اصلاح مسیر سیستم‌های اصلی حمل و نقل همگانی شهر مشهد با روش الگوریتم کلونی مورچگان و رویکرد افزایش دسترسی

نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری/دانشگاه فردوسی پردیس بین الملل

2 عضو هیات علمی و رئیس دانشکده علوم انسانی/دانشگاه فردوسی مشهد

3 عضو هیات علمی/دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

در شهر مشهد دو سیستم قطار سبک شهری و اتوبوس تندرو به عنوان استخوان ‌بندی حمل و نقل همگانی تعریف شده اند. در تعیین مسیر خطوط سیستم‌های مذکور مشکلاتی وجود دارد از جمله اینکه در بخش‌های زیادی (حدود 50 درصد طول خود) با هم همپوشانی دارند که این مسأله باعث کاهش سطح پوشش سیستم شده است. این تحقیق با هدف باز طراحی مسیر خطوط مذکور با رویکرد حداکثرسازی خصوصیت دسترسی سیستم انجام شده است. روش تحقیق، کیفی و کمّی بوده و نوع آن کاربردی است. جهت اصلاح مسیر استخوان بندی حمل و نقل همگانی از روش مدلسازی ریاضی به کمک الگوریتم کلونی مورچگان استفاده شده است. سپس شاخص دسترسی ترکیبی به روش هنسن به تفکیک 253 ناحیه ترافیکی در دو حالت سیستم وضع موجود و سیستم پیشنهادی تحقیق محاسبه شده است. در محاسبه شاخص مذکور به دسترسی جمعیت، سطح اشتغال و کاربری های جاذب سفر نواحی توجه شده است. مقایسه دو سیستم وضع موجود و اصلاح شده به کمک شاخص دسترسی و با روش محاسبه میانگین دو گروه مستقل با استفاده از نرم افزار SPSS انجام شده است. جمع آوری اطلاعات مورد نیاز تحقیق از روش مطالعه اسنادی و با استفاده از بانک اطلاعات مطالعات جامع حمل و نقل مشهد که در سال 1393 بهنگام سازی گردیده، انجام شده است. در نتیجه این تحقیق مسیرهای اصلاحی برای استخوان بندی حمل و نقل همگانی تعریف شده که هیچگونه همپوشانی با یکدیگر ندارند و در نتیجه سطح پوشش سیستم افزایش یافته در حالیکه مجموع طول خطوط اندکی کاهش یافته است. همچنین شاخص دسترسی سیستم اصلاح شده نسبت به سیستم موجود به طور معناداری افزایش یافته است. با توجه به اینکه مسیرهای استخوان بندی حمل و نقل همگانی شهر مشهد در گزینه وضع موجود با روش های مبتنی بر سرعت و حرکت طراحی شده است، نتایج این تحقیق، تفاوت رویکرد مبتنی بر سرعت و حرکت نسبت به رویکرد مبتنی بر دسترسی را در طراحی سیستم های حمل و نقل همگانی آشکار می سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Reforming the main public transport systems path of Mashhad city using ant colony algorithm and improving access

نویسنده [English]

  • Houman Shadabmehr 1
1 PhD Stu./Ferdowsi University
چکیده [English]

Applying of two systems Light Rail Transit and Bus Rapid Transit as skeleton of public transport has been defined in Mashhad city. There are problems in the line routes of the system including about 50 percent coverage with each other along their routes that this problem reduces the system's coverage. This research is done with the aim of re-designing of the mentioned routes with a view to maximizing system access. Research method is both qualitative and quantitative and it is applied research. To reform the public transport skeleton routes a mathematical modeling approach is applied using ant colony algorithm. Then combined access index using Hansen method has been calculated divided to 253 traffic zones and in two different cases, system status quo and the system proposed by research. The population access, the places of employment and attractive land uses were have noticed on calculating the mentioned index. The research data were obtained from database of comprehensive transportation study of Mashhad which was update at 2013 using documentary study. Improved routes of public transit skeleton have been defined as the results of this research that they have no coverage with each other so the system coverage is increased while their overall length is less than the approved routes. Also the access index significantly increased in case of modified system compare with the primary one. Given that the existing public transit skeleton system has been designed with methods based on movement, the results of this research reveals differences between the methods based on movement and access in case of designing of public transport.

کلیدواژه‌ها [English]

  • public transport
  • Access
  • Ant Colony Algorithm
  • City of Mashhad