ارزیابی خطرپذیری انسانی - کالبدی در برابر زلزله. نمونه موردی: شهر یزد

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 هیات‌علمی گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران

3 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور دزفول، ایران

چکیده

زلزله در جهان به‌عنوان یکی از مخرب­ترین و تهدیدآمیزترین عامل انهدام حیات انسانی- محیطی مطرح می‌باشد. آسیب­های ناشی از آن در ابعاد مختلف (فیزیکی، اجتماعی و غیره) متوجه جوامع شهری می­باشد؛ لذا آمادگی و برنامه­ریزی دقیق برای تعیین درجات آسیب و کنترل درجه بحران، مورد استفاده قرار می­گیرد. در نتیجه شناخت ابعاد اجتماعی و فیزیکی موضوع، نقش مؤثری در آسیب ناشی از زلزله دارد. این پژوهش با بهره‌گیری از 117 متغیر و استفاده از تکنیک­های SMART-Entropy، PDF، KS  و همچنین نرم افزارهای GIS، Excel و SPSS به پهنه­بندی و ارزیابی زلزله پرداخته است. براساس نتایج منطقه دو شهری یزد با میزان SMART-Entropy، 578/0 درصد به عنوان آسیب­پذیرترین منطقه در برابر خطر زلزله می­باشد. در مدل احتمال خطر، میزان PDF منطقه یک برابر 39 درصد بوده که کمترین میزان را شامل می­شود؛ همچنین منطقه سه شهر یزد یه علت دارا بودن بیشترین میزان ساختمان­های با مصالح بتن و فلز، میزان KS آن به مراتب کمترین تلفات انسانی را در هنگام وقوع زلزله نشان می­دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Risk assessment and prediction of earthquake casualties and physical damage caused by the use of techniques SMART-Entropy, Ks, PDF and GIS (Case Study of Yazd)

نویسندگان [English]

  • Elyas Mavedat 1
  • Saeid Maleki 2
  • Mohamad Didehban 3
چکیده [English]

As one of the most destructive earthquakes in the world and threatening the destruction of human life - the environment is. And damage caused by its dimensions (physical, social , etc.) realize that modern urban living style and the most vulnerable in the world to be . But this natural phenomenon itself and the potential damage in any location cannot be. Preparation and careful planning, but also to determine the degree of damage control can determine the degree of reduction of the earthquake disaster is an undesirable outcome. The physical and social dimensions of the issue is about double the damage of the earthquake will be necessary. The study of the nature of "development - applied" research "descriptive - analytical" The city has investigated the matter. And the only means of determining damages arising from the information and quantitative methods - is significant, this study using 117 variables and uses techniques SMART-Entropy, PDF, KS and GIS, and Software Excel and SPSS software to zoning and earthquake damage assessment studies. The general index of the 117 in the urban area of Yazd region 2 SMART-Entropy, 578/0 of the region's most vulnerable city against earthquake risk is. And the risk model , the one with the PDF has the lowest rate of 39% in the three cities of Yazd and KS incidence rate due to having a concrete and metal building materials, by far the lowest mortality rate man in the city when the earthquake.concrete and metal building materials, by far the lowest mortality rate man in the city when the earthquake.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Earthquake
  • SMART-Entropy
  • Ks
  • PDF
  • Yazd
منابع

  1. احد نژاد روشتی، محسن. 1389. ارزیابی آسیب پذیری اجتماعی در برابر زلزله نمونه موردی شهر زنجان. مجله مطالعات و پژوهش­های شهری و منطقه­ای، سال دوم، 7.
  2. احدنژاد، محسن؛ قرخلو، مهدی، زیاری، کرامت‌اله. 1389. مدل‌سازی آسیب پذیری ساختمانی شهرها در برابر زلزله با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی نمونه موردی شهر زنجان. مجله جغرافیا و توسعه، ش19.
  3. استعلاجی، علیرضا. 1384. بررسی عوامل جغرافیایی در نظام سکونتگاهها با تاکید بر تکنیک کمی. پژوهش‌های جغرافیایی، ش 53.
  4. اصغرپور، محمدجواد. 1389. تصمیم‌گیری‌های چند معیاره. انتشارات دانشگاه تهران، تهران.
  5. افشار سیستانی. ایرج، 1378. شناخت استان یزد. تهران، انتشارات هیرمند.
  6. جعفری، عباس. 1363. شناسنامه جغرافیای طبیعی ایران. تهران، انتشارات گیتاشناسی.
  7. راهنما، امیرحسین و طالعی، محمد. 1390. اولویت‌بندی بازسازی مناطق شهری تهران در برابر زلزله به کمک مدل فازی و GIS. فصلنامه آمایش محیط،  16.
  8. سازمان مدیریت و برنامه­ریزی استان یزد. 1385. مرکز آمار و اطلاعات. یزد.
  9. شمسی‌پور، محمد. 1389. پهنه‌بندی مناطق حساس و آسیب پذیر محیطی در ناحیه غرب فارس با روش طبقه بندی فازی و فرآیند تحلیل سلسله مراتبی. پژوهش های جغرافیایی،  73.
  10. قانع‌بصیری، محسن. 1373. از اطلاعات تا آگاهی (نظریه تعادلات سه جزئی). چاپ اول، تهران.
  11. قائمیان، محمدرضا و خانزاده، خسرو. 1387. طبقه‌بندی انواع ساختمان­ها و برآورد تابع خسارت برای ساختمان­های غیر مهندسی ساز در شهر بم. پژوهشگاه بین‌المللی زلزله‌شناسی، 11(1).
  12. قائمیان، محمدرضا، احمدزاده، سمیه؛ میرزایی، نوربخش. 1390. برآورد تابع خسارت برای ساختمان‌های غیر مهندسی‌ساز در منطقه زرند. محله مهندسی عمران شریف 1-27(4).
  13. قبادیان، وحید. 1382. معماری نوگرای ایران. فصلنامه معماری و فرهنگ، 81.
  14. کلانتری خلیل­آبادی، حسین، حاتمی‌نژاد، حسین؛ آقا صفری، عارف. 1387. آسیب­پذیری بافت تاریخی شهر یزد در برابر زلزله. مجله سپهر، 16.
  15. مرکز آمار ایران. 1375. سالنامه آماری استان یزد. استانداری یزد.
  16. مرکز آمار ایران. 1385. سالنامه آماری استان یزد. استانداری یزد.
  17. مرکز آمار ایران. 1390. گزیده نتایج آماری.
  18. مفضلی، اردشیر و صحفی، ندیمه. 1389. تبیین روش شناسی استفاده از مدل ریسک در مدیریت بحران در مناطق شهری مطالعه منطقه 13 شهرداری تهران. فصلنامه مدیریت شهری، سال دوم.
  19. مودت، الیاس و ملکی، سعید. 1392. ارزیابی اسیب پذیری شهری در برابر زلزله با استفاده از مدل VIKOR نمونه موردی شهر یزد. مجله آمایش شهری و منطقه ای، دانشگاه سیستان و بلوچستان.
  20. مهرشاهی، داریوش و مهرنهاد، حمید. 1383. مورفوتکتونیک و منطق عمده گسلی استان یزد. فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، شماره 72.
  21. نوریان، علی‌محمد. 1383. بلایای طبیعی و مدیریت ریسک. مجموعه مقالات مدیریت امداد و نجات.
  22.  ولی‌پور حلبی، فرج‌اله، زارع، سعید، صفرلو، رضا. 1390. ارزیابی عملکرد پروژه‌های خاتمه یافته در سازمان‌های پروژه محور. کنفرانس بین اللملی مدیریت پروژه، تهران.
    1. Airmic, S. 2002. A risk management standard, the association of insurance and risk managers. Available at: www.airmic.com.
    2. Asadi Nazari, M. 2006. Planning and site selection temporary shelter for earthquake survivors, A case study: Tehran 6 municipality region, The second International Conference on crisis management in natural disaster, Tehran, Iran.
    3. Birkmann J. 2005. Research brief, danger need spell disaster, but how vulnerable
    4. Cannon T., Twigg J., and Rowell J. 2003. Social vulnerability, Sustainable Livelihoods and Disasters, London: Department for international development DFID; Government of the United Kingdom.
    5. Cutter S.L., Mitchell J.T. and Scott, M.S. 2000. Revealing the vulnerability of people and places: A case study of Georgetown County, South Carolina, Annals of the Association of American Geographers, No. 90.
    6. Lantada Nieves, Pujades Luis, and Barbat, A. 2008. Vulnerability Index and Capacity Spectrum Based, Journal of Nathazards.
    7. Lantada, N., Pujades, L., and Barbat, A. 2009. Vulnerability capacity spectrum based methods for urban risk evaluation. A comparison, Nat Hazards 51: 501-524.
    8. Livingston, D. 1994. The Geographical tradition Blackwell.
    9. Meng, Zhiao, Wan, Hua, Qiu, Bei and Shang, L. 2010. Relative entropy evaluation method for multiple attribute decision making, School of Economics and Management, Beihang University, Beijing.
    10. Milutinovic Zoran V., Trendafiloski Goran S. 2003. An Advanced Approach to Earthquake Risk with Applications to Different European Towns, RISK-UE – EVK4-CT-2000.
    11. Parker, V. 2002. Direction for GIS Direction for GIS in Urban Planning, Metropolitan Regional Development Authority.
    12. Smith, K. 2006. Environmental hazards, Assessing risk and reducing disaster.
    13. Tavakoli, B. and Tavakoli, S. 1993. Estimating the Vulnerability and Loss functions of Residential Buildings, Beihang University.
    14. Weichselgartner, J. 2001. Disaster mitigation: the concept of vulnerability revisited, Disaster Prevention and Management, 10: 2.
    15. Wisner, B., and P. Blaikie, T. 2004.  Risk: Natural Hazards, People’s Vulnerability and Disasters, London, Rutledge.