مکان‌یابی چند معیاری محل دفن مواد زاید ساختمانی با استفاده از رویکرد ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی فازی. مطالعه‌ موردی شهر گرگان

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامیعلوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران

3 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

انتخاب محل دفن پسماندها یکی از مراحل مهم در مدیریت پسماندهای جامد شهری است و با توجه به اثرات مخرب محیط زیستی، اقتصادی و اکولوژیکی این محل‌ها، انتخاب محل دفن باید با دقت و طی یک فرایند علمی صورت گیرد. استفاده از داده‌های مکانی و تحلیل درست این داده‌ها برای بهره‌گیری در مکان‌یابی محل دفع نخاله‌های ساختمانی اهمیت فراوانی دارد. دفن بهداشتی پسماندهای شهری مانند هر پروژه مهندسی دیگر، به اطلاعات پایه و برنامه‌ریزی دقیق نیازمند است. انتخاب فاکتورهای متعدد سبب تعدد لایه‌های اطلاعاتی شده و کوشش‌ها برای یافتن راه‌حلی مناسب برای تحلیل بر تعداد زیادی لایه‌های اطلاعاتی و اخذ نتیجه‌ی صحیح، تصمیم‌گیران را به سمت استفاده از سیستمی سوق می‌دهد که علاوه بر دقت بالا از نظر سرعت عمل و سهولت انجام عملیات در حد بالایی قرار داشته باشد. از این‌رو طی تحقیق حاضر شهرستان گرگان با استفاده از روش ارزیابی چند متغیره و با تکیه بر معیارهای اکولوژیکی و برخی معیارهای شبه اقتصادی و اجتماعی پهنه‌بندی شد. معیارهای مورد استفاده در این تحقیق شامل خاک، سنگ‌بستر و زمین‌شناسی، فاصله از منابع آب‌های سطحی، شیب، ارتفاع، پوشش گیاهی، فاصله از جاده، فاصله از مناطق مسکونی، فاصله از آب‌های زیرزمینی، فاصله از فرودگاه و فاصله از مناطق حفاظت‌شده هستند. برای وزن‌دهی به معیارها از روش مقایسات زوجی در قالب تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) استفاده شد و سپس با تکیه بر دو روش فازی و بولین در رهیافت ترکیب خطی وزن داده شده (WLC) لایه‌ها باهم ترکیب شدند و نقشه‌ قابلیت سرزمین برای مکان‌یابی محل دفع نخاله‌های ساختمانی به‌دست آمد. در نهایت بر اساس روش شایستگی ناحیه‌ایسرزمین، چهار منطقه‌ی مناسب برای احداث دفن نخاله‌های ساختمانی برای بررسی‌های دقیق‌تر مشخص شد که این چهار منطقه اکثراً در بخش شمال شرقی محدوده‌ مورد مطالعه قرار گرفته‌اند و دارای 314، 150، 166و 284 هکتار مساحت هستند
*نویسنده مسئول: satdiva@gmail.com

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

-Multiple Criteria Selection of the Construction Waste Disposal Site Using the Combined Approach of Fuzzy Analytic Hierarchy Process

نویسندگان [English]

  • A Taghizadeh Diva1 1
  • A.R. Salmanmahiny 2
  • M Kheirkhah Zarkesh 3
چکیده [English]

One of the important steps in urban waste management programs is selection of proper sites for building materials waste disposal. This becomes even more important when considering the high ecological and economic impacts of these materials on the surrounding environment during town growth. Inclusion of relevant factors and constraints in the process should hence be based on a scientific methodology. The healthy landfill of urban waste, such as every other engineering project, needs basic information and careful planning. Choosing different factors leads to diversity in dead layers, consequently the attempts to find adequate solutions and make correct decisions directs the decision makers to apply systems which not only have high accuracy but also are fast and easy to be used in operations. In this research, the Gorgan Township was assessed for proper landfill sites for waste from building materials using a fuzzy multi criteria approach that included ecological and surrogate social and economic factors. Soil types, lithology, distance to surface waters, slope, elevation, vegetation, distance to roads and urban areas, underground water level and distance to airport and protected areas comprised the factors considered in the process. The analytical hierarchy process was used for weight assignment to the factors and these were standardized through fuzzy membership functions. The factors and the constraints were combined using the weighted linear combination which resulted in a land suitability map for landfill site selection. The selection of the proper sites was then conducted using the zonal land suitability method and of the results the four best ranking sites were earmarked for further analysis. These were mostly located on the north east of the township and enjoyed 284, 166, 150 and 314 hectares in size.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Construction Waste
  • Geographic Information System GIS
  • Fuzzy logic
  • AHP
  • Weighted Linear Combination (WLC)

1-اردکانی، ط.، دانه‌کار، م. کرمی، ح. عقیقی، رفیعی، غ. و عرفانی، م. 1390. زون­بندی خلیج چابهار با استفاده از مدل تصمیم‌گیری چند متغیره جهت کاربری تفرج متمرکز، جغرافیا و آمایش سرزمین، سال اول، شماره­ 1، صفحات 20-1.

2-امینی فسخودی، ع. 1385. ارزیابی واحدهای تصمیم‌گیری با استفاده از مدل «برنامه‌ریزی اولویت‌بندی فازی گروهی»، مجله پژوهشی دانشگاه اصفهان (علوم انسانی)، شماره­ 20 (1)، صفحات 230-211.

3-پرهیزکار، ا. و غفاری‌گیلان، ع. 1385. سامانه­ اطلاعات جغرافیایی و تحلیل تصمیم چندمعیاری. تهران، سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها،.

4-جعفری، حمیدرضا. یوسف رفیعی، رمضانی مهریان، مجید. و نصیری، حسین. 1391. مکان­یابی دفن پسماندهای شهری با استفاده از «AHP» و «SAW» در محیط «GIS» (مطالعه­ موردی: استان کهگیلویه و بویراحمد)، محیط­شناسی سال 38، شماره 61، صفحات 140-131. 

5-دفتر هماهنگی عمرانی و خدمات شهری سازمان شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور. 1391. شیوه‌نامه­ اجرایی سامان­دهی پسماندهای عمرانی و ساختمانی.

6-سالاری، م. معاضد، هـ.، و رادمنش، ف. 1391. مکان‌یابی محل دفن پسماند شهری با استفاده از مدل  AHP_FUZZY در محیط GIS (مطالعه­ موردی: شهر شیراز)، مجله­ طلوع بهداشت، سال یازدهم، شماره اول، صص 109-96.

7-شکوری، ا. 1391. مقایسه­ دو روش تصمیم‌گیری  MOLA FUZZYو TOPSIS FUZZY در آمایش سرزمین (مطالعه­ موردی: شهرستان‌های علی‌آباد کتول، گرگان و کردکوی). پایان‌نامه­ کارشناسی‌ارشد، استاد راهنما: دکتر عبدالرسول سلمان ماهینی، دانشگاه علوم‌کشاورزی و منابع‌طبیعی گرگان، دانشکده محیط ‌زیست.

8-عرفانی، م.، اردکانی، ط. صادقی، آ. 1390. مکان­یابی برای تفرج متمرکز در منطقه­ چاه نیمه (شهرستان زابل) با استفاده از سیستم تصمیم‌گیری چند متغیره، پژوهش‌های محیط‌زیست، سال دوم، شماره­ 4، صفحات 50–41.

9-قدسی‌پور، ح. 1384. فرآیند تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر.  

10-متکان، ع.ا. شکیبا، ع.، پورعلی، س.ح. و نظم‌فر، ح. 1387. مکان‌یابی مناطق مناسب جهت دفن پسماند با استفاده از GIS (ناحیه­ مورد مطالعه: تبریز)، مجله­ علوم محیطی، سال ششم، شماره دوم، صفحات 132-121.

11-مخدوم، م. 1384. شالوده آمایش سرزمین. چاپ هفتم، انتشارات دانشگاه تهران.

12-منوری، م. 1381. الگوی ارزیابی اثرات زیست محیطی محل‌های دفن زباله. انتشارات سینه سرخ.

 

13.Al-Hanbali, A. Alsaaideh, B. and Kondoh, A. 2011. Using GIS-Based Weighted Linear Combination Analysis and Remote Sensing Techniques to Select Optimum Solid Waste Disposal Sites within Mafraq City, Jordan. Journal of Geographic Information System, 3: 267-278.

14.Ayalew, L., Yamagishi, H., Marui, H., and Kanno, T. 2005. Landslides in Sado Island of Japan: Part II. GIS-based susceptibility mapping with comparisons of results from two methods and verifications. Engineering Geology 81, 432–445.

15.Bardossy, A., and Duckstein, L. 1995. Fuzzy Rule–Based Modeling with Application to Geophysical Biological and Engineering systems. CRC press Inc., Boca Raton, Florida, USA.

16.Chang N.B., Parvathinathan G., and Breeden J.B. 2008. Combining GIS with Fuzzy Muliti Criteria Decision Making for Landfill Siting in a Fast-Growing Urban Region, Journal of Environmental Management 87:139-153.

17.Eastman, R.J. 2003. Idrisi for windows user guide, Clark University. New York.

18.Gbanie, S.P., Tengbe, P.B., Momoh, J.S., Medo, J., and Kabba, V.T. 2013. Modelling Land Fill Location Using Geographie Information Systems (GIS) and Multi–Griteria Deosion Analysis (MCDA): Case Study Bo, Southern Sierraleone. Applied Geography, 36:3–12.

19.Gorserski, P.V., Donerska, K.R., and Mitrorski, C.D. 2012. Integrating multi–Criteria evaluation techniques with geographic information systems for landfill site selection: A case study using ordered weighted average. Waste Management, 27: 858–868.

20.Herzog, M.T. 1999. Suitability Analysis Decision, www.esri.com/Support system for Landfill siting/Library/User conf.

21.James, Y.W., Ali, T., Christoforos, C., and Hatim, F. 2004. A systems analysis tool for construction and demolition waste management. Waste Management, 24:989–997.

22.Kar, L, C.V., and Bart, L. 2000. Recy cling options for Gypsum from Construction and Demdition waste. Waste Materialsin Construction, 22: 325–331.

23.Lootsma, F.A. 1997. Fuzzy Logic for planning and Decision Making. Dordrecht, Kluwer Academic Publisher.

24.Mahiny A., and Clarcke K. 2012. Guiding SLEUTH land-use/ land cover change modeling using multicriteria evaluation: towards dynamic sustainable land-use planning, Environment and planning B: Planning and design, 39: 925-944.

25.Mahiny A., and Gholamalifard M. 2006. Siting MSW Landfill with a weighted Linear Combination Methodology in a GIS Environmental, International Journal of Environmental Science Technology.

26.Malczewski, J. 1999. GIS and Nulticriteria Decision Analysis. Johnwiley and sons.

27.Manas, R.R., Sanghita, R., Gopeshwar, M., NS enjuti, R., and Twisha, L. 2005. Respiratory and general health impairments of workers employed in a municipal soild waste dispsosal at an open landfill site in Delhi. Int. J. Hyg. Environ–Health; 208:255–262.

28.Nabil, K., Nayef, A., Ibrahim, A., and Jasem, A. 2004. Environmental Management of Construction and demolition waste in Kuwait. Waste Management, 24:1049–1059.

29.Poon, C.S. 2007. Management of construction and demolition waste. Waste Management, 27:159-160.

30.Sharifi, M.A., and Vanwesten. C.J. 1997. Siteselection for Wasted is POSAL through Spatial Multiple Criteria Decision Making, ITC. 1997.

31.Zimmermann, H.J. 1995. Fuzzy set theory and it’s Application–Dordeche: Kluwer Nijhoff publishing Netherlands.