تحلیل مؤلفه‌های تاب‌آوری شهری در مناطق چهارگانه شهر ساری

نوع مقاله : مقاله مستخرج از رساله دکتری

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس

2 دانشجوی دکتری، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس

3 دانشگاه ازاد اسلامی- چالوس - ایران

10.30488/gps.2023.374359.3599

چکیده

شهرها، به‌عنوان پیچیده‌ترین ساخته‌ی دست بشر امروزه با رشد بی‌رویه جمعیت مواجه بوده و گسترش آن‌ها روی بسترهای پرمخاطره شدت گرفته است و شواهد موجود نیز حاکی از افزایش مداوم همه انواع بحران‌های طبیعی ازنظر شدت و فراوانی هستند. یافته‌های علمی و تجربی نشان می‌دهد بهترین راه مقابله با مخاطره، ارتقای تاب‌آوری سکونتگاهی در ابعاد مختلف است. این پژوهش، به ارزیابی و تحلیل مؤلفه‌های تاب‌آوری در شهر ساری پرداخته است. روش مطالعه حاضر ازنظر هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی- تحلیلی و میدانی است. جامعه آماری در این پژوهش شامل شهروندان ساکن در مناطق چهارگانه شهر ساری بوده که حجم نمونه بر اساس فرمول کوکران 383 نفر تعیین گردیده که از میان جامعه آماری به روش نمونه‌گیری طبقه‌بندی‌شده انتخاب‌شده‌اند. روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای و میدانی و مهم‌ترین ابزار آن پرسشنامه است.
برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی و آمار استنباطی (آزمون تی تک نمونه ای و مدل‌سازی معادلات ساختاری) توسط نرم‎افزار SPSS و Smart PLS و از مدل‌های آنتروپی و ساو استفاده شده است. نتایج پژوهش حاکی از آن است وضعیت مناطق چهارگانه شهر ساری به لحاظ مؤلفه‌های اجتماعی دارای شرایط بهتری نسبت به سایر ابعاد تاب‌آوری برخوردار هستند و ازنظر مؤلفه‌های بعد نهادی دارای وضعیت آسیب‌پذیری می‌باشند. بر اساس مدل آنتروپی از میان مولفه های تاب‌آوری، بعد نهادی دارای بیشترین وزن و بعد اقتصادی دارای کمترین وزن بوده و بر اساس مدل ساو، منطقه یک در رتبه اول و منطقه سه شهر ساری در برخورداری از مؤلفه‌های ابعاد تاب‌آوری در رتبه آخر قرار دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Analysis of urban resilience components in four areas of Sari city

نویسندگان [English]

  • Kia Bozorgmehr 1
  • Isa Ghasemi Toosi 2
  • Leila Ebrahimi Jamnani 1
  • ameneh haghzad 3
1 Assistant Professor of Geography, Islamic Azad University, Chalous Branch
2 PhD student,Geography and Urban Planning, Islamic Azad University
3 Islamic Azad University - Chalous - Iran
چکیده [English]

Cities, as the most complex man-made structures, are faced with excessive population growth and their expansion has intensified on high-risk sites, and the available evidence also indicates the continuous increase of all types of natural crises in terms of intensity and frequency. Scientific and experimental findings show that the best way to deal with danger is to promote the resilience of settlements in different dimensions (social, economic-livelihood, physical-spatial and institutional), in other words, resilience in both human and environmental dimensions comprehensively. It decreases and increases. This research has evaluated and analyzed the components of resilience in the city of Sari. The method of the present study is applied in terms of purpose and descriptive-analytical and field in nature. The statistical population in this research includes citizens living in the four districts of Sari city, and the sample size was determined based on Cochran's formula of 383 people, who were selected from among the statistical population by stratified sampling. The method of collecting library and field information and its most important tool is the questionnaire. For data analysis, descriptive statistics and inferential statistics (one-sample t-test and structural equation modeling) were used by SPSS and Smart PLS software, and entropy and SAW models were used. The results of the research indicate that the situation of the four regions of Sari city in terms of social components have better conditions than other dimensions of resilience, and in terms of institutional components, they have a vulnerable state. According to the entropy model, among the components of resilience, the institutional dimension has the most weight and the economic dimension has the least weight, and according to the SAV model, region one ranks first and region three cities of Sari rank last in having the components of resilience dimensions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban resilience
  • SAW and entropy model
  • Sari city