تحلیل عوامل کلیدی مؤثر بر سیستم تولید - بازتولید بافت‌های فرسوده شهری با بهره‌گیری از تفکر سیستمی (موردمطالعه: شهر سمنان)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا، دانشکده علوم زمین، دانشگاه دامغان، دامغان، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی و طراحی شهری و منطقه‌ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

3 گروه شهرسازی، دانشکده هنر، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.

4 گروه جغرافیا انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.30488/gps.2023.367558.3595

چکیده

بازآفرینی شهری از جمله راهبردهایی است که می‌تواند بافت‌های فرسوده و ناکارآمد شهری را به سوی حیات مجدد هدایت کند. بهره‌گیری از تفکر سیستمی در موضوع بازآفرینی می‌تواند منجر به شناسایی سیستم پیچیده و درهم‌تنیده‌ای شود که در تولید و بازتولید بافت‌های فرسوده، مؤثر قلمداد می‌شوند. در این راستا، هدف مطالعه حاضر، بهره‌مندی از نگرش سیستمی در شناسایی ریشه‌های تولید و بازتولید بافت‌های تاریخی/فرسوده در شهر سمنان است. پژوهش پیش‌رو در زمره پژوهش‌های کاربردی قرار داشته و از نظر روش تحلیل اطلاعات و داده‌ها از روش توصیفی – تحلیلی بهره می‌جوید؛ ابزار گردآوری اطلاعات نیز به‌صورت اسنادی - پیمایشی است. جامعه آماری پژوهش، 18 نفر از اساتید دانشگاه، کارشناسان و مسئولان آشنا به بافت شهری سمنان بودند که به روش گلوله‌برفی انتخاب شدند. در انتها، با استفاده از نظرات کارشناسان، 24 متغیر به‌عنوان پیشران‌های مؤثر بر سیستم تولید – بازتولید بافت فرسوده در شهر سمنان انتخاب شد. جهت تجزیه‌وتحلیل ساختاری – تفسیری متغیرها از نرم‌افزار MicMac استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که قوانین و ضوابط حاکم بر بازآفرینی منطقه موردمطالعه، مهم‌ترین و مؤثرترین عامل است؛ همچنین شرایط مالکیتی خاص حاکم بر زمین‌های بایر، خرابه و مخروبه باعث شده تا بخش خصوصی انگیزه‌ای برای سرمایه‌گذاری در این محدوده نداشته و بازتولید شرایط موجود را رقم بزند. با تداوم روند کنونی، وضعیت موجود بازتولید می‌شود؛ درهم شکستن این دور فرایند بازتولید نیازمند وجود نگاهی سازنده به محلات هدف از جانب مدیریت شهری و ارگان‌های دولتی است که این نگاه سازنده می‌تواند زمینه را برای حضور سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در این محله‌ها فراهم کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of Key Factors Affecting the Production-Reproduction System of Urban Worn-out Textures Using Systems Thinking (Case Study: Semnan City)

نویسندگان [English]

  • Ali Akbar Taghipour 1
  • Eisa Dadrasy Sisi 2
  • Ali Arab Esmail 3
  • Parsa Ahmadi Dehrashid 4
1 School of Earth Sciences, Damghan University, Damghan,,ran
2 Department of Urban and Regional Design and Planning, Faculty of Architecture and Urban Planning, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Department of Urban Planning, Faculty of Arts, Semnan University, Semnan, Iran.
4 Department of Human Geography, Faculty of Geography, Tehran University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

The city's regeneration is one of the strategies that lead to urban deterioration and inefficient textures towards revitalization. Using systems thinking on the subject of reinvention can lead to the identification of complex systems that are considered effective in producing and reproducing worn-out textures. In this regard, this study was to benefit from a systemic approach in identifying the the roots of the production and reproduction of historical/worn-out textures in Semnan city. The leading research is among the applied research, and in terms of information and data analysis, it uses the descriptive-analytical method. The tool for collecting information is also in documents and surveys. The statistical population of the research was 18 university professors, experts, and officials familiar with the urban fabric of Semnan, who were selected by the snowball method. In the end, using experts' opinions, 24 variables were selected as effective drivers of Semnan's production-reproduction system of worn tissue. MicMac software was used for structural-interpretive analysis of variables. The results show that the rules and regulations governing the regeneration of the studied area are the most important and effective factors. Also, the special ownership conditions governing barren, ruined, and ruined lands have caused the private sector to have no incentive to invest in this area and reproduce the existing conditions. With the continuation of the current process, the existing situation is reproduced. Breaking this round of the reproduction process requires a constructive look at the target neighborhoods from the city administration and government agencies, which can provide the basis for the presence of private sector investors in these neighborhoods.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Semnan City
  • Structural-Interpretive Analysis
  • Urban Exhaustive Texture
  • Systems Thinking
  • Urban Regeneration