بررسی میزان تغییرات خط ساحلی دریای خزر در مصب رودخانه ها (مطالعه موردی: مصب رودخانه‌های هراز، بابلرود و تالار)

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم انسانی دانشگاه مازندران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی دانشگاه مازندران

چکیده

مدیریت پایدار سواحل نیازمند آگاهی از روند تغییرات خط ساحلی است و آشکارسازی تغییرات خط ساحلی، می‌تواند سلامت و بقای ساحل را تضمین کند. پهنه مورد مطالعه این پژوهش، بخشی از خط ساحلی دریای خزر در محدوده مصب رودخانه‌های هراز، بابلرود و تالار می‌باشد. هدف از این مطالعه بررسی میزان تغییرات و شناسایی متغیرهای تأثیرگذار بر شدت و ضعف تغییرات خط ساحلی در مصب رودخانه‌های مذکور می‌باشد. برای دستیابی به این هدف از اطلاعات دبی و رسوب، باد و نوسان‌های تراز آب به همراه عکس‌های هوایی و تصاویر ماهواره‌ای چند زمانه به عنوان ابزارها و داده‌های اصلی پژوهش استفاده شده است. در این تحقیق برای تعیین تغییرات و مشخص نمودن ماهیت، مکان و زمان وقوع تغییرات در خط ساحلی از روش نیمرخ های هم اندازه بهره گرفته شده است. تغییرات خط ساحلی در سه بازه مجزا هر کدام به طول 5000 متر رقومی شده و در نهایت با روی‌هم گذاری و تلفیق تصاویر، میزان تغییرات مثبت و منفی خط ساحلی در محدوده مصب رودخانه طی سال‌های مختلف مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج این تحقیق، تأثیرپذیری مستقیم تغییر در مساحت بازه‌ها نسبت به نوسان آب دریا را نشان می‌دهد. اما بررسی طول خط ساحلی در سه بازه مذکور، بیانگر دخالت متغیرهای دیگری بر تغییرات خط و پهنه ساحلی می‌باشد. افزایش مساحت واحدهای شرقی و تغییرات زیاد واحدهای شماره 5 تا 10 بازه‌های مطالعاتی نسبت به سایر واحدها از نقش آورد رسوب رودخانه به دریا و رانش جانبی رسوب به سمت شرق در امتداد خط ساحلی حکایت دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of shoreline Changes rate in River estuaries (River estuaries of Haraz, Babolroud and Talar)

نویسنده [English]

  • ghasem lorestani 1
چکیده [English]

Sustainable management is required knowledge of shoreline changes process. Shoreline change detection can ensure the health and survival of the beach. The study area for this research, is located of South side of the Caspian Sea coastline at area of river estuaries of Haraz, Babolroud and Talar. The aim of this study was to evaluate the changes and to identify factors affecting on the rate of changes in river estuaries. To achieve this goal, is used information discharge and sediment, wind , sea level changes, Aerial photographs and satellite imagery as The main research tools and data. Method of work are based on the transect in three separate areas. Locating a straight line in onshore as baseline, images and digital data were calculated relative to the fixed line. Shoreline changes were determined at three distinct periods, each with a length of 5000 meters and with overlay of images, were examined the positive and negative changes in shoreline in river estuaries in various years. The results of this study, is shows the direct effects of changes in area of parts than the oscillation period of sea level changes. The length of coastline in the three interval, shows Other variables involved in the change and coastal zone. Sea level changes of the Caspian Sea coastline is unmatched in changes but besides, we should not neglect the role of the river and into the sediment out to sea. Increasing the area of the eastern units and a high changes of 5 to 10 compared to other unit Implies the role of river sediment to the sea and sediment drift to the East Side along the coastline.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Caspian Sea
  • River hydrodynamic
  • Shoreline change
  • estuary
  1. آزرم سا، سیدعلی و فرهاد رزمخواه. 1389. پیش‌بینی موقعیت و نحوه تغییرات خط ساحلی در خلیج پزم، مجله فیزیک و زمین و فضا، دوره 36، 1389، شماره 4، صص 98-89.
  2. باقری، حسین. سعید خدابخش. محمدرضا غریب‌رضا و حسن محسنی. 1385. بررسی تغییرات خطوط ساحلی ناحیه کیاشهر-دستک (جنوب غربی دریای خزر) در بازه زمانی 1346 تا 1372 با استفاده از GIS. دومین همایش زمین‌شناسی کاربردی و محیط زیست. دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر. 7 خرداد 1385.
  3. خوش‌رفتار، رضا. 1384. تکامل ژئومورفولوژیکی دلتای سفیدرود، پایان‌نامه دکتری جغرافیای طبیعی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران.
  4. رنجبر، محسن و فاضل ایرانمنش. 1390. مورفودینامیک ساحلی و تغییرات دوره‌ای شمال دریای عمان( تالاب‌های جزر و مدی سواحل شرقی تنگه هرمز). مجله جغرافیا، فصلنامه علمی-پژوهشی انجمن جغرافیای ایران، سال نهم، شماره 31، صفحات 254-235.
  5. رورده، همت اله. قاسم لرستانی. فاطمه اعتمادی و ساره ولیخانی. 1392. شبیه‎سازی دینامیک امواج و انتقال ماسه در سواحل دریای خزر (محدودۀ خلیج گرگان)، پژوهش‌‌های ژئومورفولوژی کمی، سال دوم، شماره‎2، پاییز 1392. صفحات 18-1.
  6. زمردیان، محمد جعفر. 1383. ژئومورفولوژی ایران فرایندهای ساختمانی و دینامیک‌های بیرونی، انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد، جلد اول، چاپ دوم، تابستان 1383. 281 صفحه.
  7. سردشتی، ماهرخ و عزت اله قنواتی. 1384. آشکارسازی تغییرات دلتای سفیدرود با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و منطق فازی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی و سنجش از دورRS&GIS ، ششمین همایش علوم و فنون دریایی. تهران- مرکز علوم جوی و اقیانوسی. اسفند ماه 1384.
  8. لرستانی، قاسم. 1393. تأثیر هیدرودینامیک دریای خزر بر سازه‌های دریایی (مطالعه‌موردی: اسکله صیادی کیاشهر)، اولین همایش علوم جغرافیایی ایران30 اردیبهشت 1393.
  9. محمدی، علی. کرامت‌نژاد افضلی و شیده شیدنیا. 1385. بررسی تغییرات خط ساحلی خلیج پزم در نتیجه مهاجرت خورهای پزم و گیتو، هفتمین همایش بین‌المللی سواحل، بنادر و سازه‌های دریایی، 8-6 آذرماه 1385، سازمان بنادر و کشتیرانی، تهران. 
  10. مرکز مطالعات و تحقیقات منابع آب دریای خزر. 1379. منطقه خزر در قرن بیستم، گزیده مقالات مجله وستینگ، چاپ مسکو.

11. نعیمی نظام‌آباد، علی. منیژه قهرودی تالی و محمدرضا ثروتی. 1389. پایش تغییرات خط ساحلی و لندفرم‌های ژئومورفولوژیکی خلیج فارس با استفاده از تکنیک سنجش از راه دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه موردی: منطقه ساحلی عسلویه)، فضای جغرافیایی، تابستان 1389، دوره 10. شماره 30. صفحات 61-45.

12. نوحه‌گر، احمد و محمدمهدی حسین‌زاده. 1390. دینامیک دریا و عوامل موثر بر نوسانات تراز دریا در تحول قاعده دلتاهای شمال تنگه هرمز، مجله جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، سال 22، پائیز 1390. شماره پیاپی 43، شماره 3،  صفحات 142-125.

13. یمانی، مجتبی. 1378. اثر حرکات آب دریای عمان در تشکیل و تکامل تالاب‌های جزر و مدی، پژوهش‌های جغرافیایی، تهران موسسه جغرافیا. اسفند 1378، سال 31. شماره 37، صفحات 34-19.

14. یمانی، مجتبی. قاسم لرستانی و سمیه عمادالدین. 1389. ارتباط دینامیک امواج و جهات توزیع ماسه در کرانه دریای خزر (محدوده رودخانه‌های بابل­رود و هراز)، پژوهش‌های دانش زمین، زمستان 1389،1(4): صفحات 82-65.          

15. یمانی، مجتبی. سمیه عمادالدین و قاسم لرستانی. 1391. فرایندهای مورفودینامیک ساحلی و نقش آن در تحول سدهای ساحلی دلتای رود جگین، پژوهش‌های ژئومورفولوژی کمی، سال اول شماره 1 تابستان 1391. صفحات 69-81.

16. یمانی، مجتبی. ابراهیم مقیمی. احمد معتمد. منصور جعفربیگلو و قاسم لرستانی. 1392 . بررسی تغییرات سریع خط ساحلی به روش تحلیل نیمرخ​های متساوی البعد، پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، سال 45، شماره 2، صفحات 20-1.

 

17. Albuquerque, M., Espinoza, J., Teixeira, P., Oliveira, A., Corrêa, I. and Calliari, L. 2013. Erosion or Coastal Variability: An Evaluation of the DSAS and the Change Polygon Methods for the Determination of Erosive Processes on Sandy Beaches. Journal of Coastal Research, Special Issue. 65.

18. Blodget, H.W. Taylor, P.T. and Roark, J.H. 1991. Shoreline changes along the Rosetta-Nile promontory: monitoring with satellite observations. Marine Geology, 99(1): 67-77.

19. Chen, L.C. 1998. Detection of shoreline changes for tideland areas using multi-temporal satellite images. International Journal of Remote Sensing, 19(17): 3383-3397.

20. Cowart, L., Corbett, D.R., and Walsh, J.P. 2011. Shoreline change along, Remote Sensing, 3(7): 1516-1534.

21. Genz, A.S., Fletcher, C., Dunn, Robert A., Frazer, L.N., and Rooney, J. 2007. The predictive accuracy of shoreline change rate methods and alongshore beach variation on Maui, Hawaii. Journal of Coastal Research, 87-105.

22. Makota, V., Sallema, R., and Mahika, Ch., 2004. Monitoring Shoreline Change using Remote Sensing and GIS: A Case Study of Kunduchi Area, Tanzania. Western Indian Ocean Journal. Mar. Sci. 3(1):. 1–10.

23. McBride, Randolph A., Penland, Shea, Hiland, Matteson W., Williams, S., Jeffress, Westphal, Karen A., Jaffe, Bruce E., Sallenger, Jr., and Asbury, H. 1853. Analysis of barrier shoreline change in Louisiana from 1853 to 1989. Atlas of shoreline changes in Louisiana from, 36-97.

24. Thi Van, T., and Thi Binh, T. 2008, Shorline change detection to serve sustainable management of coastal zonein CUU long estuary. International Symposium on Geoinformatics for Spatial Infrastructure Development in Earth and Allied Sciences.

25. Thieler, E.R.; Rodriguez, R.W., and Carlo, M. 1995. Beach erosion and coastal development at Rinco´n, Puerto Rico. Shore and Beach, 63(4): 18–28.

26. US Army Corps of Engineers. 1984. Shore Protection Manual (SPM). Coastal Engineering Research Center, Waterway Experiment Station,