تحلیل و سنجش ارتباط تنوع بخشی اقتصادی با تغییرات سطح تاب آوری نواحی روستایی(مطالعه موردی: شهرستان های مریوان و سروآباد استان کردستان)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای دانشگاه پیام نور

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه اصفهان

3 کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه ریزی روستایی دانشگاه پیام نور

چکیده

امروزه در عرصه برنامه‎ریزی روستایی به جای تمرکز بر روی آسیب پذیری روستایی بر تاب آورنمودن آنها به عنوان راهکاری پیشگیرانه و مقابله گرانه با بحران ها تاکید می گردد. در این راستا نیز یکی از اقدامات موثر با توجه به ضعف های اقتصادی و نقش آن در آسیب پذیری بالای نواحی روستایی، متنوع سازی اقتصاد روستاها می باشد تا بدین ترتیب عوامل و زمینه های آسیب زا حذف گردند. بدین منظور، در پژوهش کاربردی حاضر، نقش تنوع بخشی به اقتصادی نواحی روستایی شهرستان های سروآباد و مریوان در استان کردستان بر روی بهبود سطح تاب آوری آنها مورد مطالعه قرارگرفته است. جمع آوری اطلاعات در بخش نظری، با منابع اسنادی و در بخش میدانی، پیمایشی مبتنی بر توزیع پرسشنامه و مصاحبه با مردم محلی می باشد. جامعه آماری این پژوهش را روستاهایی از دهستان های خاوومیراباد و زریوار در شهرستان مریوان و دهستان های اورامان و دزلی در شهرستان سروآباد در بر می گیرد که دارای فعالیت های متنوع اقتصادی در روستاهای هستند. تعداد سرپرستان خانوار روستاهای نمونه که به روش قرعه‎کشی تعیین گردیدند 3358 خانوار بوده که با اعمال فرمول کوکران 260 سرپرست خانوار به عنوان حجم نمونه تعیین و پرسشنامه ها به صورت تصادفی ساده در میان آنها توزیع گردید. تجزیه و تحلیل داده های گردآوری شده با استفاده از آزمون های آمار استنباطی(خی دو، تی تک نمونه ای، ویلکاکسون و تحلیل مسیر) نشان داد که در مجموع، تنوع اقتصادی موجود در منطقه توانسته است در سطح معنی داری 0.001 و با میانگین برابر 3.45، موجب بهبود و ارتقای سطح تاب آوری روستاهای مورد مطالعه گردد. در این میان، بعد تاب آوری اقتصادی با میانگین محاسبه شده برابر 3.44، بعد اجتماعی با میانگین برابر3.45 و بعد تاب آوری محیطی – کالبدی با میانگین 3.42 بهبود یافته اند که بعد تاب آوری اقتصادی با بارکلی 442. دارای بیشترین تاثیر در بهبود سطح تاب آوری روستاهای مورد مطالعه بوده است. همچنین، میانگین آسیب پذیری مردم محلی در برابر بحران های طبیعی و انسانی وارده بر معیشتان از میانگین نامطلوب 2.74 دوره قبل به میانگین رضایت بخش 3.58 در دوره بعد از تنوع اقتصادی در منطقه کاهش یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Measuring the Relationship between Economic Diversitywith the Change of Resiliencylevel of Boundary Rural Areas (Case Study: Marivan and Sarvabad cities in Kurdistan Province)

نویسندگان [English]

  • saadi mohammadi 1
  • soran manoochehri 2
  • khadejah roostami 3
1 Department of Geography, University of Payam Noor
2 Ph.D. student. in Geography and Rural Planning, University of Esfahan, Esfahan,Iran.
3 M.A in geoghrahy and rural planning, pnu university
چکیده [English]

Nowadays in the area of rural planning, instead focusing on rural vulnerability rather than emphasizing on their resiliency as a preventive and confrontational approach to crises. In this regard, one of the effective measures in view of the economic weaknesses and its role in the vulnerability of rural areas is the diversification of the rural economy, in order to eliminate the factors and areas of harm. To this end, in the current applied research, the role of diversification into economic areas of rural areas of Sarvabad and Marivan in Kurdistan province has been studied on improving their resiliency level. Collection of information in theoretical part is documentary and in the field surveying part is based on the distribution of questionnaires and interviews with local people. The statistical population of this study is villages of Khavemirabad and Zaryvar villages in Marivan city and Oraman and Dazli districts in the city of Sarvabad, which have diverse economic activities in the villages. The number of households’ heads in the sample villages, which determined by lottery method, was 3358. By using the Cochran formula, 260 heads of households were selected as sample size and the questionnaires were distributed randomly among them. Data analysis by using inferential statistics (Chi-square, single-sample t-test, Wilcoxon and path analysis) showed that in sum, the economic variation in the region has been able to improve, at the significant level of 0.001 and by average of 3.45, the resiliency level of the studied villages in the economic resilience with an average of 3.44, social dimension with an average of 3.45, and then environmental resiliency at an average of 3.42. Meanwhile, economic resiliency with amount of 442 has had the greatest impact on improving the resiliency level of the studied villages. Also, the average local population's vulnerability to natural and human-made crises on their livelihoods has fallen from an average 2.74, in the post-economic period, to the satisfactory average of 3.58 in the region.

کلیدواژه‌ها [English]

  • resiliency
  • Diversity of rural economy
  • Marivan and Sarvabad rurals