آمایش و تحلیل فضایی شهر با تأکید بر مکانیابی بهینه فضای سبز؛ مطالعه موردی: شهر گرگان

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیای واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی

چکیده

شهرنشینی پدیده‌ای در حال پیشرفت است و تحلیل مکان مناسب و نحوه توزیع جغرافیایی فضای سبز شهری در توسعه آتی شهر نقش بسزایی دارد. پارک ها و فضای سبز شهری ازجمله کاربری هایی است که توزیع و پراکنش آن در سطح شهر اهمیت زیادی دارد. فضای سبز به عنوان یکی از شاخص‌های توسعه‌یافتگی جوامع دارای ابعاد زیست‌محیطی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و کالبدی است و برای این‌که بتواند نقش‌ها و عملکرد‌های خود را به‌خوبی ایفا کند اولین و مهم‌ترین گام تعیین بستر مناسب برای آن است. این پژوهش در جهت اثبات این موضوع گام برمی دارد که با توجه به آمایش فضایی منطقه مورد مطالعه، شهر گرگان به عنوان یکی از شهرهای متوسط-اندازه از توزیع بهینه پراکنش جغرافیایی فضای سبز شهری برخوردار نبوده؛ لذا با ارائه الگوی مناسب به دنبال توزیع مناسب فضای سبز در این شهر با توجه به مفاهیم تحلیل فضا، آمایش شهری، توسعه پایدار و عدالت اجتماعی می باشد. جهت تعامل درونی سازمان فضایی محدوده مورد مطالعه با تأکید بر یافتن مکان مناسب جهت احداث فضای سبز از معیارهای نزدیکی به مراکز فرهنگی، تجاری، مسکونی، دسترسی به شبکه ارتباطی و فاصله از صنایع، تأسیسات و فضای سبز موجود استفاده شده است. در ادامه برای هرکدام از عوامل تأثیرگذار در مکان‌یابی فضای سبز، لایه های اطلاعاتی در محیط GIS تهیه گردید و به‌منظور الگوسازی، هر یک از لایه ها بر اساس اهمیت آن ها در مکانیابی فضای سبز با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی AHP، وزن دهی انجام شد. در انتها نتایج حاصل از تلفیق لایه‌ها بر اساس مدلAHP، منجر به طبقه بندی زمین های منطقه برای انتخاب فضاهای مناسب جهت برنامه ریزی و احداث فضای سبز جدید گردید.
واژگان کلیدی: آمایش، مکانیابی، فضای سبز شهری، گرگان، AHP

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Spatial Planning with an Emphasis on Locating the Optimal Green Space; Case Study: Gorgan City

نویسندگان [English]

  • Rahim Sarvar 1
  • Reza Bargahi 2
1 Full Professor, Department of Geography, Islamic Azad University, Science and Research Branch
2 Ph.D Student in Geography and Urban Planning, Islamic Azad University, Science and Research Branch
چکیده [English]

Spatial Planning and Analysis with an Emphasis on Locating the Optimal Green Space; Case Study: Gorgan City
Urbanization is a developing phenomenon and analyzing the appropriate location and the way of geographical distribution of urban green spaces has an effective role in development and future of city. Parks and urban green spaces are such applications which their division and distribution have great importance in the city. Green spaces as one of indexes of development of Societies have envirenmental, social, cultural, economic and physical dimensions, and for playing better the role and operation the Initial and the most important step is to consider the appropriate basis. The research is going to prove that meduim sized city Gorgan doesn't have optimal geographical distribution of urban green spaces; Therefore, by using appropriate patern it is going to distribute green space sufficiently, based on the concepts of sustainable development and social justice, calling for internal interaction of spatial organization on field of study with stressing on obtaining appropriate location to build green space indexes of neighborhood to cultural, commercial, residential, access points, and distance to industries, installation and existing green‌ space are being used. Then, for every affecting factors on green spaces locating information layers in GIS being provided and for patterning, based on importance, each layer by using AHP in green space locating being weighted. Finally, obtaining results of composing layers based on AHP model is leading to classify the lands of the region to select the appropriete spaces in order to planning and building the green spaces.
Keywords: Spatial Planning, Locating, Urban Green Spaces, Gorgan, AHP.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spatial planning
  • Locating
  • Urban green spaces
  • Gorgan
  • AHP