.
  6. کرمی، حمیدرضا. 1394. بررسی اثرات کشت زعفران بر درآمد و اشتغال بهره­برداران در استان لرستان، فصلنامه روستا و توسعه، دوره هیجدهم، شماره یک، صص 21-43. تهران.
  7. گلکار، کورش. 1380. مؤلفه­های سازنده کیفیت طراحی شهری، نشریه علمی- پژوهشی صفه، شماره سی و دوم، صص 65-38. تهران.
  8. منظم­اسماعیل­پور، علی و پرویز کردوانی. 1389. نقش محصولات کشاورزی با تأکید بر زعفران در توسعه روستایی شهرستان کاشمر (دهستان بالاولایت)، فصلنامه جغرافیایی سرزمین، دوره هفتم، شماره بیست و شش، صص 31-51. تهران.
  9. وودز، مایکل. 1390. جغرافیای روستایی (فرایندها، واکنش ها و تجربه­های بازساخت روستایی)، ترجمة محمدرضا رضوانی و صامت فرهادی، انتشارات دانشگاه تهران. تهران.
  10. عنابستانی، علی‌اکبر، 1388. بررسی آثار کالبدی خانه‌های دوم بر توسعه سکونتگاه‌های روستایی: مطالعه موردی روستاهای ییلاقی شهر مشهد، فصلنامه روستا و توسعه، سال دوازدهم، شماره چهار، صص 149-166.
    1. Aremu, Y.S. 2014. Role of Agriculture in Economic Growth & Development: Nigeria Perspective, Munich Personal RePEc Archive (MPRA), Paper No. 55536, posted 28. April 2014 13:18 UTC, 1- 22.
    2. Bhat, M.M., and Shah, A.R. 2011. Recent changes in cropping patterns and its impact on output of food grains and non-food grains in Uzbekistan. Research Journal of Agricultural Sciences, 2(2): 384-387.
    3. Campbell, R. Bret. 2011. A Sense of place: Examining music-based tourism and its implications in destination venue placement, UNLVTheses/ Dissertations/ Professional Papers/ Capstones, Paper 1142.
    4. Gross, M., and Brown, G. 2008. An empirical structural model of tourists and places: progressing involvement and place attachment into tourism. Tourism Management, 29 (6): 1141-1151.
    5. Gustafson, P. 2001. Meaning of Place: Every Day Experience and Theorethical Conceptualization, Journal of Environmental Psychology, 21: 5- 16.
    6. Herforth, A., Jones, A., and Per Pinstrup, A. 2012. Prioritizing Nutrition in Agriculture and Rural Development: Guiding Principles for Operational Investments, The International Bank for Reconstruction and Development / The World Bank, NW Washington, DC 20433, p60.
    7. Hernandez. B., Martın. A.M., Ruiz, C., and Ma Del Carmen, H. 2010. The role of place identity and place attachment in breaking environmental protection laws, Journal of Environmental Psychology, 30: 281-288.
    8. IFAD, 2008. The role of high-value crops in rural poverty reduction in the Near East and North Africa. Near East and North Africa Division, Program Management Department. 26p.
    9. Jun, H., and Xiang, H. 2011. Development of Circular Economy Is A Fundamental Way to Achieve Agriculture Sustainable Development in China, Published by Elsevier Ltd. Selection and peer-review under responsibility of RIUDS, Energy Procedia, 5: 1530–1534.
    10. Kumar, D.P., Bhavani R.V., and Swaminathan, M.S. 2014. A Farming System Model to Leverage Agriculture for Nutritional Outcomes, Agricultural Research, 3(3): 193-203.
    11. Lee, T.H., and Shen. Y L. 2013. The influence of leisure involvement and place attachment on destination loyalty: Evidence from recreationists walking their dogs in urban parks, Journal of Environmental Psychology, 33: 76- 85.
    12. Meijerink, G. and Roza, P. 2007. The role of agriculture in development: focusing on linkages beyond agriculture strategy and policy.
    13. Paspan, F. 2006. Survey factors affecting the export of Iranian saffron. Journal of Economic Research, 6 (2): 1-15.
    14. Payton, M.A. 2003. Influence of Place Attachment and Social Capital on Civic Action: A Study at Sherburne National Wildlife Refuge, master’s thesis of Natural Resources Science and Management Program, University of Minnesota, June 2003.
    15. Ram, Y., Bjork, P., and Weidenfeld, A. 2016. Authenticity and place attachment of major visitor attractions, Tourism Management, 52: 110-122.
    16. Ramkinssoon, H., Weiler, B. and Smith, G. 2012. Place attachment and proenvironmental behavior in national parks: the development of a conceptual framework. Journal of Sustainable Tourism, 20 (2): 257-276.
    17. Trell, E. Van Hoven, B. and Huigen, P. 2012. It’s Good to Live in Järva-Jaani but We Can’t Stay Here’: Youth and belonging in rural Estonia, Journal of Rural Studies, 28: 139-148.
    18. Tsai, S. P. 2012. Place attachment and tourism marketing: investigating international tourists in Singapore. International Journal of Tourism Research, 14 (2): 139-152.
    19. Ujang, N. 2012. Place Attachment and Continuity of Urban Place Identity, Procedia - Social and Behavioral Sciences, 49: 156-167.
    20. Vadivelu, A. Kiran, B. R. 2013, Problems and Prospects of Agricultural Marketing in India: an Overview, International Journal of Agricultural and Food Science, 3 (3): 108-118.
    21. White, B. 2012. Agriculture and the Generation Problem: Rural Youth, Employment and the Future of Farming, IDS Bulletin, 43 (6): 9-19.
    22. Yuksel, A., Yuksel, F., and Bilim, Y. 2010. Destination Attachment: effects on customer satisfaction and cognitive, affective and conative loyalty, Tourism Management, Vol 31, No 2, pp 274- 284.