تحلیلی بر کیفیت سکونتگاه‌های روستایی در نواحی جلگه‌ای مطالعه موردی: روستاهای بخش بندپی شرقی و غربی شهرستان بابل

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران

10.30488/gps.2021.236763.3271

چکیده

با توجه به اینکه مسکن مهم‌ترین عنصر کالبدی روستاها است، مقاوم‌سازی و نوسازی آن در جلوگیری و پیشگیری از خسارات حوادث و تلفات جانی و مالی به‌ویژه در برابر حوادث پیش‌بینی‌نشده از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اغلب روستاییان در واحدهای مسکونی قدیمی و کم‌دوام ساکن هستند که استقامت کافی ندارد؛ حتی بسیاری از مسکن‌های جدید نیز به‌صورت غیراصولی ساخته‌شده است. تحقیق حاضر سعی دارد تا کیفیت مسکن روستایی را با روش میدانی مورد تجزیه، تحلیل و سنجش قرار دهد. بدین منظور 220 خانوار روستایی به‌عنوان جامعه نمونه انتخاب شدند که با فرمول کوکران به دست آمد و خانوارها نیز به نسبت جمعیت هر یک از روستاهای موردمطالعه به روش تصادفی انتخاب شدند. برای سنجش داده‌ها از آزمون‌های تحلیل همبستگی، رگرسیون خطی و مقایسه میانگین فریدمن استفاده گردید. نتایج حاصل از تحلیل همبستگی نشان می‌دهد که نداشتن ضامن معتبر، پایین بودن درآمد خانواده‌های روستایی، بهره بالای وام‌ها و بوروکراسی اداری مهم‌ترین چالش در راستای اخذ وام برای نوسازی مساکن محسوب می‌شوند. همچنین رعایت اصول فنی، نظارت برساخت‌وسازها و اعطای وام کم‌بهره تا سطح اطمینان 99 درصد با ساخت اصولی مسکن روستایی رابطه معناداری دارند. نتیجه رگرسیون خطی نیز نشان می‌دهد بین کیفیت مساکن با درآمد پایین روستاییان و عدم توان بازپرداخت تا سطح اطمینان 99 درصد رابطه معناداری وجود دارد. در ضمن مقادیر اختصاص‌یافته به هر یک از گویه‌های بررسی‌شده در آزمون فریدمن نشان‌دهنده میزان اهمیت هر یک از آن‌ها است. به‌طوری‌که تفاوت معناداری در بین آن‌ها وجود دارد. بنابراین اتخاذ تدابیر اندیشیده شده برای نهادینه کردن فرهنگ مقاوم‌سازی مساکن توسط مسئولان و مدیران و تشویق و ترغیب روستاییان برای توجه بیش‌ازپیش به این مهم امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of the quality of rural settlements in the plains of the North of Iran Case study: The Eastern and Western Bandpey District of Babol County

نویسندگان [English]

  • Hossein Farahani 1
  • kobra najafi 2
  • azaam bigdeli 2
1 Associate Professor of Geography and Rural Planning, Zanjan University, Zanjan, Iran
2 PhD Student of Geography and Rural Planning, Zanjan University, Zanjan, Iran
چکیده [English]

Extended abstract
Introduction
Rural housing is one of the most important parts of the infrastructure development of the country, which is not only a shelter but also a source of social and economic security for the society. In housing, basic human needs are met, and through this, it has affected the quality of human life. Nowadays, the demand for suitable housing is growing. Due to the many physical problems of rural housing from the past to the present and considering that the Housing Foundation of the Islamic Revolution has seriously engaged in strengthening rural housing since 2005, however, most rural areas suffer from lack of adequate and high-quality housing. Reinforcement and renovation of residential areas, including rural areas, play an important role in preventing casualties and loss of life and property, especially in encountering earthquakes. An important part of rural housing problems is due to the lack of necessary asset and funds for this. The use of low-durability materials, especially non-compliance with technical regulations in the construction of housing, plays an important role in this case. According to the 2006 census, 54.1% of the dwellings in rural areas are still made of low-durable and semi-durable materials. Statistics show that most villagers live in old residential units that are not durable and their construction style is old. According to experts, the occurrence of successive earthquakes and locating parts of our country on dangerous faults and the fear and anxiety of the consequences of natural disasters have caused the people of cities and villages to try to strengthen or improve their homes. Since Isfahan province is located in the fault line, the issue of reinforcement of houses is of great importance and attention, especially in rural areas. According to housing experts and Construction Engineering, many villagers do not cooperate and try to apply their tastes without noticing and knowing the principles of building resilience.

What are the proceedings of rural development agencies for the strengthening of rural housing?
What is the level of public acceptance for receiving facilities to strengthen the resilience of rural housing?

 
Methodology
The method of conducting studies in this research is descriptive-analytical and field study. The statistical population is the villages in Eastern and Western Bandpey District of Babol County. To measure the reliability of the research instrument (questionnaire), Cronbach's alpha coefficient was used, which was obtained as 0.76 for the studied variables. The studied statistical population was rural households living in the mentioned districts, among which the number of samples was determined based on Cochran formula, 220 households. Then, according to the population of each village, their shares were determined for the distribution of questionnaires which was distributed as simple random sampling, to measure and analyze data some descriptive statistics such as frequency, percentage, and mean, and inferential statistics such as correlation coefficients (Chi-Square, Spearman, and Phi) in the SPSS software environment were used.
 
Results and discussion
Considering that housing is the most important physical elements of villages, strengthening and rehabilitation are very important in preventing casualties and financial losses, especially against unpredictable disasters. Most of the villagers live in old and low-durable houses that are not durable enough, and even many new homes are unprincipled in construction and do not follow technical principles and rules. The results of correlation analysis show that lack of a valid guarantor, low income, high-interest rates on loans and administrative bureaucracy are the most important challenges in obtaining loans for home renovation. Furthermore, observance of technical principles, supervision of constructions and granting low-interest loans are related to the principled construction of rural housing up to 99% confidence level. The results of linear regression also show that there is a significant relationship between the quality of housing and low income of villagers and the inability to repay up to 99% confidence level.
 
Conclusion
In addition, the values allocated to each of the items examined in Friedman test indicate the importance of each of them. So that there is a significant difference between them. Also, the statistical results confirm the significant relationship between the role of officials and managers in construction to reduce housing poverty. Therefore, it is necessary and unavoidable to take measures to institutionalize the culture of housing resilience by officials and managers and to encourage and persuade villagers to pay more attention to this important issue.

کلیدواژه‌ها [English]

  • settlement
  • rural housing
  • plain areas
  • City Babol
  1. امینی‌نژاد، غلامرضا و زنده‌بودی، یاسر. (1397). ارزیابی شاخص‌های توسعه پایدار روستایی در استان بوشهر، موردی، شهرستان تنگستان. فصلنامه روستا و توسعه، شماره 4، صص. 28-1.
  2. بیتی، حامد. (1391). ارزیابی جایگاه الگوهای بومی در برنامه‌های ساخت‌وساز مسکن روستایی: مطالعه موردی: استان آذربایجان شرقی. فصلنامه مدیریت شهری، شماره 29، صص. 130-115.
  3. پورطاهری، مهدی؛ فضل‌علی، زینب و رکن‌الدین افتخاری، عبدالرضا. (1395). تحلیل فضایی الگوی مسکن پایدار روستایی (مطالعه موردی: روستاهای استان مازندران). فصلنامه برنامه‌ریزی و آمایش فضا، دوره 21، صص. 89-77.
  4. تقیلو، علی‌اکبر؛ مفرح بناب، مجتبی و مجنونی توتاخانه، علی. (1398). تحلیل وضعیت تاب‌آوری شاخص‌های کالبدی مساکن شهر تبریز در برابر حوادث غیرمترقبه. فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا، دوره 33، صص. 48-31.
  5. حکمت‌نیا، حسن و انصاری، ژینوس (1391) برنامه‌ریزی مسکن شهر میبد با رویکرد توسعه پایدار. نشریه پژوهش‌های جغرافیای انسانی، شماره 79، صص. 207 -191.
  6. خواجه شاهکویی، علیرضا؛ نجفی‌کانی، علی‌اکبر و وصال، زینب. (1394). بررسی عوامل مؤثر بر آگاهی‌های زیست‌محیطی روستاییان، مطالعه موردی: دهستان جاغرق شهرستان بینالود، پژوهش­های روستایی، دوره 6، شماره 1، صص. 96-85.
  7. سرتیپی‌پور، محسن. (1385). مسکن روستایی در برنامه‌های توسعه. فصلنامه هنرهای زیبا، شماره 27، صص. 56-47.
  8. شفیعی، ناصر؛ رحمانی، بیژن و رهبری، مهناز. (1399). رویکرد مدیریت روستایی و تحولات فضایی سکونتگاه‌های روستایی، موردی: شهرستان سمنان. فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا، شماره 35، صص. 280-257.
  9. رحمانی فضلی، عبدالرضا؛ درویشی، هدایت اله؛ حسین‌آبادی، محمد و بیرانوندزاده، مریم. (1397) سطوح توسعه سکونتگاه‌های روستایی در استان‌های خراسان رضوی، شمالی و جنوبی. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، سال 7، شماره 1، صص.56-37.
  10. صادقی، محمدعلی؛ سعیدی، عباس؛ منشی‌زاده، رحمت‌الله و عزیزپور، فرهاد. (1397). روند تحول کالبدی –فضایی روستاهای پیرامون شهر کاشان طی دوره زمانی 1395-1355. فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری-منطقه­ای، شماره 29، صص. 36-19.
  11. غفاری، سید رامین. (1390). برنامه‌ریزی و طراحی کالبدی سکونتگاه‌های روستایی. اصفهان: انتشارات جهاد دانشگاهی اصفهان.
  12. گابچیکف، الگ و بادیانا، آنا. (1394). مسکن پایدار برای شهرهای پایدار، چارچوب سیاست‌گذاری برای کشورهای درحال‌توسعه، چاپ اول، مترجم؛ حاتمی نژاد، حسین، میر سعیدی، محمد، شهیدی، اکرم، مشهد: انتشارات پاپلی.
  13. محمودی، محمدمهدی. (1391). توسعه مسکن همساز با توجه به توسعه پایدار، چاپ دوم، تهران: موسسه انتشارات دانشگاه تهران.
  14. مودت، الیاس؛ ملکی، سعید و دیده‌بان، محمد. (1399). ارزیابی خطرپذیری انسانی- کالبدی در برابر زلزله. آمایش جغرافیایی فضا، شماره 35، صص. 192-179.
  15. نجفی‌کانی، علی‌اکبر. (1400). تحلیلی بر تاب‌آوری سکونتگاه‌های روستایی در برابر زمین‌لرزه، موردی، روستاهای کوهستانی و جلگه‌ای شهرستان آمل. فصلنامه روستا و توسعه، شماره 95، صص. 192-169.
  16. نجفی‌کانی، علی‌اکبر (1398) چالش‌ها و تنگناهای توسعه اقتصادی در نواحی روستایی، موردی: بخش داشلی‌برون شهرستان گنبد. فصلنامه اقتصاد فضا و توسعه روستایی، شماره 29، صص. 168-151.
  17. نجفی‌کانی علی‌اکبر و خدیجه حمیدی. (1400). تحلیلی بر تنگناها و راهبردهای توسعه کالبدی – فیزیکی سکونتگاه‌های غیررسمی نمونه موردی: محله‌های حاشیه‌ای و پیرامونی بابل. فصلنامه آمایش جغرافیایی فضا. دوره11، شماره 39، صص. 238-217.
  18. نجفی‌کانی، علی‌اکبر؛ صحنه، بهمن؛ آرخی، صالح و دلاور، شیما. (1399). بررسی متغیرهای اثرگذار بر تاب‌آوری مساکن روستایی در برابر مخاطرات در روستاهای دشتی و کوهستانی، موردی روستاهای بخش مرکزی قوچان. فصلنامه جغرافیا و آمایش شهری و منطقه‌ای، شماره 37، صص.44-23.
  19. Charles, L. (2007). Choguill, The search for Policies to support sustainable housing. Journal of habitant International, Vol.31, pp. 143-149.
  20. Chiu, Rebecca. (2006). Housing affordability in shenzhen special economic Zone; A forerunner of Chinas housing reform, Housing Studies, Vol.11, No.4, pp.561-580.
  21. Macdonald, A. (1994). Structure and Architecture, The Cromwell press, Britain.
  22. W.E. (1998).The role of International municipal cooperation in housing the Developing Word Urban Poors the Toronto –Sao Paulo Example. Habitat International, Vol.22, pp.411-412.
  23. Mhecnik, E. (2013). Innovation Development for Highly Energy –Efficient Housing. Delft University Press.
  24. Najafi Kani, A. (2017). A Study Of Challenges And Opportunities For The Development Of Tourism In Coastal Villages: The Case Study Of Villages In Babolsar. ijese. p 1765-1776.
  25. Sendich, B. (2006). Planning and Urban Standard, Rutledge Newberys.
  26. Singh,V.S., &Pandey, D.N. (2012). Sustanable Housing:BalancingEnvironment with Urban Growth in India, RSPCB Occasional paper, p. 6-17.
  27. Shucksmith,Urban Planning. (2003) p10-,11­.