بررسی توانمندی های ژئوتوریسمی با استفاده از روش های ارزیابی و پهنه بندی (مطالعه موردی: شهرستان های دیواندره و سقز)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار ژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی

2 کارشناس‌ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه تهران

3 کارشناس‌ارشد هیدروژئومورفولوژی، دانشگاه خوارزمی

چکیده

ژئوتوریسم به توریسمی گفته می شود که دارای جاذبه های زمین شناسی و ژئومورفولوژیکی است و با توجه به اهمیتی که ژئوسایت ها در توسعه مناطق دارند در تحقیق حاضر سعی بر آن شده است تا ژئوسایت های شهرستان های دیواندره و سقز و همچنین مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم در این منطقه مورد ارزیابی قرار گیرد. برای این منظور 16 ژئوسایت در منطقه مورد مطالعه انتخاب شده اند. سپس با استفاده از دو روش کوبالیکوا و کامنسکو با توجه به معیارها و زیرمعیارهایی که هر کدام از این روش ها دارند به ارزیابی آن ها پرداخته شده است. روش کامنسکو تأکید بیشتری بر ویژگی های زیبایی و چشم اندار دارد به همین دلیل ژئوسایت هایی مانند دشت سارال که از نظر چشم انداز و زیبایی وضعیت مناسب دارند در این روش رتبه بهتری نسبت به روش کوبالیکوا دارند. همچنین مناطقی که از نظر وضعیت علمی و آموزشی داری وضعیت بهتری هستند در روش کوبالیکوا امتیاز بالاتری دارند. پس از ارزیابی ژئوسایت ها، نقشه پهنه بندی مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم تهیه شده است. برای این منظور از 8 پارامتر استفاده شده و به منظور انجام پهنه-بندی از مدل تلفیقی فازی و ANP استفاده شده است. نتایج حاصل از پهنه بندی مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم و همچنین ارزیابی های صورت گرفته حاصل از دو مدل بیانگر این است که در منطقه مورد مطالعه غار کرفتو، دریاچه سد شهید کاظمی، دشت سارال، رودخانه سقز و دامنه های کوه خان مناسب ترین مناطق جهت اهداف مورد نظر هستند. در واقع این مناطق در کنار امتیاز بالایی که در روش های ارزیابی بدست آورده اند از نظر معیارهایی که در پهنه بندی نیز مد نظر بوده است در مناطق مستعد توسعه ژئوتوریسم قرار دارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review capabilities Geotourism using assessment methods and Zoning (Case study: city of Divandarreh and Saghez)

نویسندگان [English]

  • amir safari 1
  • hamid ganjaian 2
  • mojdeh fereidoni 3
  • zahra heidari 3
چکیده [English]

Geotourism is tourism that has said is attractive geological and geomorphological and considering the importance of the geosites have in development areas, In the present study it has been tried to the city geosites Divandarreh and Saghez as well as areas suitable for geotourism development in this area will be evaluated. For this purpose 16 geosites were selected in the study area. Then, using the two methods and Comanescu and Kubalikova. According to the criteria and subcriteria that each of these methods have been studied to evaluate them. Comanescu method is more emphasis on features beauty and landscape. For this reason geosites such as plain Saral, the beauty of the landscape and the perfect situation in this way the ratings are better than Kubalikova. Also areas of scientific and educational status are significantly better in the way Kubalikova have a higher rating. After evaluating geosites, maps zoning areas prone to the development of geotourism is provided. For this purpose the 8 parameters and for the purpose of zoning fuzzy modulation and ANP model is used. The results of zoning areas prone to the development of geotourism and as well as assessments made of two models indicate that in this area, cave Karafto, lake Shahid kazemi, plain Saral, Saghez river and mountain slopes Khan are the most suitable areas for targets. In fact, those areas with a high rating assessment procedures have gained in terms of the criteria that were considered in zoning are located in areas prone to the development of geotourism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Geosites
  • Divandarreh
  • Saghez
  • Comanescu
  • Kubalikova
  1. اسلام­فرد، فاطمه؛ محمدرضا علیزاده، سیدمحمدعلی علم­الهدی و فرزانه فرحی. ۱۳۹۴. ارزیابی توانمندی­های ژئومورفوتوریسمی لندفرم­ها. مطالعه موردی: منطقه پنج دانگ ساری با مدل پرالونگ، مجله آمایش جغرافیایی فضا، سال ۵، شماره ۱۸، صص ۱۸۳-۱۶۹.
  2. اصغری سراسکانرود، صیاد؛ فریبا اسفندیاری، وحید محمدنژاد، بتول زینالی و صالح اسغری سراسکانرود. 1393. ارزیابی قابلیت ژئوتوریستی منطقة ضحاک شهرستان هشترود، مجله جغرافیا و آمایش شهری-منطقه­ای، دوره ۴ شماره 13، صص 82-69.
  3. حسام، مهدی. ۱۳۹۵. سنجش نگرش جامعه میزبان به تأثیرات اقتصادی، اجتماعی و محیطزیستی توسعه گردشگری. مطالعه موردی: روستاهای بخش لاریجان شهرستان آمل، سال ۶، شماره ۲۱، صص ۶۰-۴۵.
  4. رنجبر، محسن. 1388. قابلیت­های ژئوتوریستی تنگ زینگان صالح آباد شهرستان مهران، فصلنامه چشم­انداز جغرافیایی، سال ۴، شماره 9، صص 90-81.
  5. زندمقدم، محمدرضا. 1388. بررسی توانمندی­های دشت کویر به عنوان ژئوپارک ایران مرکزی و نقش آن در توسعه پایدار استان سمنان، فصلنامه جغرافیایی آمایش محیط، سال ۲، شماره 6، صص 20-1.
  6. سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان کردستان. 1395.
  7. سلمانی، محمد، حسنعلی فرجی سبکبار، محمد ناظمی و حسن اروجی. 1394. ارزیابی توانمندی­ها و کاربری‌های ژئومورفوسایت­ها (مطالعه موردی: ژئومورفوسایت­های شهرستان طبس)، فصلنامه پژوهش­های جغرافیای انسانی، دوره ۴۷، شماره 91، صص 177-192.
  8. شایان، سیاوش، معصومه بنی‌صفار، غلامرضا فضلی و نفیسه فضلی. 1392. ارزیابی توانمندی توسعه گردشگری پایدار ژئومورفوسایت­ها باتاکید بر روش کامنسکو، مطالعه موردی: ژئومورفوسایت­های مسیر گردشگری کرج - چالوس تا تونل کندوان)، مجله برنامه­ریزی و گردشگری، دوره ۲، شماره ۵، صص ۹۲-۷۷.
  9. صالحی، صادق، زینب افلاکی، حسین موسی­زاده و زینب زنگی آبادی. 1395. ارزیابی ژئوسایت­های گردشگری با روش فاسیلوس و نیکولاس (مطالعه موردی: روستاهای بخش چهاردانگه شهرستان ساری)، فصلنامه پژوهش­های روستایی، دوره 7، شماره 2، صص ۳۱۵-۳۰۰.

10. مقصودی، مهران، محسن برزکار، موسی عباسی و انور مرادی. 1393. ارزیابی توانمندی­های ژئوتوریستی ژئومورفوسایت­های شهرستان مهاباد، فصلنامه مطالعات مدیریت گردشگری، دوره ۹، شماره 25، صص ۸۸-۱۱۴.

  1. Bojdoso, Z., David, L., Weber, Z. and Tenk, A. 2015. Heritage as an alternative driver for sustainable development and economic recovery in South East Europe, Utilization of geoheritage in tourism development. Social and Behavioral Sciences, 188: 316–24.
  2. Comanescu, L., Nedelea, A. and Dobre, R. 2011. Evaluation of geomorpho- sites in Vistea Valley (Fagaras Mountains-Carpathians, Romania), International Journal of the Physical Sciences. 6: 1161-1168.
  3. Comanescu. L.A., Nedelea, R. Dobr. 2012. The Evaluation Of Geomorphosits from the Ponoare protected area, Journal of Geography, Vol., XI(1).
  4. Dóniz-Páez, J. Becerra-Ramírez, R. González-Cárdenas, E. Guillén-Martín, C. and Escobar-Lahoz, E. 2011. Geomorphosites and geotourism in volcanic landscapes: the example of La Corona del Lajial cinder cone (El Hierro, Canary Islands, Spain). Geo Journal of Tourism and Geosites, 2(8): 185-97.
  5. Hadzic, O., Markovic, S.B., Vasiljevic, DJ.A. and Nedeljkovic, M .2010. A Dynamical Model for Assessing Tourism Market Attractiveness of a Geosite. 1st International Conference on Geoheritage& Geotourism Research GEOTRENDS 2010, Novi Sad 24-26 June 2010. Abstract book: 23-27.
  6. Heggi, Travis W. 2009. Geotourism and volcanoes: Health hazards facing tourists at volcanic and geothermal destinations: Travel Medicine and Infectious Disease, 7, 257-26.
  7. Ielenicz, M. 2009. Geotope, Geosite, Geomorphosites, the Annals of Valahia University of Târgovişte, Geographical Series, Tome 9 /2009.
  8. Kubalíkova, L. and Kirchner, K. 2016. Geosite and Geomorphosite Assessment as a Tool for Geoconservation and Geotourism Purposes: a Case Study from Vizovická vrchovina Highland (Eastern Part of the Czech Republic), Geoheritage, 8: 5–14
  9. Monavari, S.M. and Feraidoni, A. 2008. Kakarza regional talent identification for evaluation of ecological tourism with the help of GIS, the fourth national conference of environmental strategies and improve them, pp: 27- 31.
  10. Pereira, D., Caetano, M. and Braga, A. 2007. Geomorphosite assessment in Montesinho Natur al Park (Portugal), Geographica Helvetica Jg. 62 2007/Heft 3.
  11. Pereira, D.G. Dias. 2008. Master's course on Geological Heritage and Geoconservation. European Geologist.
  12. Wartiti, M., Malak, A. and Zhraoui, M. 2008. Geosites Inventory of The Northwestern Tabular Middle Atlas of Morocco, Environ Geol., 514-422
  13. Zouros, N. 2007. Geomorphosite assessment and manage-ment in protected areas of Greece (Case study of the Lesvos island – coastal geomorphosites), Geographica Helvetica Jg. 62 2007/Heft, 3: 169-180.