دانشگاه گلستان مجله آمایش جغرافیایی فضا 2538-5739 11 39 2021 05 22 Recognition of the legibility concept In the perception of Residential complexes Case studies: Ekbatan Residential Complex بازشناسی مفهوم خوانایی در فرآیند ادراک ساکنان از مجتمع‌های مسکونی. نمونۀ موردی: مجتمع اکباتان تهران 261 276 134122 10.30488/gps.2019.207058.3126 FA حسن نظیف دکتری معماری، دانشکده معماری ، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران علیرضا عینی فر دکتری معماری، دانشکده معماری، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2019 10 30 Legibility concept added to the terminology of the spatial quality after Kavin Lynche's efforts. However, extensive research is done regarding this concept in different disciplines the legibility has less been studied as an individual subject of study. Even though legibility is introduced as a perception-related concept, the intention to define tangible measures for legibility has led to a concentration on physical characteristics. However, if we consider spectators` imagination as the criteria to assess legibility over the physical image, then other factors that affect legibility could be found. This research aims to define a comprehensive and multi-faceted indicator of legibility based on the mental imagination. The research question is, what is the perceptual process of creating a clear, coherent image of the environment in the observer's mind? This is qualitative research that uses a content analysis method to develop a conceptual framework that explains the relationship among the mental imagination criteria and utilizes logical reasoning to connect those criteria to the legibility concept. Then, evaluating it in a quantitative framework within a residential complex through survey, questionnaire, and confirmatory factor analysis in LISREL software, while elaborating its theoretical framework for the validity of legibility assessment. The results showed a correlation between the data and the validity between the components. They indicated the simultaneous effect of spatial, temporal, and emotional layers on the perception of the physical environment. Therefore, the perceived legibility of the physical environment, in addition to the creation of spatial imagination, is subject to the nature of temporal and emotional mental imagery. با وجود معرفی خوانایی به‌عنوان یک مفهوم مرتبط با ادراک انسانی، نگاه کالبدمحور به سنجش این مفهوم، منجر به تمرکز بر معیارهایی از محیط فیزیکی شده است. اگر مبتنی بر تعاریف، مبنای سنجش خوانایی کالبدی را به­جای تصویر محیطی، تصور ناظر از محیط کالبدی بدانیم که مبنای تعامل افراد با محیط است، زوایای دیگری از وجوه مؤثر بر خوانایی را می‌توان تشخیص داد. هدف این پژوهش دست یافتن به معیاری جامع‌ برای سنجش مفهوم خوانایی مبتنی بر تصور ذهنی است، لذا پرسش پژوهش این است که فرآیند ادراکی ایجاد تصویری روشن و منسجم از محیط در ذهن ناظر چگونه است؟ این مقاله در چارچوب مطالعات کیفی بوده و ضمن بررسی اسناد و مطالعات مرتبط و با روش تحلیل محتوا سعی دارد تا به مدلی مفهومی از ارتباط مؤلفه‌های تصویر ذهنی دست‌یافته و از طریق استدلالی منطقی ارتباط آن را با خوانایی برقرار نماید،  سپس ضمن ارزیابی آن در چارچوبی کمّی و در محدودۀ یک مجتمع مسکونی به روش پیمایشی و با ابزار پرسش‌نامه و تحلیل عامل تأییدی در نرم‌افزار لیزرل ضمن شرح و بسط چارچوب نظری اعتبار آن را برای سنجش خوانایی بررسی نماید. نتایج تحلیل‌ها نشان از همبستگی بین داده‌ها و روایی بین مؤلفه‌ها داشته و حاکی از تأثیر توأمان لایه‌های مکانی، زمانی و عاطفی در تصور ناظر از محیط کالبدی است؛ لذا خوانایی ادراک‌شده از محیط کالبدی علاوه بر ایجاد تصویر ذهنی- مکانی منوط به ایجاد تصویر ذهنی- زمانی و ذهنی- عاطفی است https://gps.gu.ac.ir/article_134122_13721622e3398c1f3c2583f0aa52174d.pdf