مجله آمایش جغرافیایی فضا

مجله آمایش جغرافیایی فضا

تبیین تأثیر شاخص‌های توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات بر اقتصاد دانش‌بنیان منطقه‌ای با رویکرد مقایسه تطبیقی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان
طاها ربانی 1
حجت اله میرزایی 2
1 گروه جغرافیا، دانشگاه یزد، یزد، ایران
2 گروه برنامه‌ریزی و توسعه اقتصادی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
10.30488/gps.2024.470375.3768
چکیده
شاخص توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (IDI) یکی از معیارهای کلیدی در ارزیابی مناطق از نظر سطح فناوری محسوب می‌شود. نتایج بیشتر مطالعات انجام‌شده در این حوزه نشان‌دهنده آن است که فناوری اطلاعات و ارتباطات، عاملی حیاتی در توسعه اقتصادی و اجتماعی کشورها به شمار می‌رود؛ زیرا اثرات مثبت آن بر رشد اقتصادی، بهره‌وری و اشتغال مشهود است. توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) علاوه بر تأثیر قابل‌توجهی که بر شکل‌گیری جامعه اطلاعاتی دارد، به‌طور مستقیم بر رشد اقتصادی مناطق و توسعه اقتصاد دانش‌بنیان نیز تأثیرگذار است. هدف این مقاله، تحلیل مقایسه‌ای پیامدهای فاوا بر اقتصاد دانش‌بنیان منطقه‌ای و شناسایی علل لازم و کافی در این خصوص است. در این پژوهش، با استفاده از روش تحلیل مقایسه‌ای کیفی (QCA)، تأثیر شاخص توسعه فاوا در استان‌ها بر تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان هر استان بررسی‌شده است. بدین منظور، ۱۱ شاخص فاوا به‌عنوان شروط و تعداد شرکت‌های دانش‌بنیان به‌عنوان خروجی در نظر گرفته‌شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که سه شاخص نرخ باسوادی بزرگ‌سالان (۱۵ سال به بالا)، مشترکین تلفن ثابت به ازای هر ۱۰۰ نفر و مشترکین پهن باند ثابت به ازای هر ۱۰۰ نفر به ترتیب با نرخ سازگاری ۰.۹۸، ۰.۹۵ و ۰.۹۴ بالاترین نمره سازگاری را داشته و بیشترین تأثیر را بر رشد شرکت‌های دانش‌بنیان داشته‌اند. بر این اساس، دسترسی به خطوط تلفن، اینترنت پهن باند و افزایش سطح سواد بزرگ‌سالان به‌عنوان متغیرهای کلیدی برای ارتقای اقتصاد دانش‌بنیان ضروری تلقی می‌شوند.
کلیدواژه‌ها
اقتصاد دانش‌بنیان
تحلیل مقایسه‌ای کیفی
فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا)
نوآوری

موضوعات

عنوان مقاله English

Quantifying the Impact of ICT Development Indicators on Regional Knowledge-Based Economies: A Comparative Analysis

نویسندگان English

Taha Rabbani 1
Hojatolah Mirzaie 2
1 Department of Geography, Yazd University, Yazd, Iran
2 Department of Economic Planning and Development, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran
چکیده English

The proliferation of Information and Communication Technologies (ICT) has profoundly shaped the information society and exerted a direct influence on regional economic growth and the development of knowledge-based economies. This study employs Qualitative Comparative Analysis (QCA) to conduct a comparative analysis of the effects of ICT on the growth of knowledge-based firms at the regional level, aiming to identify necessary and sufficient conditions. Eleven ICT indicators were used as conditions, and the number of knowledge-based firms served as the outcome.
Findings indicate that adult literacy rates (15 years and above), fixed-line telephone subscriptions per 100 inhabitants, and fixed broadband subscriptions per 100 inhabitants demonstrated the highest consistency scores (0.98, 0.95, and 0.94, respectively) and exhibited the most substantial impact on the growth of knowledge-based firms. Consequently, access to telephone lines, broadband internet, and increased adult literacy levels are deemed as critical factors for fostering knowledge-based economies.

کلیدواژه‌ها English

Knowledge-based economy
Qualitative comparative analysis (QCA)
Information and Communication Technology (ICT)
Innovation
  1. محمودی میمند، محمد؛ شایان، علی و کلانتری، نادیا. (1388). ابعاد سیاست‌گذاری توسعه فناوری در فناوری اطلاعات و ارتباطات ایران. اقتصاد و تجارت نوین، 4(15-16)، 151-171.
  2. مهرکام، ملیکا؛ تقوی فرد، محمدتقی؛ جهانگرد، اسفندیار و خدیور، آمنه. (1399). شبیه‌سازی تأثیرات متقابل فناوری اطلاعات و ارتباطات و تولید ناخالص داخلی با رویکرد سیستم داینامیک. اقتصاد و تجارت نوین، 15(1)، 121-149.
  3. https://doi.org/10.30465/jnet.2020.5826
  4. قاسم‌زاده، مریم و سلاطین، پروانه. (1398). تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر کارآفرینی. اقتصاد و تجارت نوین، 14(1)، 107-128. https://doi.org/10.30465/jnet.2019.4282
  5. عیسی زاده روشن، یوسف و آقایی، مجید. (۱۳۹۸). بررسی اثر دسترسی به فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر توزیع درآمد در استان‌های کشور. پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، ۱۹ (۴)، ۱۳۱-۱۵۸. Dor:20.1001.1.17356768.1398.19.4.4.4
  6. حسینی، راحله. (1392). تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر توسعه و پویایی اقتصاد شهری و محلی. مدیریت شهری نوین، 1(3) 141-160.
  7. حیدری ساربان، وکیل؛ زیارتی، مینا و باختر، سهیلا. (1403). بررسی و تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر گردشگری روستایی مطالعه موردی: روستاهای هدف گردشگری استان بوشهر. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 14(2)، 79-95.
  8. https://doi.org/10.30488/gps.2019.167523.2980
  9. کهکی, فاطمه سادات؛ پوراحمد، احمد؛ حسینی، علی؛ زیاری، کرامت اله و موسوی، میرنجف. (1403). تحلیل نارسائی‌های نظام برنامه‌ریزی آمایش سرزمین در ایران. مجله آمایش جغرافیایی فضا، 14(2)، 137-155.
  10. https://doi.org/10.30488/gps.2024.371114.3598
  11. قاسمی، محمدهادی و پناهی، فائزه. (1402). جایگاه و نقش فناوری اطلاعات و ارتباطات در نیل به اقتصاد دانش‌بنیان. ماهنامه علمی امنیت اقتصادی،11(3)، 35-85. Dor:20.1001.1.17354188.1402.11.3.3.3
  12. Abdullah, A. (2023). Comparative analysis. Springer Texts in Education. https://doi.org/10.1007/978-3-031-04394-9_13
  13. Al-Busaidi, K. A. (2014). Linking ICT to the development of knowledge-based economy pillars. In Proceedings of the 15th European Conference on Knowledge Management, ECKM 2014 (Vol. 1, pp. 15-21). Academic Conferences Limited.
  14. Anatoly, P., & Yastrebov, A. (2023). Development of processes of digital transformation of the regional economy. Èkonomika Severo-Zapada: Problemy i Perspektivy, 2, 108-112. https://doi.org/10.52897/2411-4588-2023-2-108-112
  15. Asongu, S.A., Odhiambo, N.M. & Rahman, M. Information Technology, Inequality, and Adult Literacy in Developing Countries. J Knowl Econ 15, 3927–3945 (2024). https://doi.org/10.1007/s13132-023-01307-8
  16. Biney, I. K. (2023). Adult education and entrepreneurship: Getting young adults involved. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 12(1), 13. https://doi.org/10.1186/s13731-023-00277-0
  17. Cunningham, P. M., Cunningham, M., & Ekenberg, L. (2014). Baseline analysis of 3 innovation ecosystems in East Africa. In Proceedings of the 2014 14th International Conference on Advances in ICT for Emerging Regions (ICTer), Colombo, Sri Lanka, pp. 156–162.
  18. Dewi, D., & Wulansari, I. (2021). The impact of information and communication technology (ICT) on regional economy in Indonesia 2012-2018. Asian Journal of Business and Economics, 11(3), 21–32. https://doi.org/10.13106/ajbe.2021.vol11.no3.21
  19.  Eisazadeh Roshan Yousef, A., & Aghaei, M. (2019). The effect of access to information and communication technology (ICT) on income distribution in the provinces of the country. Economic Research (Sustainable Growth and Development), 19(4), 131-158. Dor:20.1001.1.17356768.1398.19.4.4.4 [In Persian]
  20. Fernández-Esquinas, M., Sánchez-Rodríguez, M. I., & Pedraza-Rodríguez, J. A. (2021). The use of QCA in science, technology and innovation studies: A review of the literature and an empirical application to knowledge transfer. Scientometrics, 126, 6349–6382. https://doi.org/10.1007/s11192-021-04012-y
  21. Fu, L., & Jiang, X. (2019). Does the multiple-participant innovation improve regional innovation efficiency? A study of China's regional innovation systems. Sustainability, 11(17), 4658. https://doi.org/10.3390/su11174658
  22. Gaki, E., Angelis, V., Koufodontis, I., & Mavri, M. (2007). The impact of ICTs on regional development. Journal of Regional Development Studies.
  23.  Ghasemi, M. H., & Panahi, F. (2023). The role and position of information and communication technology in achieving a knowledge-based economy. Monthly Journal of Economic Security, 11(3), 35-85. Dor:20.1001.1.17354188.1402.11.3.3.3 [In Persian]
  24. Ghasemzadeh, M., & Salatin, P. (2019). The impact of information and communication technology on entrepreneurship. Economy and Modern Trade, 14(1), 107-128. https://doi.org/10.30465/jnet.2019.4282 [In Persian]
  25. Gomes, S., & Lopes, J. M. (2022). ICT access and entrepreneurship in the open innovation dynamic context: Evidence from OECD countries. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 8(2), 102. https://doi.org/10.3390/joitmc8020102
  26. Han, X. (2024). The impact of digital economy on regional innovation capability. Frontiers in Humanities and Social Sciences. https://doi.org/10.54691/ra46v982
  27. Harshitha, K. (2024). Comparative analysis as an accounting technique of analysis and interpretation of financial statement. International Journal of Research Publication and Reviews, 5(5), 1220. https://doi.org/10.55248/gengpi.5.0524.1220
  28.  Heidari Sarban, V., Ziari, M., & Bakhtar, S. (2024). Investigating the impact of information and communication technology on rural tourism: A case study of tourism target villages in Bushehr Province. Journal of Geographic Spatial Planning, 14(2), 79-95. https://doi.org/10.30488/gps.2019.167523.2980 [In Persian]
  29. Hosseini, R. (2013). The impact of information and communication technology on the development and dynamism of urban and local economy. Modern Urban Management, 1(3), 141-160. [In Persian]
  30. ITU. (2009). Measuring the information society: The ICT Development Index 2009. International Telecommunication Union.
  31. Ivan, S., Stefano, I., & Ferragina, A. M. (2023). Inter-sectoral and inter-regional knowledge spillovers: The role of ICT and technological branching on innovation in high-tech sectors. Technological Forecasting and Social Change, 194, 22728.  https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.122728
  32. Jiang, N., Nuta, A. C., & Zamfir, C. (2023). Literacy rate impact on innovations and environmental pollution in China. Frontiers in Environmental Science, 11, 1154052. https://doi.org/10.3389/fenvs.2023.1154052
  33.  Kahki, F. S., Pourahmad, A., Hosseini, A., Ziari, K., & Mousavi, M. N. (2024). Analysis of the deficiencies of the land use planning system in Iran. Journal of Geographic Spatial Planning, 14(2), 137-155. https://doi.org/10.30488/gps.2024.371114.3598 [In Persian]
  34. Kamran, M., Saeed, S., Raza, A., Omar, S., & Muffatto, M. (2021). Does using latest technologies impact new venture innovation? A contingency-based view of institutional environments. Journal of Small Business Management, 59(4), 852–886.
  35. Karlsson, C., Maier, G., Trippl, M., Siedschlag, I., & Murphy, G. (2010). ICT and regional economic dynamics: A literature review. JRC Research Reports, JRC59920, Joint Research Centre. https://doi.org/10.2791/46419.
  36. Kumar, R., Stauvermann, P., & Samitas, A. (2016). The effects of ICT on output per worker: A study of the Chinese economy. Telecommunications Policy, 40, 102–115. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2015.06.004
  37. Mahmoudi Meymand, M., Shayan, A., & Kalanlari, N. (2009). Dimensions of technology development policy in Iran's information and communication technology. Economy and Modern Trade, 4(15-16), 151-171.  [In Persian]
  38. Mehrkam, M., Taghavi Fard, M. T., Jahangard, E., & Khadivar, A. (2020). Simulation of the mutual impacts of information and communication technology and gross domestic product with a dynamic system approach. Economy and Modern Trade, 15(1), 121-149. https://doi.org/10.30465/jnet.2020.5826 [In Persian]
  39. Muñoz, P., & Dimov, D. (2015). The call of the whole in understanding the development of sustainable ventures. Journal of Business Venturing, 30(4), 632–654.
  40. Nkwatoh, L. S. (2022). Effect of ICT on regional growth of West African states. Journal of Economics and Allied Research, 7(3), 193–203.
  41. OECD. (2018). ICT access and use by businesses (Edition 2017). OECD Telecommunications and Internet Statistics (database). https://doi.org/10.1787/58897a61-en
  42. Pennings, P., & Keman, H. (2023). Comparative research methods. https://doi.org/10.1093/hepl/9780192846051.003.0003
  43. Proksch, D., Haberstroh, M. M., & Pinkwart, A. (2017). Increasing the national innovative capacity: Identifying the pathways to success using a comparative method. Technological Forecasting & Social Change, 116, 256–270. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2016.10.009
  44. Purwandari, B., Hall, W., & De Roure, D. (2023). The impact of the mobile web in developing countries. Information Management, 60(1), 103442. https://doi.org/10.1016/j.im.2021.103442
  45. Ragin, C. C. (1987). The comparative method: Moving beyond qualitative and quantitative strategies. Berkeley: University of California Press.
  46. Ragin, C. C. (2000). Fuzzy-set social science. Chicago: University of Chicago Press. https://doi.org/10.5565/rev/papers/v80n0.1835
  47. Ragin, C. C. (2008). Redesigning social inquiry: Fuzzy sets and beyond. Chicago: University of Chicago Press. https://doi.org/10.1002/9780470674871
  48. Rihoux, B., & Ragin, C. C. (2009). Why compare? Why configurational comparative methods? In B. Rihoux & C. C. Ragin (Eds.), Configurational comparative methods: Qualitative comparative analysis and related techniques (pp. xvii–xxv). Los Angeles: SAGE Publications. https://doi.org/10.1177/0268580906067836
  49. Rutten, R. (2018). Openness values and regional innovation: A set-analysis. Journal of Economic Geography, 18(6), 1189-1213. https://doi.org/10.1093/jeg/lby061
  50. Samara, E., Andronikidis, A., Komninos, N., Bakouros, Y., & Katsoras, E. (2022). The role of digital technologies for regional development: A system dynamics analysis. Journal of the Knowledge Economy, 14, 2215-2237. https://doi.org/10.1007/s13132-022-00951-w
  51. Santosh, K. T., Tripathy, R. S., Srivastava, A., & Satapathy, S. K. (2024). Comparative analysis. Synthesis Lectures on Computer Science, 5, 125-150. https://doi.org/10.1007/978-3-031-51660-3_5
  52. Schneider, M. R., Schulze-Bentrop, C., & Paunescu, M. (2010). Mapping the institutional capital of high-tech firms: A fuzzy-set analysis of capitalist variety and export performance. Journal of International Business Studies, 41(2), 246–266. https://doi.org/10.1057/jibs.2009.36
  53. Sergio, I., Iandolo, S., & Ferragina, A. M. (2023). Inter-sectoral and inter-regional knowledge spillovers: The role of ICT and technological branching on innovation in high-tech sectors. Technological Forecasting and Social Change, 185, 122089. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.122089
  54. Stefańska, J., Gawlak, A., & Kowalczyk, P. (2024). Alternative exhibition spaces: Multi-criteria method of comparative analysis. Przestrzeń i Forma. https://doi.org/10.21005/pif.2024.57.b-08
  55. Thompson, H., & Garbacz, C. (2007). Mobile, fixed-line, and internet service effects on global productive efficiency. Information Economics and Policy, 19(2), 189–214. https://doi.org/10.1016/j.infoecopol.2007.03.002
  56. Vasyl, Kobylnyk. (2024). The role of comparative analysis in policy making. Polìtologìčnij vìsnik, 175-185. doi: 10.17721/2415-881x.2024.92.175-185
  57. Verma, A., Giri, A. K., & Debata, B. (2022). Leapfrogging into knowledge economy: Information and communication technology for human development. Australasian Journal of Information Systems, 26, (1-22) https://doi.org/10.3127/ajis.v26i0.3883
  58. Zhang, M., & Li, B. (2020). How to improve regional innovation quality from the perspective of green development? Findings from entropy weight method and fuzzy-set qualitative comparative analysis. IEEE Access, 8, 32575-32586. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.2973703
  59. Zhang, M., Li, B., & Shi, Y. (2020). Configurational paths to regional innovation performance: The interplay of innovation elements based on a fuzzy-set qualitative comparative analysis approach. Technology Analysis & Strategic Management. https://doi.org/10.1080/09537325.2020.1773423
مجله آمایش جغرافیایی فضا
دوره 14، شماره 3
پاییز 1403
صفحه 1-20