تأثیر عوامل اجتماعی اقتصادی در مشارکت شهروندان با تأکید برمدیریت پسماند خانگی (نمونه موردی شهر گرگان)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا واکوتوریسم دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

2 استادیار گروه جغرافیای طبیعی دانشگاه پیام نور واحد بیرجند، بیرجند، ایران

3 کارشناسی‌ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری

چکیده

امروزه یکی از مشکلات مهم زیست‌محیطی، تولید انبوه پسماندهای جامد شهری می‌باشد که با توجه به رشد روزافزون جمعیت، افزایش و تنوع محصولات و کالاهای مصرفی، روند صعودی مصرف‌گرایی در بین شهروندان شاهد تولید میلیون‌ها تن زباله در کشورمان هستیم، بنابراین سرانه پسماند خانگی در کشور ما و مطابق با آن در شهر گرگان نیز رو به افزایش می باشد، با توجه به ماهیت موضوع و شاخص‌های موردبررسی، روش پژوهش توصیفی – تحلیلی و ازنظر هدف و ماهیت کاربردی – توسعه‌ای می‌باشد. جامعه آماری این پژوهش سه ناحیه از مناطق سه گانه شهر گرگان می باشد که نواحی مورد مطالعه مشتمل بر جمعیتی حدود 165752 نفرو تعداد 48751 خانوار می باشند. روش نمونه گیری خوشه ای و حجم نمونه 382نفر از خانوارهای ساکن در مناطق شهر گرگان می باشند. در این پژوهش سعی شده است به بررسی عوامل مختلف در میزان مشارکت شهروندان در مدیریت پسماند پرداخته شود، نتایج این تحقیق نشان می دهد که مشارکت شهروندان نواحی مختلف شهر گرگان در مدیریت پسماند خانگی تفاوت معناداری دارد و منطقه دو با دو منطقه سه و یک از نظر مشارکت مردمی در مدیریت پسماند متفاوت می باشند، همچنین بین متغیرهای پایگاه اجتماعی و اقتصادی و مدیریت پسماند خانگی رابطه وجود دارد، علاوه بر این جنسیت، سن و سطح سواد در میزان مشارکت نقش داشته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect socio-economic indicators of citizen participation in the management of household waste (case study of GORGAN)

نویسندگان [English]

  • yones gholami 1
  • mehdi saghafi 2
  • maryam heidari 3
چکیده [English]

Effects of socioeconomic factors on the civil cooperation especially for managing of household sewages
(Case study: Gorgan city)

Nowadays, mass production of the municipal solid waste is one of the major bioenvironmental problems. Millions of tons of waste are generated in Iran due to the population growth, increase in the number of various products and consumer goods and consumerism among citizens. Therefore, the household waste per capita in Iran and notably in Gorgan is increasing. This is a descriptive – analytical study in terms of the subject and factors, and is applied-developmental study in terms of the purpose and nature. The statistical population consisted of three districts of triad regions of Gorgan with a population of 165752 people and 48751 households of whom 382 people were selected using the Cluster sampling method. This study aimed to investigate the different factors affecting the citizens' participation in waste management. Results showed that the citizens' participation of the different districts of Gorgan is significantly different in managing the household waste and district 2 is different from districts 3 and 1 in terms of the citizens' participation in managing the household waste. Moreover, there is a relationship between the variables of the social and economic bases and household waste management. Furthermore, sex, age and literacy rate contributed to the citizens' participation rate.
Keywords: Waste Management, Participation, Social and Economic Base, Gorgan, Amos
Keywords: Waste Management, Participation, Social and Economic Base, Gorgan, Amos
Keywords: Waste Management, Participation, Social and Economic Base, Gorgan, Amos
Keywords: Waste Management, Participation, Social and Economic Base, Gorgan, Amos

کلیدواژه‌ها [English]

  • Gorgan
  • Waste Management
  • Economic and social Status
  • AMOS
  1. احمدی، مسعود، نسترن، مریم، ضرغامی، ساناز صفائی، شکیب، عبداله درگاهی، شهرام صمدی، خادم.1392. بررسی میزان مشارکت مردم شهر همدان در طـرح تفکیک از مبدأ، سومین همایش بین المللی برنامه­ریزی و مدیریت محیط زیست، تهران.
  2. آلموند، گابریل. بینگهام پاول، و جی، مونت. 1377. چارچوبی نظری برای بررسی سیاست تطبیقی، ترجمه علیرضا طیب، چاپ دوم، تهران: مرکز آموزش مدیریت دولتی.
  3. پاپلی یزدی، محمد. و حسین رجبی‌سناجردی. 1382. نظریه­های شهر و پیرامون، چاپ اول، تهران، سمت.
  4. جمعه­پور، محمود. 1382. عوامل اصلی در فرایند توسعه پایدار: منابع، مردم، فضاها و نقش مشارکـت مردمی در آن، فصلنامه علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، دوره هشتم‌، شماره بیست و دوم، تهران.
  5. خواجه شاهکوهی، علیرضا، علی‌اکبر نجفی‌کانی، غلامرضا، خوش‌فر، سپیده، شفایی. 1393. میزان مشارکت شهروندان در فعالیت­های عمرانی و خدمــات شهرداری (مطالعه موردی: شهر گلوگـاه)، فصلنــامــه آمایش محیط، دوره هشتم، شماره بیست و نهم، ملایر.
  6. رضائی، اسماعیل. 1384. نقش بازیافت در مدیریت مواد زائد جامد شهری، نشریه بین المللی فنی و مهندسی سیمای محیط، شماره دوازدهم، تهران.
  7. رقیمی، مصطفی، مجید، شاه‌پسندزاده، فرهاد یغمایی، محسن قلی‌پور. 1385. تجزیه فیزیکی مواد زائد با نگرشی به بازیافت آن (نمونه مــوردی: شهر گـــرگان)، مجله علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دوره سیزدهم، شماره سوم، تهران.
  8. شیعه، اسماعیل. 1382. لزوم تحول مدیریت، شهری در ایران، مجله جغرافیا و توسعه، دوره اول، شماره یک، زاهدان.
  9. جمال، عبد‌اله‌پور. حسن، مختارپور، رجب علی، مختارپور.1391. مشارکت­پذیــری شهرونــدان تهرانی در حوزه وظایف شهرداری (مطالعه موردی: شهروندان منطقه 4 شهرداری تهران)، مجله مدیریت شهری، دوره چهارم، شماره سی و یکم، تهران.

10. علیزاده، کتایون. مرتضی رضوی‌نژاد. مینا رادفر. 1392. بررسی نقش و مشارکت مردم در اداره امور شهری (نمونه موردی منطقه 10 شهرداری مشهد)، فصلنامه مطالعات برنامه­ریزی شهری، دوره اول، شماره اول، بابلسر.

11. عمرانی، قاسمعلی، عبدالرضا کرباسی، رضا ارجمندی، علی حبیب‌پور. 1389. تدوین استراتژی‌های بهینه سیستم مدیریت پسماند شهری با استفاده از روش SWOT و QSPM؛ مطالعه موردی: شهرساری. دوره بیست و چهارم، شماره بیست و ششم. فصلنامه مدیریت شهری، تهران.

12. کیانی، گشتاسب. 1387. بررسی وضعیت و عملکرد مدیریت شهری، نمونه موردی: سکونتگاه­هــای شهـری استان چهارمحال بختیاری. رسالة کارشناسی‌ارشد جغرافیا و برنامه­ریزی شهری. استاد راهنما: دکتر مسعود تقوایی. دانشگاه اصفهان، پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، دانشکده جغرافیا، گروه جغرافیا.

  1. کاکاوند، اسماعیل. 1390. راهبردهای افزایش مشارکت شهروندان در عمران شهری، سومین همایش ملی عمران شهری، سنندج.
  2. کرباسیان، قاسم. 1389. جامعه و مصرف­گرایی، پژوهشکده باقرالعلوم، قم.
  3. لهسائی‌زاده‌، عبدالعلی. 1377. نابرابری و قشربندی اجتماعی. شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
    1. Borucke, Michael. Moore, David. Gemma, Cranston. Gracey, Kyle. Iha, Katsunori., Joy, Larson, 2011. Accounting for Demand and Supply of the Biosphere’s Regenerative Capacity: The National Footprint Account’s Underlying Methodology and Framework, Ecological Indicators, Switzerland, 24(4).
    2. Caevel, Bra., and Buekens, Amo. 2000. Matererial recycling. In: Nath et aI. (eds) sustainable management in southern Black sea Region, KIuwer. Aca. Pub., New York, 35 (5).
    3. Ecological Footprint Atlas, Analyzing the Ecological Footprint at the Institutional Scale. 2010. The Case of an Israeli high school, journal of Ecological Indicators, Oakland, 18 (4).
    4. Taylor, Ster, Todd, Polpe.1997. Understanding household garbage reduction behavior: a test of an integrated model. Journal of public policy, 28 (5), London.
    5. Okly, Pop, and Marsden, David. 1991. "Participation in rural development approaches," translated Mmnsvr Mahmoud Ahmadinejad. Publications of the Ministry of Jihad, Tehran 15 (3).
    6. Ost hooiZen, Andreas, 1998. Citizen participation in urban development planning, Kassel University, Neo Kassel.
    7. Pris, Joseph., and Calabuid, Crars, 2011. Scutinizing the linkbetween participatory governance and urban environmental management, the experience in Arequipa during 2003-2006, Habitat international, New York, 15 (28).
    8. Saunders, Peter, Brown, Jones., and Eardely, Tilor, 2003. “Patterns os Economic and Social Participation amony Facs Customers”, Social Policy Research Center, 19: 5, Goodsell.
    9. Sterner, Thomas., and Bartelings, Heleen,1999. Household waste management in a Swedish Municipality: Determinants of waste disposal, recycling and composting. Environmental and resource economics, New York, 13 (4).
    10. White, P., Robert., Frank, Mess., and HindIe, Peter. 1995. Integrated solid waste management “A life cycie inventory”. Biackie Academic professional publication, New York.
    11. Xiumin, Foji., Minghua, Zhung., Zhang, XImin., Qichang, Hung., Rovetta, Aon, 2010. logistics systems and intelligent, Theory  Practice, Pekan.
    12. Xue, Jun., Wang, Wui., Wang, Qunho., Liu, Sh., Yang, Jie., and Wui, Tingji. 2010. "Removal of heavy metals from municipal solid waste incineration (MSWI) fly ash by traditional and microwave acid extraction", Journal of Chemical Technology & Biotechnology, Beirjing, 85(9).